Σταυρούλα Σκαλίδη

Η θεολογία των ρόδων- Rosebud

2012-01-28T23:23:00.001+02:00

photo: scalidi

Το τραγούδι μας

2012-01-27T14:56:00.002+02:00

Η απέραντη ανηθικότητα είναι σπρωγμένη κάτω από το χαλάκι, στη γωνία, πίσω από την πόρτα, κάτω από τα έπιπλα και υπονομεύει σταθερά κι επίμονα το αν θα ανοίξει η πόρτα να μπει το καινούριο, να μπει η αισιοδοξία, να μπει το φως. Να μπει ο καινούριος αέρας είτε είναι καθαρός είτε δεν είναι. Και η κατήφεια και η μιζέρια σιγοτρώνε με την υγρασία τους τα πρόσωπα. Ένας επισκέπτης βραζιλιάνος που ζει στο Λονδίνο, νέος άνθρωπος, μου είπε ότι μας είδε κοντούς και μουρτζούφληδες, μελαγχολικούς με σκαμμένα πρόσωπα, πρόωρα γερασμένους. Τον σόκαρε η Αθήνα. Κι εμένα η διαπίστωσή του.

Η μούχλα απλώνεται και μυρίζει κλεισούρα αυτός ο τόπος. Τόσο άδοξα και τόσο ανόητα. Μην ψάχνουμε συνωμοσίες, έτερους φταίχτες, εξωτερικούς, ξένους παράγοντες. Εδώ είναι η δυσωδία. Ο ένας ένας τη φέρει. Άμα δεν την πετάξει έξω από τη ζωή του, δεν γίνεται τίποτα. Αυτή τη διαρκή υπονόμευση. «...Πέστε λοιπόν στον ήλιο να ’βρει έναν καινούριο δρόμο/ Τώρα που πια η πατρίδα του σκοτείνιασε στη γη/ Αν θέλει να μη χάσει από την περηφάνια του...» (Οδυσσέας Ελύτης, Άσμα ηρωικό και πένθιμο για το χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας, 1945).

Το κοινό έγκλημα συνδεδεμένο με την πολιτική ζωή, μαφίες, σκάνδαλα και τα συναφή. Αυτή με τη σειρά της να διαφεντεύει μοναχά το ίδιον συμφέρον. Από πίσω σταθερή αξία το χρήμα, το κέρδος. Πού και πού καμιά φιλοδοξία διογκωμένη στα όρια της επικινδυνότητας. Η δημοσιογραφία παραδίπλα να παραπαίει, οδηγημένη από τους ίδιους λόγους. Ζητήσαμε μόνο λεφτά όλα αυτά τα χρόνια, πώς να βρούμε κάτι άλλο τούτη την ώρα στα αποθεματικά μας ως κοινωνία; Πεθαίνουν οι μεγάλοι της Τέχνης κι έχουμε ξε-χάσει ακόμα και τους αρχέγονους όρους του πένθους, του στοιχειώδους σεβασμού. Στον ωμό βωμό της ανοησίας. Διαλυμένοι δεν θα κάνουμε τίποτα. Λοιδορώντας τους ποιητές, ξεγυμνώνουμε απλώς το θλιβερό μας αδιέξοδο. Αποφασίζει πού και πού κανένας έντιμος, έστω και ποιητής, να παραμείνει ως έχει και τον περιβάλλουμε με γραφικότητα για να τον τελειώσουμε. Πότε θα καθαρίσουμε μ' αυτό το φοβερό μας σύμπλεγμα; Διαιρεμένες μονάδες, σκόρπιες, άτακτες σε φυγή. Αυτή είναι η αφήγησή μας ως χώρας. Εκείνος ο τρωικός πόλεμος και η οδυσσεϊκή επιστροφή σε διαρκή επανάληψη. Το ομηρικό μας τραγούδι παιγμένο ξανά και ξανά. Γεμάτο εφιαλτικές προδοσίες προς τον ίδιο μας τον εαυτό.

Έχει έρθει η ώρα να μας κυβερνήσουν άλλοι. Δηλαδή εμείς. Ποιοι θα είναι οι άλλοι; Πού θα βρεθούν; Θα είναι από τις ίδιες τελματωμένες κομματικές δεξαμενές; Πώς θα κατορθώσουν να βγουν νέοι άνθρωποι μπροστά; Η ζωή είναι αλλού. Στο μέλλον που έχει έρθει. Κι εμείς πιπιλάμε ακόμα μια σάπια πολυκαιρισμένη καραμέλα. Εξακολουθούμε να μην καταλαβαίνουμε ότι οφείλουμε να πάρουμε στα χέρια μας τη δημοκρατία, ως πολίτες. Να γίνουμε επαγγελματίες πολίτες έναντι επαγγελματιών πολιτικών.

(Δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 27 Ιανουαρίου 2012)

Το σώμα της ξέρει

2012-01-22T19:41:00.004+02:00

photo: scalidi

καμωμένο πως είναι από τη σκόνη που θα γίνουν οι άλλοι. Όλοι.

Εκείνοι που έρπουν μια ζωή το χώμα ριγώντας

κι ονειρεύονται αέρας να γίνουν.

Φτερουγίζει. Φυσάει. Γίνεται ο άνεμος.

Ψυχή απτή. Η μόνη.

Με το σώμα που ξέρει.

Όλη.

Μαύρο φόντο

2012-01-20T14:40:00.002+02:00

Η κατάσταση που ζούμε στη χώρα, είναι μαύρη κι άραχλη.Είμαστε το ιδανικό φόντο για ένα νουάρ μυθιστόρημα, μόνο που αυτά που ζούμε,ξεπερνάνε κατά πολύ τη λογοτεχνική φαντασία. Έτσι γίνεται με την πραγματικότητακαι τη σαρωτική της δύναμη.

Η πρόσφατη εξιχνίαση των εγκληματικών οργανώσεων στηΘεσσαλονίκη και η αποκάλυψη της μαφιόζικης δράσης τους, ήρθε να επιβεβαιώσειτην αίσθηση αυτή μελαγχολίας που σε πιάνει άμα τριγυρνάς, ας πούμε στην Αθήνα,που είναι συγκεντρωμένος και ο μεγαλύτερο πληθυσμός της χώρας. Οι συνθήκες στοκέντρο της πόλης, Πατήσια, Κυψέλη, Άγιος Παντελεήμονας, Μεταξουργείο, Κολωνός,Ομόνοια, δεν απέχουν πολύ από τις υποβαθμισμένες συνοικίες της Μασσαλίας, όπωςτις περιγράφει ο Ζαν-Κλωντ Ιζζό στην αριστουργηματική ομώνυμη τριλογία του γιατην αγαπημένη του πόλη. Τρία βιβλία που γράφτηκαν ούτε καν την περασμένηδεκαετία, αλλά την αμέσως προηγούμενη του '90. «Το μαύρο τραγούδι της Μασσαλίας»,«Το τσούρμο», «SOLEA” (εκδόσεις Πόλις)αποτυπώνουν τη διάβρωση μιας κοινωνίας του ευρωπαϊκού νότου, με αντιστοιχίεςμαθηματικής ακρίβειας με τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα που βιώνουμε. Στονξένο Τύπο πρόσφατα γίνονταν αναφορές για το ότι στη διεθνή αυτή κρίση, εκείνηπου διαθέτει αναπόφευκτα τη μεγαλύτερη ρευστότητα στο παγκόσμιο σκηνικό, δενείναι άλλη από τη Μαφία. Στη δική μας τοπική κλίμακα επιβεβαιώνεται μέρα με τημέρα ο ισχυρισμός από το αστυνομικό δελτίο. Και ο ολοένα αυξανόμενος αριθμός τωναυτοκτονιών στη χώρα μας αποκτά και νέα διάσταση απ' αυτή του ψυχολογικούαδιεξόδου.

Το χειρότερο σ' αυτή την κρίση, σε πολιτικό επίπεδο, για τηχώρα είναι η στροφή μερίδας ανθρώπων σε έναν νέο άκρατο συντηρητισμό που ενέχειμεγάλους κινδύνους ενίσχυσης της μισαλλοδοξίας, του φανατισμού, του ρατσισμού,ακόμα και φασιστικών στοιχείων. Διαβάζοντας την τριλογία του φασισμού του ΚάρλοΛουκαρέλι, «Εν λευκώ», «Ένα μουντό καλοκαίρι», «Το μπουρδέλο της οδού Όκε»(εκδόσεις Κέδρος), βλέπει κανείς πώς στη γειτονική μας χώρα ο Μεσοπόλεμοςγέννησε και εξέθρεψε τη φασιστική εκείνη ιδεολογία που αιματοκύλησε την Ευρώπη,με την ανοχή της κοινωνίας. Η σκοτεινή ατμόσφαιρα εκείνη της εποχής με τοσήμερα έχει το μεγάλο κοινό στοιχείο: την αβεβαιότητα και την απελπισία. Το φόβο.

Αν φοβόμαστε μόνο μήπως χάσουμε τα λεφτά μας, όσοι δεν ταέχουν ήδη χάσει, είναι το λιγότερο. Να μην κινδυνέψουν οι ελευθερίες μας είναιτο σημαντικότερο κι αυτό πρέπει να περιφρουρήσουμε τούτη την ώρα. Θα πρέπει ναβρούμε τη σοβαρότητα να θελήσουμε η δημοκρατία μας να ωριμάσει, να στηριχτεί σεμας, γιατί δεν είναι ποτέ δεδομένη. Κάθε μας συμπεριφορά μέσα στην κοινωνίαείναι μια βαθιά πολιτική πράξη που έχει συνέπειες, ας τις αναλογιστούμε κι αςυπερασπιστούμε το αυτονόητο.

(Δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 20 Ιανουαρίου 2012)

Sea of love

2012-01-15T00:02:00.001+02:00

photo: scalidi

«Φάτε» αλλήλους

2012-01-13T14:20:00.005+02:00

Δεν ξέρω πότε δόθηκε το σύνθημα. Ίσως μετά από κείνο το αμίμητο «Λεφτά υπάρχουν». Η ανθρωποφαγία ωστόσο είχε ξεκινήσει νωρίτερα και βουβά στην αγορά εργασίας, ελέω διεθνούς κρίσης που θα ερχόταν και προς τα δω. Δεν το έβλεπαν όσοι δεν ήθελαν. Υπήρχε η ψευδαίσθηση, όπως υπάρχει ακόμα, ότι τα λεφτά θα μας σώσουν. «Δεν νομίζω, Τάκη». Ας ξεκινήσουμε από τα του Τύπου που διαμορφώνει ένα γενικότερο κλίμα. Μια δεκαετία τώρα τρέφεται από τις σαπισμένες σάρκες του. Εκείνο που έχει να πουλήσει, είναι παρακμή κι ας μην το παραδέχεται. Κι ας βγάζει το λούστρο του life style και στραβώνει τον κόσμο. Γράφει για κείνους που έχουν λεφτά, χρόνια τώρα, προσπαθώντας να γίνει ένας απ' αυτούς ή έστω να μπει στην πολιτική ως αντάλλαγμα. Κάποιοι έγιναν. Κάποιοι μπήκαν. Δεν τους παίρνει όλους η μπάλα στην κριτική, αλλά τους παίρνει στην πρακτική. Η ανεργία πλέον είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός. Πετάει τον κόσμο έξω από τη ζωή του. Και ξεκινάει η ανθρωποφαγία. Φάε το διπλανό σου για να ζήσεις εσύ. Στοιβάχτηκες χρόνια τώρα σε ένα χώρο που έμοιαζε τόσο απλόχερα ανοιχτός και τώρα οι πόρτες έκλεισαν μέσα στο πληκτικό δωματιάκι που μυρίζει καμαρίλα. Και ή θα βγεις απέξω ή θα μείνεις να φαγωθείς με τους άλλους. Στο αταξίδευτο καράβι. Που συνήθως βουλιάζει αύτανδρο. Εκτός κι αν αποφασίσεις να γίνεις μόνο αυτό που λέει η ιδιότητά σου. Δημοσιογράφος. Σκέτο. Χωρίς αποχρώσεις, ιδιοτέλειες και άλλα. Πώς θα υπερασπιστείς το δημόσιο συμφέρον, άμα κοιτάς μόνο το δικό σου;
Όσοι έκαναν αυτοκριτική, όσοι είχαν συνείδηση και ήθος, έχουν και τώρα. Μην ψάχνουμε για σωτήρες. Δεν αλλάζουν οι άνθρωποι παρά μόνον αν αντιληφθούν το αδιέξοδό τους. Προς το παρόν, όσοι έχουν λεφτά ακόμα, δεν βλέπουν το αδιέξοδο, οι υπόλοιποι χτυπάνε ήδη το κεφάλι τους στον τοίχο. Το χειρότερο είναι το ψυχολογικό αδιέξοδο. Γιατί τέτοιο βιώνουμε τώρα. Λεφτά δεν είχαμε και το '50 και το '60, αλλά είχαμε μια στάλα φιλότιμο. Τώρα αυτό διακυβεύεται. Όσον αφορά τους δημοσίως γράφοντες, για να συνεχίσουν να φέρουν αυτή την ιδιότητά τους, πρέπει να έχουν και το πρόσωπο στην κοινωνία να το κάνουν. Πρέπει να έχουν τα μούτρα. Όχι το θράσος. Απ' αυτό μπαφιάσαμε. Λίγο θάρρος να υπερασπιστούν τον εαυτό τους και μαζί τους άλλους και μαζί το δικαίωμα να λέγεται και να ακούγεται η αλήθεια, χωρίς φόβο. Υπάρχει εναλλακτική από το «φάτε αλλήλους». Δεν είναι όμως ούτε πολύ ελληνική -τι κρίμα να ορίζεται έτσι το ελληνικό- ούτε έτοιμη φτιαγμένη στο ψυγείο. Θέλει οργάνωση, ενότητα, πέταμα του σάπιου, ειλικρίνεια και νέα τεχνολογία. Τη δύναμη να γίνεις εσύ το καινούριο. Και την απόφαση να το κάνεις. Έξω γίνεται σφαγή, πόλεμος. Στη ζωή. Και θα 'ρθει και η σειρά σου.

(Δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 13/1/2012)

Στην καρδιά της πόλης

2012-01-11T11:46:00.001+02:00

photo: scalidi

Από το λόφο των Μουσών

photo: scalidi

στο λόφο των Νυμφών

photo: scalidi

με ορίζοντα

photo: scalidi

μέχρι τον Πειραιά

photo: scalidi

με θέα την Ακρόπολη

photo: scalidi

και το Λυκαβηττό, από την Πνύκα...

Athens by night

2012-01-11T10:54:00.002+02:00

photo: scalidi

Χωρίς φόβο και με πάθος

2012-01-06T15:09:00.000+02:00

Ήταν ένας άνθρωπος από κείνους που αλλάζουν τον κόσμο γιαπάντα. Μια αντιφατική προσωπικότητα, ιδιαίτερα έντονη, με χαρίσματα καιαδυναμίες, μα κυρίως με μια τεράστια επιθυμία να δημιουργήσει. Εκείνο το πάθοςτου είναι που τον οδήγησε σε όλη του τη ζωή σε μια πορεία που εμείς οιυπόλοιποι μπορούμε να διαβάσουμε μονάχα ως μυθιστορηματική πραγματικότητα καιστην ουσία αυτό το πάθος είναι που έχει διασπείρει στην ανθρωπότητα, μέσα απότο ίδιο του το έργο, μέσα από την έμπνευση που μπορεί να βρει ο καθένας που τηγυρεύει.

Ο λόγος για τον Steve Jobs. Διαβάζονταςτην επίσημη βιογραφία του που έγραψε ο Walter Isaacson καικυκλοφορεί στη χώρα μας από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση Γιώργου Μπαρουξή, Σοφίας Παχή και ΧρήστουΚαψάλη, δεν μπορείς παρά να σκεφτείς διαφορετικά, όπως προέτρεπε η παλιά-αλλά όχι ξεπερασμένη- διαφήμισητης εταιρείας του, της Apple(Think different). Πρόκειταιγια ένα βιβλίο που παρουσιάζει τη ζωή και το έργο του ανθρώπου αυτού που χάραξεένα μοναδικό δρόμο στην πορεία της πληροφορικής, της τεχνολογίας εντέλει, μεόλες τις σκιές, τα σκοτεινά μονοπάτια και τις «μαύρες τρύπες» που χαρακτήρισαντη ζωή του Jobs. Δεν πρόκειται για μια άγονη αγιογραφία. Αλλά για μιασυγκροτημένη, ρέουσα και άρτια αφήγηση που σε βάζει να σκεφτείς πέρα από τονβιογραφούμενο, για τον ίδιο σου τον εαυτό, τις δυνατότητές σου, τις επιθυμίεςσου, τη δυναμική που κρύβει μέσα του κάθε άνθρωπος και δεν έχει παρά να τηνανακαλύψει. Ο Jobs το έκανε αυτό στο έπακρο. Εκεί έγκειται η ιδιοφυΐατου. Θέλησε να εξαντλήσει τα δικά του ανθρώπινα όρια ως προς τη δημιουργία καιμαζί πολλών από τους εξίσου ταλαντούχους συνεργάτες του.

Ο ίδιος πήρε όλες του τις αδυναμίες και προσπάθησε να τιςκάνει δύναμη, μέσα από την τέχνη, την αισθητική, την αναζήτηση της τελειότητας,της ομορφιάς. Αυτός ο δεινός επιχειρηματίας -και αδίστακτος, είναι πολλές οιμαρτυρίες που μιλούν για τη σκληρότητά του- κινήθηκε μέσα από ατραπούς όπου οδυτικός ορθολογισμός συναντά το ζεν της ανατολής και προσπάθησε να επιτύχει έναόλον. Αυτός ο άνθρωπος που καταδιωκόταν σε όλη του τη ζωή από το κενό και τηνέλλειψη λόγω της πρόωρης εγκατάλειψής του ως υιοθετημένου παιδιού αναζήτησε τηντελειότητα, μέχρι ενός σημείου τη δημιούργησε κιόλας... Το βιβλίο για τη ζωήκαι το έργο του Jobs σε μαγνητίζει όπως έκανε και ο ίδιος με τοεξασκημένο στο διαλογισμό, την αυτοσυγκέντρωση και τον υπνωτισμό βλέμμα του,κάνοντάς σε τουλάχιστον να θελήσεις να ψάξεις για τη δική σου δύναμη εντός σου.

(Δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 6 Ιανουαρίου 2012)

Μια ιστορία για την απελπισία: "Σαν να μην υπήρξαμε ποτέ"

2012-01-03T22:51:00.000+02:00

photo: scalidi

Μια χούφτα φτωχοδιάβολοι. Το αγνοημένο περιθώριο κάθε πόλης. Ανάμεσα στα σκουπίδια και την ακτή. "Ο Όλυμπος των απόκληρων", ένα μυθιστόρημα στα όρια της νουβέλας, γραμμένο από τον Γιασμίνα Χαντρά, σε μετάφραση Γιάννη Στρίγκου, από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Εκεί στην άκρη της θάλασσας ξετυλίγεται μια ιστορία για την απελπισία. Του ανθρώπου. Ένα βιβλίο για τη ματαιότητα της επιλογής μας να πορευτούμε με την ελπίδα οδηγό ή το αντίθετό της. "...Αληθινή ελευθερία σημαίνει να μη χρωστάς τίποτα σε κανέναν... Αληθινός πλούτος είναι να μην περιμένεις τίποτα από τους άλλους...". Σ' αυτό το κείμενο ο συγγραφέας επιλέγει να βγάλει στην επιφάνεια και να "πει" εκείνο που αποτελεί το βαθύ ψυχικό και υπαρξιακό υπόστρωμα των ιστοριών του, με ευαισθησία κι ανθρωπιά. Ο μονόδρομος της ελευθερίας, η αναζήτησή του κάπου μέσα στον καθένα.

Υδάτινο Ανάπλι

2012-01-03T17:47:00.001+02:00

photo: scalidi

Καλή Πρωτοχρονιά!

2011-12-30T12:00:00.000+02:00

photo: scalidi

Ας αποφασίσουμε τη ζωή μας, τον εαυτό μας, το κράτος μας

κι ας γίνουμε.

Έστω, το 2012.

Η πολιτική του αδιεξόδου

2011-12-30T11:30:00.000+02:00

photo: scalidi

Τα αδιέξοδα φτιάχνονται από αδιέξοδους ανθρώπους, συνήθως ανέξοδα. Και είναι πολυέξοδα. Δίνεις πολλά και παίρνεις αέρα. Συνήθως μπαγιάτικο, παρηκμασμένο, θολό. Μόλις λάβεις την πρωτοβουλία και ανοίξεις κάνα παράθυρο, τον αλλάξεις τον αέρα, τον φρεσκάρεις και απορήσεις (α-πόρος) μια στάλα, κάνεις πίσω και δεις τα πράγματα με νέα μάτια από το φως που μπαίνει, βλέπεις ότι δεν υπήρχαν αδιέξοδα, μόνο αδιέξοδοι άνθρωποι. Που τρέφονται από τις αδειανές εξόδους τους και σου τις πουλάνε για απροσπέλαστα τείχη. Τάχα μου, εκείνοι έχουν τη δύναμη να σε βγάλουν. Τάχα μου, εκείνοι νομιμοποιούνται να το κάνουν.

Εσύ βγες, καλού-κακού, από την έξοδο κινδύνου κι άσε να σε κοιτάνε ειρωνικά, δεν πειράζει. Το πολύ πολύ να σε χαρακτηρίσουν γραφικό. Οι ανέξοδα πολυέξοδοι αδιέξοδοι. Θα συνεχίσουν τα ίδια. Εσύ είναι κρίμα να μείνεις εκεί, χωρίς φως και οξυγόνο. Το μόνο που σε σώζει είναι οι απορίες σου, μην τις σταματάς καθόλου. Και οι ερωτήσεις που μοιάζουν αφελείς. Παίρνεις τις πιο αναπάντεχα ειλικρινείς απαντήσεις. Κράτα το μυαλό σου σε εγρήγορση. Ρώτα, μην σταματάς. Ρώτα απλώς, ακόμα κι εκεί που νομίζεις ότι δεν σε παίρνει, ρώτα. Η μισή ντροπή δική σου και η υπόλοιπη δική τους, πολλές φορές είναι ολόκληρη δική τους.

Στον καιρό της αποβλάκωσης που προκαλεί ο φόβος κι αυτή η αδιόρατη διασπορά του ότι δεν θα τα καταφέρεις, ότι κινδυνεύεις, ότι δεν αξίζεις, ότι δεν μπορείς, ότι, ότι, η μόνη υγιής αντίσταση που μπορεί κάποιος να αναπτύξει είναι η απορία, η συνεχής αναρώτηση, η αμφισβήτηση των όσων παραδεχόμασταν μέχρι τώρα. Γιατί δηλαδή να μην είναι κι αλλιώς τα πράγματα; Όλοι έπεσαν έξω με μαθηματική ακρίβεια, γιατί θα έπρεπε, λοιπόν, να τους ακούμε με ευλάβεια; Γιατί χρειαζόμαστε να μας εμπνεύσει εμπιστοσύνη ένας αποδεδειγμένα ανάξιος και δεν ψάχνουμε για λίγη πίστη και δύναμη μέσα μας; Γιατί δεν γινόμαστε εμείς οι εμπνευστές του εαυτού μας; Μερικές παραπάνω ερωτήσεις αρκούν για την αλήθεια του καθενός. Φτάνει να βρίσκει τη δύναμη να της αρθρώνει. Πόσο δύσκολο είναι δα;

Μπορεί να ακούγονται ως new age δηθενιές οι παραπάνω προτροπές, αλλά σκεφτείτε -τώρα που ημερολογιακά ο χρόνος αλλάζει- ο καθένας ξεχωριστά τον εαυτό του μέσα σ' αυτή την κοινωνική πραγματικότητα που βιώνουμε όλοι μαζί. Από πού έρχονται τα αδιέξοδα; Ποιος τα προκαλεί; Όντως ισχύουν; Μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτά; Ποιος έχει όφελος να τροφοδοτεί αυτόν τον τρόμο; Τι χάνουμε εμείς, μόλις υποκύψουμε στα φοβικά σύνδρομα που καλλιεργούνται; Τι κερδίζουμε άμα θελήσουμε να είμαστε διαφορετικοί, απλώς ο εαυτός μας δηλαδή; Δεν λέω να γίνουμε νευρωτικά καχύποπτοι, αλλά τουλάχιστον ας πάψουμε να είμαστε κουτοπόνηρα αφελείς, νομίζοντας ότι εξασφαλίζουμε μοναχά την πάρτη μας. Προς το παρόν κάνει πάρτι μόνο ο φόβος εις βάρος μας.

(Δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 30 Δεκεμβρίου 2011)

Ρόδο είναι και ανθίζει

2011-12-28T15:08:00.002+02:00

photo: scalidi

Άγρια φύση

2011-12-27T19:05:00.002+02:00

photo: scalidi

στο Αναπλάκι.

Η άλλη του όψη.

Η αγκάθινη.

Κρατάει τα βράχια του όρθια.

Θεματοφύλακες του κάμπου με τους γλυκερούς χυμούς.

Τα σώζει από τη διάβρωση.

Της καλοπέρασης.

Και οξύνει την ομορφιά.

Το μπλε φόντο

2011-12-26T15:43:00.002+02:00

photo: scalidi

Φως εντός, εκτός κι επί τα αυτά

2011-12-24T17:50:00.002+02:00

“Φύλα” με ακόμα...

2011-12-23T15:25:00.000+02:00

photo: scalidi

Δεν μας φτάνει η κρίση, δεν μας φτάνει που οι άνθρωποι πέφτουν όλο και πιο χαμηλά από το όριο της φτώχειας -υπάρχει άραγε όριο στη φτώχεια;-, δεν μας φτάνει όλο το κακό γύρω μας, δεν μας φτάνει που για να οσμιστείς Χριστούγεννα πρέπει να ψάξεις πολύ βαθιά μέσα σου, έχουμε και τους μικρο-απατεώνες αυτής της εποχής. Όταν έχεις φορτωθεί όλα αυτά τα προκλητικά “πόθεν έσχες” των πολιτικών, τους φόρους που αδυνατείς να εξοφλήσεις, τις οικονομικές υποχρεώσεις που δεν μπορείς να διαχειριστείς, τους πετσοκομμένους μισθούς και τις συντάξεις, αρκεί μια φυσαλίδα ενοχλητικής εξαπάτησης για να εκραγείς.

Υπάρχουν καταστήματα που καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια να σε πείσουν ότι δεν έχεις ανάγκη την απόδειξη, είναι περιττή και σου κάνει κακό... Κι εσύ δονκιχωτικά επιμένεις, μέχρι που φοβούνται μην είσαι κάνας εφοριακός και σου τη δίνουν την αποδειξούλα με βαριά καρδιά. Υπάρχουν επαίτες με παιδιά στην αγκαλιά που μόλις τους αγοράσεις φαγητό για το παιδί τους και τους το δώσεις, σου λένε δώσε μου λεφτά, δεν τα θέλω αυτά. Υπάρχουν και τα τζιμάνια στα καταστήματα και στις συγκοινωνίες που θα ξαφρίσουν δώρα και μισθούς από τις τσέπες και τα πορτοφόλια. Υπάρχουν γιαγιάδες περιφερόμενες που σε πείθουν να τους ανοίξεις την είσοδο της πολυκατοικία, προφασιζόμενες τις γειτόνισσες και ποντάροντας στην τάχα μου σεβασμιότητα της ηλικίας τους, φτάνουν στο κατώφλι σου και θέλουν να σου πουλήσουν Αγία Γραφή και ό,τι άλλο τους βρίσκεται για παραμύθι. “Μην φοβάσαι, άνοιξε την πόρτα”, επιμένουν έντονα προς το θύμα της εξαπάτησης που νόμιζε ότι θα “περνούσε απέναντι τη γιαγιά από το δρόμο” για να νιώσει καλός και χρήσιμος στην κοινωνία...

Μικρές καθημερινές παραβατικότητες, εξαπατήσεις, ψέματα και δεν θέλει πολύ ο πιεσμένος άνθρωπος. Δεν θέλει πολύ για να σαλτάρει. Να εκτροχιαστεί. Να βγει από τους καλούς του τρόπους, να βγει εκτός εαυτού, να αρχίσει να αφρίζει από τα νεύρα του. Είναι κάτι εποχές που σε κάνουν να νιώθεις ένα περιφερόμενο υποψήφιο θύμα προς εκμετάλλευση, εξαπάτηση, κοροϊδία. Λες κι έχεις ένα στόχο πάνω σου που όλοι είναι πρόθυμοι να σου ρίξουν τα βελάκια τους. Ακάλυπτος χώρος. Όποιος σε πετύχει με λίγο πιο αδρανείς άμυνες, βουρ κατά πάνω σου. Κι ό,τι κερδίσει: λίγο από το χρόνο σου, λίγα από τα λεφτά σου, λίγη από την ηρεμία σου, λίγη από την αίσθηση ό,τι σου την έφερε. Ό,τι και να ναι, απάτη να 'ναι. Κι αυτός θα είναι δυνατότερος, ωραιότερος, εξυπνότερος, σπουδαιότερος, πλουσιότερος. Μήνυμα αγάπης για τον εαυτό σας. Φυλάξτε τον ακόμα. Επιτρέψτε του να ξεσπάσει στις μικρές καθημερινές εξαπατήσεις για να μην καταρρεύσει συνολικώς. Ο φύλακας-άγγελός σας είστε εσείς.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 23 Δεκεμβρίου 2011)

e-poema

2011-12-22T15:11:00.000+02:00

Ευ-δόκιμοι βίοι

Η κενή γλώσσα

2011-12-16T12:57:00.001+02:00

Δεν ξέρω πώς έγινε η μετάλλαξη. Δεν ξέρω πώς οι λέξειςαπέμειναν άδειες από το περιεχόμενό τους. Πήρε τ' αυτί μου λίγη από την ομιλίατου Παπανδρέου στο Ελληνοαμερικανικό Επιμελητήριο και έφριξα. Μιλούσε προφανώςγια μια εικονική χώρα με ακόμα πιο εικονικούς ανθρώπους, μια εικονικήκυβέρνηση, δεν εξηγείται αλλιώς. Η απόλυτη αναντιστοιχία μεταξύ πραγματικότηταςκαι ήχων. Ένα κακοφτιαγμένο τραγούδι παραλόγου με ξύλινες λέξεις, κούφιες. Δενείναι ο μόνος, βέβαια. Κι αυτό είναι το ακόμα πιο ανησυχητικό. Από κάθεπολιτικό χώρο η ίδια παράσταση. Προφανώς με εξαιρέσεις, αλλά δεν τις βλέπουμεπια. Αν υπάρχουν, ας βγουν στην επιφάνεια να διεκδικήσουν το μερίδιό τους.Είναι η ώρα.

Προσπαθώ να αντιληφθώ αν αυτή η μετάλλαξη ήρθε από πάνω προςτα κάτω ή το αντίστροφο. Αν δηλαδή πρώτα χάσαμε οι πολλοί τις λέξεις μας καιμετά αποτυπώθηκε αυτό στον πολιτικό μας καθρέφτη. Καταλήγω ότι έγινε ταυτόχρονααυτό. Γίναμε τέτοιοι άνθρωποι που αρχίσαμε να μην δίνουμε και πολύ σημασία στοντρόπο, με αποτέλεσμα σιγά σιγά να χάσουμε την ουσία. Βοήθησε η καταρρακωμένηπαιδεία, ήρθε και η απόκτηση αγαθών που συμπλήρωνε τα κενά της γλώσσας και τηςψυχής, εκεί πάνω που πιστέψαμε ότι η πολιτική ήταν μια πολυτέλεια και τα χάσαμεόλα. Βάλαμε στη θέση των πολιτικών ανθρώπους που ονειρευόμαστε κάποτε να μπούμεστις τάξεις τους: να γεννηθούμε σε μεγάλα τζάκια, να πάμε στα πανεπιστήμια τουεξωτερικού και να ζούμε την Ελλάδα και στην Ελλάδα μέσα από το τζάμι τηςθωρακισμένης μας λιμουζίνας. Α, και της γλώσσας χωρίς αντίκρισμα.Να μην μαςαγγίζει τίποτα. Να βλέπουμε το γυάλινο κόσμο μας, από απόσταση, χωρίς ανάγκες.Χωρίς σάρκα και οστά οι λέξεις μας. Το σύμπλεγμα του επαρχιωτισμού μας. Και ησυνήθεια να αναγνωρίζουμε στο εντελώς έξω από μας το ευκταίο.

Τώρα που αυτός ο καθρέφτης έσπασε όμως και δεν μας λέει πόσοείμαστε οι καλύτεροι και οι ομορφότεροι του κόσμου, ίσως να ήρθε η ώρα ναφανούμε ειλικρινείς. Απέναντι στον εαυτό μας. Α, και στη γλώσσα μας. Να βρούμετις λέξεις να πούμε την αλήθεια. Να αναγνωρίσουμε τους εαυτούς μας ως ανθρώπουςτης Μεσογείου. Που φτάνουν σε μας οι επιταγές της Δύσης, αλλά επιλέγουμε έναδικό μας ζεν εξ Ανατολών για να τις φέρουμε στα μέτρα μας. Γι' αυτό είμαστεσταυροδρόμι. Ο ορθολογισμός και η πίστη για κάτι πέρα και μετά απ' αυτόν είναιη δύναμή μας. Έχουμε το ταξίδι και τη θάλασσα. Δεν μας αξίζει ο βάλτος. Οιορίζοντες είναι μπροστά μας. Να τους δούμε, όμως.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 16 Δεκεμβρίου 2011)

Αφήγηση τρόμου

2011-12-09T14:21:00.001+02:00

photo: scalidi

Στην Ευρώπη,λένε, κρίνεται τούτες τις μέρες ο δυτικός κόσμος, όπως τον ξέραμε μέχριτώρα. Στον πλανήτη ολόκληρο η κρίση δοκιμάζει τις αντοχές της καινοτομίας, αφούεκεί φαίνεται να ξεπροβάλλει η μόνη λύση για την έξοδο από την ύφεση· καιδεν μιλάμε για ύφεση μόνο στην οικονομική δραστηριότητα, όχι, αλλά για έναντοίχο που συνάντησε ο μέχρι πρότινος τρόπος ζωής μας σε όλα τα επίπεδα.Χτυπήσαμε στο κράσπεδο και τώρα πρέπει να κάνουμε πίσω, να μαζέψουμε τασυντρίμμια, να μετρήσουμε τις απώλειες και να βρούμε το κουράγιο να φωνάξουμετην οδική βοήθεια, να φτάσουμε στο νοσοκομείο και στη συνέχεια στο συνεργείογια να φτιάξουμε το σπασμένο όχημα ή και να το αλλάξουμε εντελώς, άμα έχειγίνει χίλια κομμάτια. Εκτός κι αν ανήμπορους μας αφήσουν να ξεψυχήσουμε στοδρόμο. Παίζει κι αυτό το σενάριο. Ιστορία είναι, όπως θέλει, γράφεται.

Όσο αυτά συμβαίνουν, όσο η νέα -και άγνωρη- ζωή έρχεταισυνεχώς μπροστά μας, όσο δηλαδή αυτή η μεγάλη εικόνα ξειδιπλώνεται σιγά σιγά,στην Ελλάδα κλεισμένοι στις μικρές μας τοσοδούλικες σημερινές και ασύλληπταεπαναλαμβανόμενες καθημερινές αφηγήσεις, ψάχνουμε τον εαυτό μας στον καθρέφτη.Τι να δεχτώ κι εγώ; Ότι καθρέφτης μου είναι το χάος στον ΗΣΑΠ και ενίοτε τοΜετρό, όταν ο κόσμος συνεχίζει να μπαίνει μέσα στα ασφυκτικά γεμάτα βαγόνια τωνσυρμών, σπρώχνεται, βρίζεται, αλαλάζει, βρυχάται, ουρλιάζει υστερικά; Ας πούμεότι αυτό είναι ένα στιγμιότυπο της εβδομάδας τούτης. Εκατοντάδες άνθρωποι ναβιώνουν μια ατομική και ομαδική υστερία. Όχι μόνο στα τρένα. Αλλά και στη ΔΕΗ,στα υποκαταστήματά της. Χιλιάδες να σπεύδουν να βρουν άκρη με το χαράτσι.Υπάλληλοι και πελάτες σε κρίση. Νευρική. Στο τέλος να λένε μεταξύ τους, δενφταίτε εσείς, δεν φταίμε κι εμείς. Ποιος μένει; Μάλλον φταίνε οι άλλοι... Ποιοιείναι οι άλλοι;

Προτιμάμε να πάθουμε υστερία, κρίση, νευροπάθεια, δεν ξέρωεγώ τι άλλο, να καταρρεύσουμε μέσα μας, από το να προσπαθήσουμε από μόνοι μαςνα αντιμετωπίσουμε αλλιώς τον κόσμο, την πραγματικότητα, από το να αλλάξουμεεμείς. Η ανασφάλεια βλέπεις, ο φόβος: μην χάσουμε την ήδη γνωστή κατάσταση πουμας προσφέρει θαλπωρή. Ναι, θαλπωρή μας προσφέρει αυτή η μαζική υστερία.Ξέρουμε ότι όλα είναι όπως πάντα. Εμείς σαν τους τρελούς εκτονωνόμαστε στατρένα, στη ΔΕΗ, όπου βρούμε, αρκεί να μην προσπαθήσουμε μόνοι μας ναμεταβάλλουμε τον κόσμο εντός μας. Έχουμε φτιάξει μια μικρή πράσινη θάλασσαελώδη και δυσώδη και κυλιόμαστε περιχαρείς στις λάσπες της, σε μια διαρκήθαλασσοταραχή φλυτζανιού κι αισθανόμαστε ασφαλείς, μέχρι να σπάσει το φλυτζάνικαι να χυθούμε έξω.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 9 Δεκεμβρίου 2011)

Αθηναϊκό κέντρο

2011-12-07T15:55:00.001+02:00

photo: scalidi

Ορίζοντας στις φυλλωσιές

έξω από το μετρό Ακρόπολη

photo: scalidi

Όταν κοιτάς από ψηλά...

photo: scalidi

Πλατάνι στο Μοναστηράκι

photo: scalidi

Τροχοφόρα έκπληξη

Δειλινό πάνω από την πόλη και μέσα σ' αυτή

Δρόμοι Ζωής

2011-12-05T15:47:00.001+02:00

Μπαζάρ και φέτος.

Μην το χάσουμε...

Δίνει μεγάλη χαρά.

Αξίζει την επίσκεψη.

Και είναι και ωραία βόλτα.

Άνεργοι πολιορκημένοι

2011-12-02T14:03:00.001+02:00

Από το Σεπτέμβριο του 1914 μέχρι σήμερα, κύλησε πολύ νερόστ' αυλάκι. Τότε, μαζεύτηκαν μια χούφτα δημοσιογράφοι και για να θάψουν τοφτωχό συνάδελφο που δεν είχε λεφτά ούτε για την ταφή του, έκαναν έρανο. Αμέσωςμετά, υπέγραψαν οι ίδιοι ένα πρωτόκολλο που αποτέλεσε τη βάση ιδρύσεως τηςμετέπειτα ΕΣΗΕΑ. Αυτή την ταπεινή κι ανθρώπινη ιστορία, φοβάμαι ότι τη δεκαετίαπου πέρασε, την είχαμε ξεχάσει. Τώρα έχουμε πολλούς λόγους να την θυμηθούμε.Για την ακρίβεια, δεν θα έπρεπε να την ξεχνάμε ποτέ και να είναι ο κεντρικόςκαμβάς της σκέψης όλων των ανθρώπων που αποφασίζουν να γράφουν δημοσίως και ναβιοπορίζονται απ' αυτό. Στα τέλη της δεκαετίας του '90 και στις αρχές του '00,καλλιεργήθηκε στη συνείδηση του κόσμου -όχι αδίκως, μέχρι ενός σημείου- ηεντύπωση ότι οι δημοσιογράφοι είναι πλούσιοι, ευνοημένοι, δεν έχουν απολύτωςκαμία ανάγκη. Πίστεψαν όλοι ότι η δημοσιογραφία είναι μια λαμπερή παρουσία στηντηλεόραση. Το ξαφνικό και υπέρογκο άνοιγμα του επαγγέλματος -εγώ είμαι ένας απότους ανθρώπους που μπήκαν τότε στη δημοσιογραφία, επισήμως με μισθολόγιο το2000- σήμαινε τελικά ότι δέκα χρόνια μετά, που κόσμος θα άλλαζε και θαμετατοπίζονταν στην ηλεκτρονική και ψηφιακή πραγματικότητα, εκατοντάδες καιχιλιάδες άνθρωποι του Τύπου θα βρίσκονταν χωρίς δουλειά. Άνθρωποι με πείρα.Απολύτως εξειδικευμένοι εργαζόμενοι. Αλλά χωρίς εργασία. Πολλοί απ' αυτούςσοβαροί και αθόρυβοι γραφιάδες. Άλλοι, καλλιτέχνες της εκτύπωσης για ναμιλήσουμε και για τους τεχνικούς, άνθρωποι που ξέρουν να μιλούν μεγραμματοσειρές και περιθώρια.

Την προηγούμενη δεκαετία, ο κόσμος στην Ελλάδα εν πολλοίςέμαθε να λύνει τα προβλήματά του τα καθημερινά με τη διαμεσολάβηση τωνδημοσιογράφων των ηλεκτρονικών μέσων ή τουλάχιστον το επιθύμησε, δεν κατάλαβεποτέ όμως ότι οι δημοσιογράφοι όταν πρόκειται για τον εαυτό τους, είναι το ίδιοανυπεράσπιστοι με τον καθένα. Όταν πρόκειται για τη δική τους ανεργία, πώς νααμυνθούν; Τι να αντιτάξουν; Ποιος θα μιλήσει για κείνους, όταν οι ίδιοι πιαβρίσκονται μακριά, δεν αποτελούν δίαυλο επικοινωνίας; Όταν πρέπει να παλέψουνμε την ίδια τους την αξιοπρέπεια για να αρθρώσουν απλώς την παραδοχή ότι είναιάνεργοι. Το διαδίκτυο είναι μια κάποια λύση ως προς την έκφραση αυτών τωνανθρώπων, γιατί το να είσαι δημοσιογράφος είναι μια κατάσταση, ένας τρόπος ζωήςπου δύσκολα αποχωρίζεται κάποιος. Αλλά με το βιοπορισμό τι γίνεται; Οιπερισσότεροι, μετά από εξευτελιστικές αναμετρήσεις με θλιβερούς, -τάχα μου-εργοδότες, που λυμαίνονται αυτή την εποχή τον Τύπο, μέσα από μηδαμινήςαξιοπιστίας ιντερνετικά μέσα, μένουν στο περιθώριο ή και αναγκάζονται νααλλάξουν πεδίο εργασίας. Άνεργοι. Πολιορκημένοι εκ των έσω.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 2 Δεκεμβρίου 2011)

«…μοίρα του συγγραφέα είναι η σιωπή…» - Γιώργος Χειμωνάς

2011-11-26T20:47:00.000+02:00

photo: scalidi

Τουλάχιστον, είμαστε βέβαιοι για την ημέρα γέννησής του, τοέτος παραμένει αμφιλεγόμενο. Μια άνοιξη, πάντως, του Μεσοπολέμου στην Καβάλα,ήρθε στον κόσμο ένας άνθρωπος που φλέρταρε με τη ρίζα της λογοτεχνίας, τονυπόγειο ανθό της, με τη γοητεία της να υποσκάπτει φανερές παραδοχές καικατεστημένες αντιλήψεις.

Ο Γιώργος Χειμωνάς, με τις λέξεις του, κύλησε σαν νερό βαθιάστο κέντρο της λογοτεχνίας, ποτίζοντας και τρέφοντάς τη, κι ύστερα σκόρπισε σανκοσμική σκόνη γύρω από την ουσία της Τέχνης, στεφανώνοντάς την με την αχλύ μιαςιδιαίτερης αρχετυπικής ομορφιάς. Η ανάλυσή του για την Τέχνη είναι εξίσουσπουδαία με τη λογοτεχνία του. «…Μια καλή λογοτεχνία, και να της κόψεις τηγλώσσα ή να την ακρωτηριάσεις, θα παραγάγει οπωσδήποτε έργο. Αν χρειαστεί, καιμε σήματα Μορς…».

Μια καινούρια οπτική στα πράγματα που τα διαπερνά ως ακτίνατου μέλλοντός τους, του παρόντος και τους παρελθόντος. Ένα αρχέγονο αίσθημααχρονικότητας κατόρθωσε να διασώσει στο έργο του.

Οι ήρωές του έχουν χαρακτηριστικά τόσο βαθιά και υπερκόσμιακαι ατόφια που θυμίζουν έναν ακίνητο βράχο που τον τρώει για χιλιετίες το κύμα.Ένα σύμπαν φτιαγμένο εξολοκλήρου από το υλικό του ανθρώπου. «…Η Τέχνη είναι γιανα παίρνει στα χέρια της το ανεκπλήρωτο όραμα του ανθρώπου, μια φυσική ίσωςαθλιότητα, δεν είναι απλά κοινωνική ή περιπτωσιακή. Είναι και αυτά, αλλά μαζίείναι και κάτι άλλο πιο οριστικά αδικημένο. Η Τέχνη είναι για να παίρνει σταχέρια της αυτή την απέραντη στέρηση του ανθρώπου, να τη δουλεύει και να τηνεπιστρέφει πάλι στους ανθρώπους. Αλλά αυτή τη φορά να την παραδίδει μέσα σε μιαλαμπερή φαντασμαγορία, τεντωμένη από ένα δίκαιο όσο και συγκινητικό μεγαλείο,μέσα σε μια απέραντη ευφορία…»

(Τα αποσπάσματα είναι από τον τόμο «Γιώργος Χειμωνάς-Πεζογραφήματα»,με εισαγωγή, επιμέλεια και χρονολόγιο του Ευριπίδη Γαραντούδη, εκδόσειςΚαστανιώτη, δεύτερη έκδοση συμπληρωμένη, έτος 1^ης έκδοσης 2005)

Δημοσιεύτηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2010 στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ

“Ένας ελεύθερος καλλιτέχνης κι αυτό είναι όλο” - Άντον Τσέχωφ

2011-11-26T19:36:00.001+02:00

photo: scalidi

Αυτό ήθελε να είναι. Και ήταν. Ο χρόνος του το αναγνώρισε, μετά θάνατον σε όλον τον κόσμο, αλλά τον κέρδισε επάξια τον τίτλο που με τόση εμμονή επεδίωξε: “ελεύθερος καλλιτέχνης”. Με χιούμορ και τραγωδία. Την τραγωδία της καθημερινότητας, της μικρής ανούσιας και αφανούς ζωής. Απ' αυτό ταλανίζονται οι ήρωές του. Α, κι από έρωτες, κάποτε ανεκπλήρωτους. Αυτά τρώγανε τον ντροπαλό γιατρό που τελικά τον έφαγε η φυματίωση.
Φίνα διηγήματα, κομψές μικρές ιστορίες κι αξεπέραστα θεατρικά, ο απολογισμός. Γιατρέ, πώς με βλέπετε;
Πήγε σχολείο, παιδί όταν ήταν, με ελληνάκια, γι' αυτό έγραφε στο “Θείο Βάνια” για μας σαν να 'ναι τώρα.
Τον 20ο αιώνα, ο Τενεσί Ουίλλιαμς θα είναι ο μεγάλος του θαυμαστής, απ' αυτόν θα εμπνευστεί και θα επηρεαστεί περισσότερο. Με τις μισές του φράσεις, τις παύσεις, τους τονισμούς ενός καθημερινού καθ' όλα διαλόγου, ξεκλείδωνε το σύμπαν ο γιατρός κι έρεε η νοσταλγία και το ανικανοποίητο για την ίδια τη ζωή. Έσφαζε με βαμβάκι κι αντισηπτικό την εποχή του, φάσκιωνε με επιδέσμους και τρυφερά επιθέματα εκείνους τους πληγωμένους από τον ίδιο τους τον εαυτό. “...Ξέρεις τι θα πει ταλέντο; Θάρρος, ελεύθερη σκέψη, ευρύτητα πνεύματος... Φυτεύει ένα δεντράκι κι αμέσως τον απασχολεί τι θα προκύψει απ' αυτό ύστερα από χίλια χρόνια, οραματίζεται την ευτυχία της ανθρωπότητας...”.*

*“Θείος Βάνιας”, Θεατρικά έργα, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2007, μετάφραση Βασίλης Ντινόπουλος

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2010 στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ)

Τόπος δηλητήριο

2011-11-25T16:30:00.001+02:00

photo: scalidi

Συλλαμβάνουν κάθε μέρα κι από έναν επιχειρηματία. Για χρέη εκατομμυρίων ευρώ προς το Δημόσιο. Πόσο είναι το έλλειμμα; Ποιος θα το πληρώνει κάθε μέρα; Εκείνος που δεν χρωστάει ούτε ευρώ στη ζωή του. Και του κόβουν τα πάντα, τον φορολογούν ανελέητα. Εκείνος που δουλεύει. Εκείνος που παλεύει για την αξιοπρέπειά του. Μπορεί να είναι και υπάλληλος των παραπάνω “επιχειρηματιών”. Χρωστώντας εκατομμύρια στο κράτος όλοι μπορούμε να γίνουμε μεγαλο-επιχειρηματίες.

Αυτοί, λοιπόν, άντε να πληγωθεί ελαφρώς το ήδη διαλυμένο τους γόητρο στους κύκλους των κοσμικών, βγαίνουν έξω κι από τη φυλακή -ούτε προσχηματικά δηλαδή δεν τιμωρούνται, όχι ότι εξυπηρετεί τίποτα πια το πρόσχημα, λεφτά θέλει το κράτος, όχι φυλακισμένους- και συνεχίζουν χρωστώντας εκατομμύρια να ζουν τη ζωή τους. Την ώρα που εκατομμύρια άνθρωποι εκεί έξω έχουν χάσει τη μισή δική τους, παρακολουθώντας να τους παίρνει πίσω αυτό το κράτος τις οικονομίες χρόνων, τις προσπάθειές τους, τη δουλειά τους την ίδια. Μιλάω κάθε μέρα με ανθρώπους χωρίς δουλειά. Ικανούς ανθρώπους, δυναμικούς, έξυπνους. Ανθρώπους που μπορούν να προσφέρουν στον εαυτό τους και στους άλλους. Αλλά δεν έχουν τρόπο. Δεν ξέρουν πού να κατευθύνουν τις δυνάμεις τους. Όταν δουλεύεις για δέκα και είκοσι χρόνια σε έναν τομέα κι αυτός ύστερα σε πετάει απέξω, κλείνει τις προοπτικές σου, πώς να αντιδράσεις; Όταν έχεις μάθει, ας πούμε, να είσαι είκοσι χρόνια δημοσιογράφος τι γίνεσαι μετά; Δύσκολα πράγματα.

Από την άλλη, βλέπω τη ρημαγμένη ύπαιθρο του Μοριά. Ρημαγμένη από τους συνεταιρισμούς, από τις κακές αγροτικές πολιτικές, από τη νοοτροπία να φύγουν όλα τα παιδιά της να γίνουν χαρτογιακάδες, γιατί η γη δεν έχει ψωμί. Και πράγματι, δεν έχει, ιδίως όταν στέκει τσακισμένη από τους τόνους φυτοφαρμάκων που προμήθευσαν ανεξέλεγκτα βιομηχανίες δια των αντιπροσώπων τους, των γεωπόνων, σε χιλιάδες αγρότες που δεν αντιλαμβάνονταν το κακό που ερχόταν. Δηλητηριασμένη γη. Και τώρα της ζητάς να αποδώσει. Τώρα σκέφτεσαι, μήπως η λύση είναι η γη. Μήπως πρέπει να σηκώσεις τα μανίκια και από την ευκολία του γραφείου να βγεις έξω στον ήλιο και στ' αγιάζι και να παλέψεις και πάλι για τη ζωή σου, σκάβοντας το χώμα, φυτεύοντας την ελπίδα. Αν μη τι άλλο, τούτη την ώρα η γη επιφυλάσσει αισιοδοξία, δεν σταματάει ο κύκλος της ζωής εντός της. Κι αυτό είναι μεγάλο πράγμα. Μεγάλο ψυχικό αποκούμπι να βλέπεις τα λαχανικά να φυτρώνουν, τα δέντρα να καρπίζουν, τα λουλούδια να ανθίζουν, ανεξαρτήτως οικονομικών και πολιτικών συνθηκών.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 25 Νοεμβρίου 2011)

Ο θεός, κι ο άνθρωπος, στα μάτια του - Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι

2011-11-23T14:58:00.000+02:00

photo: scalidi

“…Όποιος μπορεί να ξεγελάει τον εαυτό του περισσότερο, αυτός περνάει καλύτερα τον καιρό του…”*. Τα λόγια ενός μεγάλου τζογαδόρου που η αδρεναλίνη τον σπρώχνει να μπλοφάρει. Τζόγος η ζωή, Φιοντόρ, μεγάλος τζόγος, όλο να ταρακουνάς τα ζάρια από τα εντόσθια της ψυχής του καθένα που έβγαλες στη φόρα…
Και με το θύμα και με το θύτη. Είχε βρεθεί και στις δύο θέσεις για τα καλά. Την ήξερε την καρέκλα και των μεν και των δε. Καταδίκη σε θάνατο και τελικά καταναγκαστικά έργα στη Σιβηρία για πολιτικούς λόγους κι ένας φημολογούμενος βιασμός ενός νεαρού κοριτσιού, όπως συμπεραίνουν εκ των υστέρων οι μελετητές από τα ίδια του τα κείμενα. Γράφεις ό,τι είσαι; Και είσαι ό,τι γράφεις;
Μόνο η ψυχή του Ρασκόλνικοφ το ξέρει: ο θεός κι ο άνθρωπος στα μάτια του. Αυτούς τους δυο -ή τελικά και έναν αδιαίρετο, όποιον διαλέξει απ’ τους δύο κανείς- αναζητούσε σ’ όλη του τη ζωή και τη γραφή, από τους “Αδερφούς Καραμαζώφ”, μέχρι τους “Δαιμονισμένους” του. Αυτούς είχε βάλει μπροστά στα μάτια του και συνέχιζε τις εξορύξεις πνεύματος με μανία. Όλο έριχνε τα ζάρια, μπας και του φανερωνόταν η αλήθεια. Και ήταν μπροστά στα μάτια του η άτιμη κι έσταζε ζεστό αίμα.
Ανήγαγε τα ματωμένα χέρια σε δρόμο για να συναντήσει τον άνθρωπο και το θεό, εκεί που θα τον καταλάβαιναν μόνο και θα τον κάνανε παρέα η Αντιγόνη, ο Αίαντας, η Μήδεια, η Ιφιγένεια, ο Ορέστης, ο Οιδίποδας.

*“Έγκλημα και τιμωρία”, εκδόσεις γράμματα, 1982, μετάφραση Σωτήρης Πατατζής

(Δημοσιεύτηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2010 στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ)

Η αμείλικτη λάμψη της ήττας - Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ

2011-11-22T17:54:00.001+02:00

photo: scalidi

Η χολιγουντιανή ασημόσκονη που τόσο τον βασάνισε, έχει πασπαλίσει τις σελίδες του. Για πάντα. Αν κι έγραφε στην κόψη του διαμαντιού. Με τους ήρωές του έτοιμους να κατρακυλήσουν στην επιθυμία τους, ζαλισμένοι από την τρυφερή νύχτα, τα βραδινά απαστράπτοντα φώτα, την παρασιτική κοινωνικότητα, τα μισογεμάτα ποτήρια, τον επικό θρήνο του σαξόφωνου, τις ξεχειλισμένες τσέπες που θα άδειαζαν.

Η ήττα είναι εξαρχής κερδισμένη στο Φιτζέραλντ, ίσως γιατί τη φοβήθηκε πολύ και τελικά την κατέκτησε, βοηθούσης και της Ιστορίας, με την ύφεση του ’29 που χάνει την πρωτοκαθεδρία της από τη δική μας σιγά σιγά.

Η Ζέλντα κι εκείνος φτάνουν να γίνουν οι ίδιοι τους οι ήρωες σ’ αυτό το μυθιστόρημα της ζωής τους που τα είχε όλα: αίγλη, δόξα, απελπισία κυρίως, πτώση, τραγωδία και φυσικά βασανιστική αναζήτηση να πληρώσουν αυτό το απέραντο κενό, να το γεμίσουν.

Μα, ο ορίζοντας αυτού του κοσμοπολίτη σύγχρονου ανθρώπου που διαβαίνει χορεύοντας εμπρός, δεν καταλήγει πουθενά. Sky is the limit. Ο τωρινός homo americanus. Ούτε μια στάση για ξεκούραση, η ζωή είναι μπροστά και την ακολουθούμε μ’ ένα γρήγορο σπορ αμαξάκι -εκεί στη στροφή του Υπερόχου Γκάτσμπυ (και μια ανόσια παράφραση, guts be)- αλλά δεν τη προφταίνουμε ποτέ. Αλήθεια είναι η ζωή εκεί;

(Δημοσιεύτηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2010 στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ)

Η φωτιά χωρίς καπνό του αίματος - Έρνεστ Χέμινγουέι

2011-11-21T16:07:00.001+02:00

photo: scalidi

Σ’ ενα μικρό δωμάτιο, κάπου στον κόσμο, να χτυπάει τα πλήκτρα του, της γραφομηχανής τότε, όπου ηχούσε η βουή κι η αντάρα του πολέμου. Βουτηγμένος στη φωτιά του κυνηγιού, του ψαρέματος, των ταυρομαχιών. Να μυρίζει το χυμένο, το καμένο αίμα. Να στραφταλίζει στον πρώτο ήλιο της μέρας το κόκαλο του κήτους που έφτασε στην ακτή πια φαγωμένο. Έτσι δεν έφτασε κι αυτός στο τέλος του; Ρουφηγμένος από τον εαυτόν του, τη δημοσιογραφία, τη λογοτεχνία, τη μαρτυρία και το μαρτύριο του να πει τα πράγματα. Κι όταν δεν είχε άλλο να πει, μπαμ. Κουφάρι στην ακτή.
Bυθίζεσαι στις σελίδες του, γιατί ενώ γράφει τα απολύτως απαραίτητα, χωρίς πολλά πολλά, σε τραβάει μέσα στην ουσία των πραγμάτων, στο μεδούλι του, στο βάρος της ψυχής των ανθρώπων. Το αντίθετο με τον Όσκαρ Ουάιλντ που σε ξεψάχνιζε με αναλύσεις για να σ’ αφήσει στο τέλος αλαφρό και όμορφο, ο Χέμινγουέι ελαφρά και ήσυχα και όμορφα κι ανεπαίσθητα, διόλου ειρηνικά, σε πήγαινε στην πηγή του κακού, να ατενίσεις το βάραθρο της αβύσσου μόνος σου. Καθαρά πράγματα. Επαγγελματική δουλειά. Εκτέλεση χωρίς ίχνη. Η φωτιά να σε κατακάψει, αλλά καπνό δεν θα δεις πουθενά. Δεν το καταδεχόταν. Μην το καταδεχτείς κι εσύ. Κάτι σαν αποχαιρετισμός στα όπλα.
“…”Φάτε το, Γκαλάνος. Κι ονειρευτείτε πως έχετε σκοτώσει έναν άνθρωπο”. Ήξερε πως είχε νικηθεί τελικά. Ξαναγύρισε στην πρύμνη, βρήκε τη σπασμένη λαγουδέρα και την έβαλε στο τιμόνι. Ταίριαξε αρκετά καλά για να μπορεί να κυβερνήσει. Έσιαξε το τσουβάλι γύρω στους ώμους του κι έφερε τη βάρκα στην κανονική της πορεία. Αρμένιζε ήσυχα τώρα, χωρίς σκέψεις και χωρίς συναισθήματα…”.*

*Έρνεστ Χέμινγουέι, “Ο γέρος και η θάλασσα”, εκδόσεις Καστανιώτη, 1996, απόδοση Φώντας Κονδύλης

(Δημοσιεύτηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2010 στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ)

Ιούλιος Καίσαρ

2011-11-19T22:45:00.001+02:00

"Πέμπτη 13 Ιουλίου 2006

Βρήκα τα γράμματα που σ' έμαθα εγώ.
Δεν πέθαναν.
Τα ίχνη σου έχουνε χαθεί.
Δεν τ' άφησες ούτε πάνω στο χαρτί.
Με προσοχή.
Μονόλογος.
Διαρκείας.
Σκισμένο εισιτήριο.
Ένα κρεμασμένο ευχαριστώ πάνω στις λέξεις.
Σκοινιά οι λέξεις
και σ' άπλωσα να στεγνώσεις
από τα δάκρυά σου
φοβισμένο παιδί και μόνο.
Κι εγώ έπαιζα τον ήλιο
για την μπουγάδα.
Με ένα φτυάρι φως.
Μέχρι που ξέβαψες
και ξεράθηκες
κι έλιωσες
πάνω στις λέξεις.
Οι έξεις σου
παραμάνα που σου κρατάει την καρδιά.
Εγώ την κάρφωσα.
Και ξέρω.
Εσύ μόνο έτρωγες το ύφασμα
στις χειμωνιάτικες μέρες που σου ξημέρωσε
κι εγώ το μπάλωνα για χρόνια
μέχρι που το 'χασα απ' τα μάτια
κι εσύ το ύφαινες δικό σου χάδι
κι έλιωσε.
Ιούλιο.
Καίσαρα.
Μηνός αγνώστου.
Ημέρας τυχαίας.
Βδομάδας λαθραίας.
Καιρού ασώτου.
Έως ότου."

Χόρτα χωρίς λάδι

2011-11-18T13:38:00.001+02:00

photo: scalidi

Είναι καιρός τώρα που όσο κυκλοφορεί κανείς έξω τόσο πιοπολλά συμβάντα συναντά. Δυσάρεστα. Όχι αυτά τα τυχαία, τα συμπτωματικά. Τα άλλαπου γίνονται υφέρποντα καθεστώτα, ενδεικτικά μιας κοινωνικής πραγματικότητας.Αυτά που σου φέρνουν δάκρυα στα μάτια, όχι γιατί είναι μελό, αλλά γιατίυπάρχουν. Από τη μία οι άνθρωποι αυτοί να πορεύονται στην κοινωνία και από τηνάλλη μια άλλη κοινωνία, αυτή των social media, να φεύγει χωρίς τους προηγούμενους, γιατί δεν έχουνπροφίλ στο fb, στο twitter, στο linked in· γιατί δεν έχουνιστολόγιο, αλλά μπορούν να γίνουν μόνο θέμα σε φιλεύσπλαχνα ή κυνικά μπλογκ, ενείδει αντικειμένου. Περνάμε σε έναν κόσμο υποκειμένων και αντικειμένων. Ποιοςείναι ποιος; Διαγκωνίζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για το ποιος θα πειτο πιο έξυπνο. Δεν βλέπω να σπρώχνεται κανείς για να πει ή ακόμα χειρότερα νακάνει το πιο ανθρώπινο. Διαβάζω θεωρίες, ερμηνείες του κόσμου, τσιτάτα, αλλάδεν διαβάζω μια ανθρώπινη κουβέντα. Όλα αντικειμενοποιούνται καιαντικειμενικοποιούνται -τι ειρωνεία-σε μια σαρωτική υποκειμενικότητα.

Πού να χωρέσει, λοιπόν, η γιαγιά που ζητιανεύει κοντά στομετρό του Ευαγγελισμού; Την πλησιάζει μια κοπελίτσα, της δίνει ένα ευρώ και τομήλο που κρύβει στην τσάντα της. Της λέει η ηλικιωμένη ότι τρεις μέρες τρώειχόρτα χωρίς λάδι. Πού να βρει το λάδι; Μετανιώνει η κοπέλα για το μόνο ένα ευρώπου έδωσε. Πιο πέρα πουλάνε κλεμμένα καλλυντικά γνωστής φίρμας. Στο δρόμο.Πιεστικά. Μόλις τους λες πού τα βρήκαν και τι κομπίνες κάνουν, θα τους πιάσεικαμιά αστυνομία, κάνουν πίσω λουφάζουν. Μέσα στο σούπερ μάρκετ, μια γυναίκαμεσήλικη, καλοντυμένη στέκεται και κλαίει, κάτω από το άγρυπνο βλέμμα υπαλλήλουτου μαγαζιού. Περιμένουν μαζί την αστυνομία για να τη συλλάβει. Έχει κλέψει.Μα, κυρίως έχει χάσει την αξιοπρέπειά της, μπροστά στα μάτια όλων, το σεβασμότης. Και κλαίει. Όχι, για να τη λυπηθούν, μα γιατί λυπάται τον ίδιο της τονεαυτό. «Καληνύχτα, Κεμάλ, αυτός ο κόσμος δεν θ' αλλάξει ποτέ».

Έχουν ανοίξει, λοιπόν, ανάμεσα στους ανθρώπους κάτι χάσματαολόκληροι τάφοι που θάβεται εκεί μέσα ο ηττημένος μας εαυτός. Ενταφιάζεται ηανθρωπιά μας, το συναίσθημά μας, η ορθή λογική μας. Δεν ξέρεις πού πατάς καιπού βρίσκεσαι. Δεν ξέρεις αν το θύμα και ο θύτης απέχουν πολύ μεταξύ τους. Δενξέρεις αν το δίκαιο και το άδικο είναι πια τόσο ξεκάθαρα. Ξέρεις όμως ότι ηγιαγιά σου τρώει χόρτα χωρίς λάδι, όσο εσύ ταξιδεύεις στις κυβερνογειτονιές,ακυβέρνητος σαν πολιτεία.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 18 Νοεμβρίου 2011)

Ο πρίγκιπας των μπλουζ του νότου μέσα μας - Τενεσί Ουίλλιαμς

2011-11-17T12:36:00.001+02:00

photo: scalidi

Κανείςπριν από κείνον δεν είχε σκιαγραφήσειτις γυναίκες με περισσότερο θάρρος,αλήθεια, κατανόηση και εκ βαθέωνσυμπάθεια: εύθραυστες και δυνατές,ελκυστικές και μοιραίες, τέλος πάντωνόπως οι ίδιες έχουν το δικαίωμα νανιώθουν. Και βρέθηκε αυτός ο φτωχόςπιτσιρικάς να το κάνει, που του κόλλησανκοροϊδευτικά στο σχολείο το παρατσούκλι“Tennessee”κιέγινε το όνομά του για πάντα.

Αυτόςο μικρός πρίγκιπας που το δικό τουαγαπημένο τριαντάφυλλο, η αδερφή του,η Rose,έστεκεκομμένο -με λοβοτομή η ίδια, πέρασε τηζωή της έγκλειστη στα ψυχιατρεία. Κιεκείνος να φεύγει για το φεγγάρι,διαβάζοντας τα βιβλία του κι ύστεραγράφοντας τα δικά του. Για να πει γιατις ταραγμένες ψυχές, για τον πόνο καιτον πόθο που τον βασάνιζαν, ζωντάνεψεστο θέατρο Μάγκυ και Κοβάλσκι και ΜπλανςΝτυμπουά, φτιάχνοντας τους πιο ξεχωριστούςχαρακτήρες. “...Οι διαφορετικοί άνθρωποιδεν είναι σαν τους άλλους, αλλά και δενπρέπει να ντρέπονται γι' αυτή τημοναδικότητά τους...”, λέει ο Τζιμ στο“Γυάλινο κόσμο”*.

Αυτόςλοιπόν που έπνιγε τη μοναδικότητά τουστο αλκοόλ, τις αμφεταμίνες και ταβαρβιτουρικά, έδωσε όλες τις αποχρώσειςτων bluesμέσαμας, του νότου της ψυχής μας, αυτής τηςζεστής γωνιάς στην καρδιάς μας.

Στοπικάπ παίζει ένα δισκάκι της BillieHoliday πουτη λάτρευε εκείνος. “The blues are brewin”.

*“Γυάλινοςκόσμος”, εκδόσεις Κέδρος, 2001, μετάφρασηΕρρίκος Μπελιές

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2011 στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ)

Ο εκ βαθέων επαναστάτης “ma non troppo” της ομορφιάς – Oσκαρ Ουάιλντ

2011-11-15T17:56:00.001+02:00

photo: scalidi

Έδεσε προσεκτικά τη σατινένια του γραβάτα μπροστά στον καθρέφτη. Διόρθωσε το φρέσκο λουλούδι της μπουτουνιέρας του στο πέτο, πήρε υπό μάλης την ιδιοφυία του και βγήκε στο 19ο αιώνα να τον σαρώσει. Τους αποστόμωσε όλους. Τους προκάλεσε μέχρι τέλους. Έγινε ο ίδιος το έργο που φιλοτεχνούσε σε όλη του τη ζωή. Κοίταζε πού και πού το πορτρέτο του ήρωά του, Ντόριαν, και ίσιωνε τα δαχτυλίδια στα χέρια του σαν αναγνωριστικό στοιχείο.Σίφουνας τα ευφυολογήματά του κλόνιζαν τις βέβαιες παραδοχές. Ένας επαναστάτης “ma non troppo”. “…Το έσχατο μυστήριο είναι ο ίδιος σου ο εαυτός. Ακόμα και να καταφέρεις να ζυγίσεις τον ήλιο σε ζυγαριά, να μετρήσεις τα βήματα της σελήνης, και να χαρτογραφήσεις τους επτά ουρανούς αστέρι προς αστέρι, πάντα θα σου απομείνει ο εαυτός σου. Ποιος μπορεί να υπολογίσει την τροχιά της ίδιας του της ψυχής;…”*
Αναζήτησε την ομορφιά παντού. Ακόμη και στον εγκλεισμό του στη φυλακή. Κι από κει “De profundis” από το κελί του, έστελνε από τα έγκατα της ψυχής του, της ιδιοσυγκρασίας του, το μήνυμα για το νόημα της θλίψης, για την ομορφιά της. Την ίδια ώρα που αναγνώριζε ότι το μόνο που εκτείνεται μπροστά μας, είναι το παρελθόν.
Και με απόλυτη αφοσίωση χρωμάτιζε την ανάγκη της ελαφρότητάς μας, λίγο πιο πέρα από την πνευματικότητα και τον αισθητισμό, κάπου εκεί που κάποτε θα κατοικούσαν οι θεοί. Και στον κήπο του μοναχικού γίγαντα, άνθισαν τα λουλούδια απ’ τις φωνές και τα γέλια των παιδιών.

*Oscar Wilde: De Profundis (Epistola: In Carcere et Vinculis), εκδόσεις Κάκτος 1996, μετάφραση Ανδρέας Ρικάκης

(Δημοσιεύτηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 2010 στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ)

Πικρό νουάρ - "Ατέλειωτη βροχή"

2011-11-15T15:23:00.001+02:00

Πηγή: Αθηνόραμα

Τη δυσδιάκριτη απόσταση μεταξύ του θύτη και του θύματος διανύει ο θεατής, παραμένοντας εκτεθειμένος στην "Ατέλειωτη βροχή", το θεατρικό έργο του Keith Huff που έκανε πρεμιέρα χθες βράδυ στο θεάτρο "Ροές".

Πρόκειται για μια συνεχή ακροβασία ανάμεσα στην προδοσία και την πίστη, τη φιλία και το αντίθετό της, την "καλοσύνη" και το Κακό. Όπως η ίδια η ζωή. Ένα άγριο έργο, δυνατό και καίριο που δουλεύει υπόγεια στο θεατή και μετά την απομάκρυνσή του από την πλατεία του θεάτρου. Ιδίως τότε. "A steady rain", που πέφτει καταιγιστικά και μουσκεύει μέχρι το κόκκαλο τον καθένα που κρατά καλά κρυμμένο στην εσωτερική του τσέπη, αυτή της καρδιάς, το περίστροφο των ενοχών, έτοιμο να το γυρίσει προς όποιον χρειαστεί.

Στην ελληνική του μεταφορά το έργο σκηνοθετήθηκε εξαιρετικά από τον Αντώνη Καφετζόπουλο, ευρηματικά και με ατμοσφαιρικότητα. Η μετάφραση είναι της Αθ. Καραγιαννοπούλου. Τα σκηνικά και τα κοστούμια είναι της Έλλης Παπαγεωργακοπούλου. Οι δύο πρωταγωνιστές, Δημήτρης Αλεξανδρής και Γιάννης Στάνκογλου, με τις ερμηνείες τους σηκώνουν το βάρος του έργου και το περνάνε στο κοινό με ένταση. Ο μεν Αλεξανδρής σωματοποιεί εντελώς, με εξωστρέφεια, το ρόλο του απρόβλεπτου Ντένι και ο Στάνκογλου βασισμένος στη φωνή του και τη λιτή του παρουσία γίνεται ο Τζόι, η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος. Το πικρό χιούμορ κυριαρχεί και επιτείνει την τραγικότητα. Σημαντική παράσταση, μην την χάσετε. Αξίζει τον κόπο.

Εκόμισε εις την Τέχνη το δράμα του σώματος – K.Π. Καβάφης

2011-11-14T13:20:00.001+02:00

Χειρόγραφο από το αρχείο Καβάφη

Βουλιαγμένος στο βελούδινο κάθισμα του θεάτρου στην Αλεξάνδρεια, με το φίλο του Ίωνα Δραγούμη δίπλα, και στη σκηνή τη Μαρίκα Κοτοπούλη. Περιοδεία. Ο δικός του νους ταξίδευε αλλού. Στα σκοτεινά δρομάκια της πόλης που τον ακολουθεί, σε δωμάτια ημιφωτισμένα από τα περίφημα “Κεριά”, κάπου εκεί που ζουν παραγκωνισμένες οι “Επιθυμίες”. Κι η σάρκα έμαθε να ζει μες στα ποιήματα το δικό της δράμα, δράμα δωματίου για κανά δυο κορμιά και μια κέρινη φλόγα. Το πρωί θα φορέσει πάλι το κουστούμι του ο πόθος, θα γίνει καθωσπρέπει και θα πάει στο γραφείο να δουλέψει πάνω από χαρτιά και τη βουή του δρόμου.

Εκόμισε εις την Τέχνη την ανομολόγητη τραγωδία των αισθήσεων, ένα μισό άγγιγμα, ένα θαμπό βλέμμα. Μια ιστορία ειδωμένη από τα μέσα, τα ενδότερα, τα ξεντυμένα, τα παρασκήνια της ζωής, χωρίς τις περιττές επιστρώσεις. Και χλεύασε την εξουσία από μέσα από την Ιστορία. Κι άφησε στην ποίηση ζωντανά περιγράμματα από σκιές, εκείνες των αισθημάτων και των σωμάτων που λαχταρούσε, “διακόπτοντας το έργο των θεών”, για να μείνουμε όλοι λίγο πιο άνθρωποι μετά απ’ αυτόν, για πάντα “Τρώες”.

Τρώες

Είν’ η προσπάθειές μας, των συφοριασμένων•
είν’ η προσπάθειές μας σαν των Τρώων.
Κομμάτι κατορθώνουμε• κομμάτι
παίρνουμ’ επάνω μας• κι αρχίζουμε
νάχουμε θάρρος και καλές ελπίδες.

Μα πάντα κάτι βγαίνει και μας σταματά.
Ο Aχιλλεύς στην τάφρον εμπροστά μας
βγαίνει και με φωνές μεγάλες μάς τρομάζει.—

Είν’ η προσπάθειές μας σαν των Τρώων.
Θαρρούμε πως με απόφασι και τόλμη
θ’ αλλάξουμε της τύχης την καταφορά,
κ’ έξω στεκόμεθα ν’ αγωνισθούμε.

Aλλ’ όταν η μεγάλη κρίσις έλθει,
η τόλμη κι η απόφασίς μας χάνονται•
ταράττεται η ψυχή μας, παραλύει•
κι ολόγυρα απ’ τα τείχη τρέχουμε
ζητώντας να γλυτώσουμε με την φυγή.

Όμως η πτώσις μας είναι βεβαία. Επάνω,
στα τείχη, άρχισεν ήδη ο θρήνος.
Των ημερών μας αναμνήσεις κλαιν κ’ αισθήματα.
Πικρά για μας ο Πρίαμος κ’ η Εκάβη κλαίνε.

Από τον επίσημο δικτυακό τόπο του αρχείου Καβάφη, http://www.kavafis.gr/ . Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984

(Δημοσιεύτηκε την 1η Σεπτεμβρίου 2010 στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ)

Ο μαέστρος της κινούμενης άμμου-Λόρενς Ντάρελ

2011-11-12T16:59:00.001+02:00

Ητρύπα που αφήνει το “ΑλεξανδρινόΚουαρτέτο” στη βιβλιοθήκη, όταν τοβγάλεις από τη θέση του, είναι το ίδιοκενό που θα 'χε το μυθιστόρημα χωρίςαυτόν τον ευφυή ενσαρκωτή του. Θα γελάάμα διαβάζει από κάπου αλλού.

Τοχειμώνα που πέρασε, με φώναξε στηνΑλεξάνδρειά του, λίγο μετά τον Κ.Π. Καβάφηεποχή, και με παγίδευσε στη γοητεία τηςγραφής του. Πήρε τους ήρωές του και τουςξεζούμισε στην κυριολεξία, δεν τουςλυπήθηκε καθόλου, ψυχή τε και σώματι. Οστόχος του, που επετεύχθη απολύτως, ήταννα διατρανώσει την ανθρώπινη ύπαρξη,τις πεπερασμένες της διαστάσεις, μέσααπό τη σάρκα και το πνεύμα. Μέσα από τηνπόλη και την έρημο, μέσα από την αλήθειακαι το διαρκές ψέμα της. Να πει τον πόνο:από δω μέχρι εκεί φτάνει ο άνθρωπος καιτο ξέρει, τι μάταιο, κι απλώνει το πόδιτου πέρα από τη δρασκελιά του, γι' αυτόείναι άνθρωπος.

Καιμόλις ερμήνευε του ανθρώπου τ' ανεξήγητα,έστηνε νέα πλεκτάνη εις βάρος του, μετην αγάπη, τον έρωτα, την εξουσία, τονπόλεμο, την ισχύ, την προδοσία, μα κυρίωςμε την εγκατάλειψη. Μαέστρος τηςμυθιστορηματικής γραφής, της κινούμενηςδηλαδή άμμου, επιχείρησε να χαρτογραφήσειτη γεωστρατηγική της ψυχής, με το τηλέφωνονα χτυπά βουβά σ' ένα διπλωματικό γραφείο,το σούρουπο να πέφτει, κι ένας άντραςσκυμμένος πάνω σ' ένα διάφανο ποτήριαλκοόλ, μια σπάταλη λευκή κόλλα χαρτί,μελάνι που δεν έχει χυθεί ακόμα καιατέλειωτες άγραφες ζωές με λέξειςανείπωτες. Η μοναξιά τ' ανθρώπου μοιάζειλίγο μ' εκείνη του γραφιά, εγκαταλελειμμένουαπό τις λέξεις του, όταν το τηλέφωνο δενχτυπάει.

(Δημοσιεύτηκε στις 31 Αυγούστου 2010 στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ)

photo: scalidi

Στο σύθαμπο της βλακείας

2011-11-11T14:04:00.001+02:00

Το άσχημο αστείο είναι ότι η πολιτική σκηνή της χώρας έχειστηθεί από ένα κάστινγκ ανθρώπων που στην πραγματική ζωή δεν θα τουςεμπιστευόμασταν για τίποτα, πολύ περισσότερο για να μας κυβερνήσουν. Με τιςφωτεινές εξαιρέσεις ίσως, που αυτή τη στιγμή κρύβονται από το σύθαμπο τηςβλακείας. Ωστόσο, εμείς το κάναμε το κάστινγκ, συχνά απέχοντας από την ευθύνηνα παίξουμε κι εμείς στο έργο, να πρωταγωνιστήσουμε, ως πολίτες με όλη τησημασία της λέξης. Το άσχημο αστείο είναι ότι η δική τους κρίση, μια κρίση πουξεκίνησε άνωθεν τάχα μου, διαδικαστικά, προσχηματικά, και απλώνεται προς τακάτω, ξεμπροστιάζει και την τρεμάμενη δημοσιογραφία μπροστά στο θάνατό της όπωςτην ξέραμε και στη μετάβασή της σε μια εποχή ηλεκτρονική, αλλιώτικη.

Το άσχημο αστείο είναι ότι όλοι εμείς οι σκηνοθέτες καιπαραγωγοί αυτής της δημοκρατίας τώρα αναπνέουμε μέσα στην ανασφάλεια καιυποκινούμαστε από το φόβο. Τον εχθρό μας τον είδαμε στον καθρέφτη. Δεν είναιάλλος από τον κακό μας εαυτό. Τις ανόητες επιλογές. Την επικίνδυνη ακροβασία μετην ανοχή στο τίποτα, στο ανούσιο, στην καταστροφική επιφάνεια χωρίςπεριεχόμενο. Σε όλους τους τομείς. Το άσχημο αστείο είναι ότι φτιάξαμε και τουςηγέτες μας από το ίδιο υλικό. Ακούω τους λόγους του Γιώργου Παπανδρέου -καιόλων- αυτή τη διετία και ιδίως αυτές τις δύο τελευταίες εβδομάδες και σκέφτομαιποιος τους γράφει. Χωρίς κανένα αντίκρισμα οι λέξεις του. Κενό. Απόλυτο. (Τιεξυπηρετεί αυτό το κενό; Αν όχι, χώρο για να γεννηθεί το καινούριο;).

Το άσχημο αστείο που παίξαμε στον εαυτό μας, είναι ότιαπογυμνώσαμε τις λέξεις από κάθε νόημα. Άδεια όστρακα. Μείναμε σε κενά σχήματα.Και κάπως πρέπει να τα γεμίσουμε τώρα, όπως όπως, γιατί θα γκρεμιστούμε ανάμεσαστα τεράστια χάσματα των κενών γραμμάτων, των κενών χαρακτήρων, των ανύπαρκτωνσημείων στίξης. Χάσαμε το νόημα. «...Ένας καινούργιος δρόμος ας βρεθεί έστω καιτώρα... Να οδηγεί κάπου να ξέρουμε πως κάπου θα φτάσουμε /Ας μην ξέρουμεπού...» (Τα ποιήματα, Εκδόσεις Παπαζήση), έγραφε ο Αλέκος Παναγούλης με το αίματου μέσα στη φυλακή, την απομόνωση, 40 χρόνια πριν, σε ξεφτισμένα χαρτάκια, σεματωμένους επιδέσμους. Αλλά δεν εκτιμήσαμε καμία θυσία, τα πήραμε όλα δεδομένα,θεωρήσαμε άλλοτε δικαίωμα και άλλοτε υποχρέωση το πέρασμα στη βλακεία, γιατίήταν εύκολο, απλό. Επιλογή, βεβαίως. Εκείνος ο άνθρωπος έλεγε τότε καιμαρτυρούσε με σωματικό πόνο ότι ήθελε να νικήσει, αφού δεν μπορούσε να νικηθεί.Κι εμείς νικηθήκαμε απλώς παραδομένοι. «...Γεννήθηκε όμως/ ένα καινούργιο είδοςσκλάβων/ Σκλάβοι αμειβόμενοι/ Σκλάβοι χορτάτοι/ Σκλάβοι που γελούν/ Σκλάβοι πουθέλουν/ Σκλάβοι να μένουν/ Αυτή είναι η πρόοδος!» (1972, Αλέκος Παναγούλης).Ένα αριστερό κλικ στην καρδιά μας κι ένα δεξί κλικ στο μυαλό μας είναι ηεπιθυμία και η απόφαση να νικήσουμε τη βλακεία, τον κακό μας εαυτό, να γίνουμεπολίτες και πολιτικά όντα, υπεύθυνοι και άξιοι της μοίρας μας.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 11/11/2011)

Ο διαμεσολαβητής του καιρού -Γιώργος Σεφέρης

2011-11-10T11:14:00.001+02:00

photo: scalidi

Χρόνιακαι χρόνια πατούσαμε την ακτή,καραβοτσακισμένοι, αλλά ήρθε αυτός γιανα μας δείξει την άμμο απ' την αρχή, ναμας ξαναπεί τη θάλασσα, να δώσει νόημαστα κουφάρια της, στα δικά μας λείψανακαι στ' αποκεφαλισμένα μας αγάλματα.Μας πήγε πίσω, στον Όμηρο και τον Οδυσσέα,για να μυρίσουμε τον καιρό μας. Αυτόςμας τον διαμεσολάβησε. Τον καιρό.

Αυτόςμας έμπασε ξανά στο καράβι που το λένεΙστορία. Με την ανταριασμένη τριήρη,τράτα κάποτε για μας, μας αρμένισε ξανάστα μελτέμια του Αιγαίου και τιςιδιοτροπίες της κλειστής μας μεσογειακήςλεκάνης, για να θυμηθούμε την προδοσίαπρος τον εαυτόν μας κάθε φορά.

Αφήνονταςστο αίμα μας να βράσουν τα μποφόρ τηςμνήμης, μα πάνω απ' όλα η ήττα. Με ποίησηκαι διπλωματία. Το εγώ έγινε πάλι εμείς,μέχρι εμείς να ρίξουμε το εμείς σε ξέρακαι να κατακερματιστούμε στα άπειραεγώ μας.

Μαςπήγε μέχρι το ναυάγιο της “Κίχλης” καιμας χάρισε ξύλο λεμονιάς, μας ανέμισετο αδειανό πουκάμισο της Ελένης, γεράσαμεστις φωτιές της Τροίας και τα λατομείατης Σικελίας, τ' αηδόνια δεν μας άφησαννα κοιμηθούμε στις Πλάτρες και μείναμεν' αφουγκραζόμαστε τα:

“ΤΡΙΖΟΝΙΑ

Τοσπίτι γέμισε τριζόνια

χτυπούνσαν άρρυθμα ρολόγια

λαχανιασμένα.Και τα χρόνια

πουζούμε σαν αυτά χτυπούν

καθώςοι δίκαιοι σιωπούν

σανα μην είχαν τι να πουν.

Κάποτετ' άκουσα στο Πήλιο

νασκάβουνε γοργά ένα σπήλαιο

μέσαστη νύχτα. Αλλά το φύλλο

τηςμοίρας τώρα το γυρίσαμε

καιμας γνωρίσατε και σας γνωρίσαμε

απότους υπερβόρειους ίσαμε

τουςνέγρους του ισημερινού

πουέχουνε σώμα χωρίς νου

καιπου φωνάζουν σαν πονούν.

Κιεγώ πονώ κι εσείς πονείτε

μαδε φωνάζουμε και μήτε

κανψιθυρίζουμε, γιατί

ημηχανή είναι βιαστική

στηφρίκη και στην καταφρόνια

στοθάνατο και στη ζωή,

τοσπίτι γέμισε τριζόνια.

Πρετόρια,16 Γενάρη '42”*

*ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΚΑΤΑΣΤΡΩΜΑΤΟΣ, Β΄, “ΓιώργοςΣεφέρης-Ποιήματα”, εκδόσεις Ίκαρος,δέκατη ένατη έκδοση, Φεβρουάριος 1998

(Δημοσιεύτηκε στις 30 Αυγούστου 2010 στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ)

Η σύζυγος της αβύσσου με “Κ” κεφαλαίο – Μαρία Πολυδούρη

2011-11-10T09:00:00.000+02:00

photo: scalidi

Τετραπέρατη. Διαπερατή. Κι από τον αγαπημένο φίλο της. Το θάνατο, το Κενό με “Κ” κεφαλαίο. Κι η φθίση, με “Κ” κεφαλαίο. Κι ο Καρυωτάκης που την παρέσυρε στο παιχνίδι του με τα κλισέ -με “Κ” κεφαλαίο- και την παντρεύτηκε μετά θάνατον για πάντα. Έγινε κάτι σαν το δικό του επώνυμο: Καρυωτάκης-Πολυδούρη. Τι ειρωνεία!
Στο “Σωτηρία” πηγαίναν οι νέοι φερέλπιδες ποιητές και συγγραφείς της μετέπειτα γενιάς του ’30 και μόνο για να οσμιστούν από το μισάνοιγμα της πόρτας τι πλάσμα ήταν. Η Μαρία.
Εκείνη που δεν την τρόμαξαν τα κλισέ και μπροστά από την εποχή της υπήρξε αντισυμβατική κι επαναστάτρια και πρωτοπόρα, χωρίς να απαρνηθεί την απέραντη ευαισθησία της. Νομική, δραματικές σχολές, ηθοποιία, Παρίσια, ραπτική και μετά φθίση. Είκοσι οχτώ χρονών. Κι από πάντα ποιήτρια. Και με το σθένος να αρθρώσει “Εμένα τα τραγούδια μου ήταν μόνο για Κείνον” και “Του Καρυωτάκη”. Και ημερολόγια γραμμένα από μια λογοτέχνη που έντυσε το Κενό, με το “Κ” το κεφαλαίο και το τυλίχτηκε για πάντα:

"ΓΙΑΤΙ Μ’ ΑΓΑΠΗΣΕΣ
Δεν τραγουδώ παρά γιατί μ’ αγάπησες
στα περασμένα χρόνια.
Και σε ήλιο, σε καλοκαιριού, προμάντεμα
και σε βροχή, σε χιόνια,
δεν τραγουδώ παρά γιατί μ’ αγάπησες.
……………………………………………………..
Μόνο γιατί τα μάτια σου με κύτταξαν
με την ψυχή στο βλέμμα,
περήφανα στολίστηκα το υπέρτατο
τής ύπαρξής μου στέμμα,
μόνο γιατί τα μάτια σου μέ κύτταξαν.
…………………………………………………….
Μονάχα γιατί τόσο ωραία μ’ αγάπησες
έζησα, να πληθαίνω
τα ονείρατά σου, ωραίε πουβασίλεψες
κ’ έτσι γλυκά πεθαίνω
μονάχα γιατί τόσο ωραία μ’ αγάπησες."*

*Το απόσπασμα του ποιήματος από τα “Άπαντα Κ. Καρυωτάκη-Μ. Πολυδούρη”, εκδόσεις Πάπυρος, 1995

(Δημοσιεύτηκε στις 28 Αυγούστου 2010 στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ)

Η μείζων ειρωνεία του ρομαντισμού – Κ. Καρυωτάκης

2011-11-08T22:41:00.002+02:00

photo: scalidi

Εκείνη η τελευταία του πράξη τον καταδίκασε να κουβαλά τον τίτλο του βασιλιά της απαισιοδοξίας. Τον καταδίκασε σ’ ένα κλισέ μελαγχολίας, ακόμη και γι’ αυτούς που δεν τον διάβασαν και δεν θα τον διαβάσουν ποτέ. Μα εκείνος έγραφε από την αρχή λέξεις-σφαίρες, ακύρωνε μάταιες ελπίδες με φράσεις λεπίδες. Θάρρος ήταν αυτό, όχι παραίτηση.

Θάρρος να φέρει στην ποιητική του φαρέτρα την ειρωνεία και το σαρκασμό, στρέφοντάς τα πρώτα στο πρόσωπο του ποιητή. Το ίδιο περίστροφο θα γύρναγε μια μέρα εναντίον του. Δικό του θέμα. Τον ανήγαγε σε μύθο. Πρέβεζα, κάργες, ιδανικοί αυτόχειρες. Θα ήταν μεγάλος και χωρίς τούτο το ντεκόρ. Χωρίς τη θεαματική έξοδο. Μακάρι να το ‘ξερε από τότε. Αλλά και πάλι θα το ‘χε κάνει.

Ένας τελεσίδικος οπτιμισμός που βγαίνει από τα έγκατα της ματαιότητας, από το μη περαιτέρω, γλυκαίνει τα ποιήματά του. Αυτή είναι η υπέρτατη ειρωνεία του. Μ’ αυτή ξεγέλασε τους πάντες. Γι’ αυτό θα πάταγε τη σκανδάλη έτσι κι αλλιώς. Γι’ αυτό παίζει το παιχνίδι με τα κλισέ, ώστε να γίνει προσιτός σ’ όποιον θα τον δει πέρα από την παγίδα της γραφικότητας που του ‘χει στήσει. “Ωχρά σπειροχαίτη”, “Υποθήκαι”, “Σταδιοδρομία”, “Μίσθια δουλειά”, “Ανδρείκελα”, “Είμαστε κάτι…(ξεχαρβαλωμένες κιθάρες)”.

Κάποιοι ακόμα τον λένε ελάσσονα, γιατί τόλμησε να γράψει μόνο για τη ζωή και το θάνατο. Το πιο δίκοπο μαχαίρι. Και το ‘κανε μ’ αγάπη. Άλλο δίκοπο μαχαίρι. Προτίμησε την εμβληματική ελάσσονα φιγούρα της μείζονος αισθαντικότητας του Μεσοπολέμου -ειρωνικά κι αυτό- από το μείζονα ελεγειακό ξεπεσμό του έπους.

Γι’ αυτό ζει και βασιλεύει ακόμα. Να θυμηθώ να το πω στη Μαρία που ρωτά για κείνον, αν και της είχε απαντήσει πρώτος δια παντός:

"ΥΣΤΕΡΟΦΗΜΙΑ

Το θάνατό μας χρειάζεται η άμετρη γύρω φύση
και τόν ζητούν τα πορφυρά στόματα των ανθών.
Αν έρθει πάλιν η άνοιξη, πάλι θα μας αφήσει,
κι ύστερα πια μήτε σκιές δεν είμεθα σκιών.
Το θάνατό μας καρτερεί το λαμπρό φως του ηλίου.
Τέτοια θα δούμε ακόμη μια δύση θριαμβική,
κι ύστερα φεύγουμεν από τα βράδια τού Απριλίου,
στα σκοτεινά πηγαίνοντας βασίλεια πέρα κει.
Μόνο μπορεί να μείνουνε κατόπι μας οι στίχοι,
δέκα μονάχα στίχοι μας να μείνουνε, καθώς
τα περιστέρια που σκορπούν οι ναυαγοί στην τύχη,
κι όταν φέρουν το μήνυμα δεν είναι πια καιρός.”

(Το ποίημα από τα “Άπαντα Κ. Καρυωτάκη-Μ. Πολυδούρη”, εκδόσεις Πάπυρος, 1995)

(Δημοσιεύτηκε στις 27 Αυγούστου 2010 στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ)

«επλάσθη όμοιος προς τον βαθύν ωκεανόν» – Γεώργιος Βιζυηνός

2011-11-08T09:19:00.000+02:00

photo: scalidi

Είναι εκείνος που θέλησε να πει “διατί η μηλιά δεν έγινε μηλέα”, γιατί οι γενικές και τα απαρέμφατα θα ταλανίζουν αυτή τη χώρα που αρνείται να δείξει, να διδάξει στα παιδιά της τη φύση των πραγμάτων, αλλά μια χαρά ακόμα βολεύεται με την πνευματική ασιτία.

Αυτός ήτο μικρό ραφτόπουλο εις την Πόλη για να μάθει γράμματα κι έφτασε να σπουδάζει φιλοσοφία και ψυχολογία. Στις Ευρώπες. Δυο αιώνες πριν. Γύρισε πίσω, στο χωνευτήρι της αττικής γης κι εισέπραξε τη χλεύη και το περιθώριο. Κι έμεινε απολύτως μόνος μια μέρα, στους τοίχους του Δρομοκαΐτειου. Άραγε να ‘χε εκεί μια μηλιά να κάθεται στον ίσκιο της;

Το μοναχικό του ταξίδι ανάμεσα στους ανθρώπους έμεινε χαραγμένο στις λέξεις του. Στα τρυφερά του ποιήματα που λένε μεγάλες ιστορίες και στις μικρές του ιστορίες που χρειάστηκε να περάσουν κι εκατό χρόνια για να καταλάβουν οι άλλοι ότι ήτανε ποιήματα μεγάλα.

Η ηγεμών Γεώργιος εκ Δυτικής Βιζύης, Ανατολικής Θράκης, στ’ ανάμεσο Ανατολής και Δύσης κατεδύθηκε μέσα μέσα στις ψυχές των ηρώων του, μέχρι τον πάτο το δικό του, καταβάλοντας τίμημα: τη δική του ψυχή, μέχρι την ψίχα της. Γιατί φαίνεται

«επλάσθη όμοιος προς τον βαθύν ωκεανόν,
όστις συνθραύει τα δεσμά τ’ ωσεί αράχνης νήματα,
κι αλέθει μετά βρυχηθμών ηπείρους εις συντρίμματα,
παν όριον βροτόθετον αγέρωχος περιφρονών.», όπως έγραφε στα «Σονέττα Προς νέον Έλληνα ποιητήν (Εξ αλληλογραφίας 1876-1879)»*.

Ποιος να ήταν εκείνος ο ποιητής και τι να έγινε;

*Αποσπάσματα από «Άπαντα τα πεζά» και «Άπαντα τα ποιήματα» του Γεωργίου Βιζυηνού, εκδόσεις Πάπυρος, 1996

(Δημοσιεύτηκε στις 26 Αυγούστου 2010 στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ)

Η ποιητική φωταψία του ανθρώπου-Νίκος Καρούζος

2011-11-07T13:07:00.000+02:00

photo: scalidi

Το γρανιτένιο του πρόσωπο σταμαλακά εξώφυλλα του Ίκαρου. Και το υγρό βλέμμα που πνίγεται εντός του ο λυγμόςτου κόσμου. Κοιτάζει δώθε, από τα πέτρινα σκαλοπάτια του Παλαμηδιού τις κοπέλεςτ' Αναπλιού, κείθε στις πορτοκαλιές που γίνανε μανταρινιές, της Ασίνης,γυρεύοντας το βασιλιά του σύμπαντου. Το σύμπαν ήταν δικό του. Κι οι δορυφόροιαργούν. Ετερόφωτοι.

Ένα ποτήρι αλκοόλ αδειανό καιμια χαρτοπετσέτα, με δώρο το χρησμό της στιγμής. Ποιητική αδεία. Καίει μανουάλισε ξωκλήσι δικό του, Μεγάλη Εβδομάδα, και το κόκκινο της επΑνάστασης, δενανέστησε τον κόσμο. Γεμάτο το ποτήρι με δάκρυα. Και αίμα. Κάνει το σταυρό τουπάνω από τις κοφτερές λέξεις, λεπίδες ανοιγμένες να τεμαχίζουν τον καιρό, τοχρόνο, την ύπαρξη. Το μαντιλοφορεμένο σκοτάδι της αβύσσου.

Κι η φωνή της μάνας του,καπνός τσιγάρου που τον τυλίγει. Η δική σου αναμμένη φωτιά. Η υπόγεια διαδρομήτου στις φλέβες της ποίησης κι οι δρόμοι της, στενά σοκάκια του Ναυπλίου κιανοιχτή αττική λεωφόρος. Η δική του “φωταψία” των ανθρώπων.

“Ο ποιητής έχει ένα βέβαιοδρόμο

Γεννιέται ο άνθρωπος κι οήλιος γίνετ' αμέσως πάθος

ο ποιητής έχει ένα δρόμοσαν όνειρο μαύρο χαμογελαστό

έχει ένα βέβαιο δρόμο

τόπους-τόπους αγκάθια

τόπους-τόπους ωραία χαλιά

π' ο άτυχος τα ματώνει.

Κι όταν ο ήλιος πέσει στιςθνητές κορφές

αρχίζουν τ' άστρα. Εκείτου δρόμου η τέλεψη

πάλι μια γέννα μαςπροσμένει.”

Νίκος Καρούζος, “Η έλαφοςτων άστρων” (1962), “Τα ποιήματα”, Τόμος Α΄ (1961-1978), Ίκαρος

(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ στις 25 Αυγούστου 2010)

Χορός για 14 φωνές* κι ένα κύμα

2011-11-06T10:39:00.003+02:00

photo: scalidi

Είναι το πού θα σε ξεβράσει η θάλασσα. Πού θα σε ρίξει κατάκοπο άνθρωπο να αποθέσεις το σπασμένο σου κουπί, με την ψημένη αρμύρα στο κορμί να γίνεται νερό γλυκό, να ξεδιψάς. Να ξεδιψάνε κι άλλοι.

Βγήκες κι εσύ σε μιαν ακτή, ούτε που πρόλαβες να το ζητήσεις. Κι από μακριά τους είδες. Τους αγνάντεψες. Είχες τη μηχανή κρεμασμένη στο λαιμό, τη σήκωσες κι άρχισες να τους τραβάς. Από το παρελθόν να βγουν, ένας ένας, και να σου γνέφουν κατά πού να πας. Ποιον να πιστέψεις. Ποιος να σε πάρει από το χέρι και να περάσεις λίγη ερημιά παρακάτω. Η ακτή ξερή.

Η ακτή ίσως να ξέρει.

Με άμμο, βράχια και σε μια μεριά ολοστρόγγυλα βότσαλα γυαλιστερά, βρεγμένα. Προχώρησες, κρατώντας στο χέρι ένα κοχύλι που σου ’δωσε για φυλαχτό η θάλασσα τούτη –να τη θυμάσαι όταν θα σε χτυπάνε άλλα κύματα. Κι ανοίχτηκε μπροστά σου ένας δρόμος. Σαν από ευκάλυπτους. Σκιερός και γνώριμος. Τα δέντρα ήτανε Εκείνοι. Έτσι σου φάνηκαν. Εκείνοι. Πανύψηλοι. Αγέρωχοι. Και στο βάθος όλο και κάποιος κυρτωμένος από την προοπτική.

Κι όπως δειλά –και με άγνοια κι έγνοια- πήγες κατά το μέρος τους, ένας ένας σου ψιθύριζε τα δικά του. Αφουγκραζόσουν. Λίγο πριν αποχαιρετήσεις τον καθέναν τους, τράβαγες μια φωτογραφία. Την έδειχνες διαβατήριο στον επόμενο, μαζί με το κοχύλι, κι εκείνος δέχονταν για λίγο –για όσο ήθελε, άντεχε και μπορούσε- να σε συντροφέψει.

Σου μίλαγαν μέσα από κείνο το στρουφιχτό όστρακο και στο τέλος για να σε ξεπροβοδίσουν προτού να φύγεις για το δικό σου ωκεανό, έδωσε ο ένας στον άλλον το σύνθημα, πιάστηκαν σ’ έναν κύκλο –εσύ στη μέση να τους λες αντίο και να μην σ’ ακούνε- άφησαν με μιας τα χέρια και λες και τους τσίμπησε την ίδια στιγμή η ίδια ταραντούλα, χόρεψε ο καθένας από μόνος του μια ταραντέλα, στο έργο του, δηλητηριασμένος από το ίδιο πάθος: τη λογοτεχνία.

Κι έμεινε να κοιτάζει μέσα από ένα γυαλί τους άλλους ο Καρούζος και σημείωνε κλεφτά δυο στίχους να σου χαρίσει εκεί από την άκρη του, όταν κοπείς να βάλεις στην πληγή να γιάνει.

Ο εκ δυτικής Βιζύης ηγεμών της θλίψης, ο Γεώργιος, μ’ εκείνα τα παλιομοδίτικα ρούχα του μονωμένος, του περίγελού του η αφορμή, σ’ έντυνε μ’ ένα μονόλογό του, να φύγεις μ’ αυτόν για πανωφόρι στ’ άγρια κύματα και να θυμάσαι να ζητάς την περιφρόνηση –είναι μεγάλη τύχη.

Έκρυψε μες στην παλάμη σου ένα περίστροφο ο Καρυωτάκης για ώρα ανάγκης: την ειρωνεία του. Ξορκίζοντάς σε πρώτα να το στρέφεις σε σένα και μετά, άμα σου βαστάει, στους άλλους. Όχι απαραίτητα υπό σκιάν πλατάνου.

Η Μαρία σου ζήτησε να της υποσχεθείς ότι εσένα τα τραγούδια σου θα ‘ναι μόνο για Κείνον και σ’ άφησε να φύγεις αφού πρώτα σε ρώτησε: Εκείνος ζει; Ζει, της είπες και την άφησες να βασιλεύει μόνη γοργόνα στην ακτή.

Σε ρώτησε επίμονα με τη βαθιά του φωνή ο Σεφέρης άμα την αναγνωρίζεις τούτη τη θαλασσογραμμή και το νερό σου το γλυφό και το ταξίδι του Οδυσσέα, γιατί είναι και τα δικά του. Κρακ έτριξε δίπλα σου το κουπί.

Ο Darling Ντάρελ σε κοίταζε, όσο μιλούσατε με το φίλο του το Γιώργο, κι έκλεινε ραντεβού αντάμωσης από το μέλλον, στην Αλεξάνδρεια του Αλεξανδρινού.

Ένα δαχτυλίδι σου έβαλε στο χέρι από τα δικά του ο Ουάιλντ, στράβωσε λοξά τα πλούσια χείλη του και σου ’πε κάτι ανάλαφρο, να χεις να σε κρατάει στο δρόμο.

Ο Τενεσί σου έδειξε ψηλά το φεγγάρι που θ’ ανέτειλε σε λίγο και σου ‘πε να πας πρώτα εκεί για να ξέρεις πώς είναι εκείνος που δεν γυρνάει.

Αμίλητος, ο Έρνεστ, σου έδωσε κάτι σύνεργα ψαρέματος, θα σου χρειαστούν και χάιδεψε το γένι του για χαιρετισμό. Ανεπαίσθητα κι οριστικά.

Σε κέρασε ένα ποτήρι σαμπάνια ο Φιτζέραλντ κι άκουσες διαμάντια να στραφταλίζει όλη η λυπημένη τζαζ του κόσμου.
Ο Αλεξανδρινός χάρηκε με το φευγιό σου και σου ευχήθηκε «καλή Ιθάκη». Είδες να θαμπώνουν τα στρογγυλά του γυαλιά και να κυλά λαμπερό ένα δάκρυ για τις Ιθάκες όλων.

Γύρισε έξαφνα και σου είπε ο Φιοντόρ ότι θα κουβαλάς στις αποσκευές σου τις λέξεις όχι μόνο του θύματος, αλλά και του θύτη. Τέρμα. Κι έβγαλε και σε κέρασε έναν άσσο από το μανίκι.

«Στο επανιδείν» σου ευχήθηκε ο Τσέχωφ που στάθηκε διακριτικά στο πλάι και σου άπλωσε το χέρι του.
Και τελευταίος, αινιγματικά σε κοίταξε, για να ρωτήσεις τον εαυτόν σου, άμα το λέει η ψυχή σου να προχωρήσεις, εκείνος που γεννηθήκατε την ίδια μέρα, καταλάβατε ο ένας το χούι του άλλου και αναγνωριστήκατε μ’ ένα μειδίαμα.

Μέχρι να ρίξεις μια ματιά στην άγνωστη θάλασσα εμπρός, γύρισες να τους χαιρετήσεις, κι ήσουνα πια μόνη στην ακτή. Μόνο τα χνάρια τους στην άμμο. Έβαλες το κοχύλι στ’ αυτί και πήρες δρόμο. Στη μηχανή σου μέσα όλα τα ενσταντανέ. Από μνήμης. Κι ο χορός τους για 14 φωνές, δικές σου σειρήνες που σε καλούν να μην δεθείς στο κατάρτι, αλλά να σκύψεις πάνω από τις λέξεις τους, ν’ ακούσεις το χτύπο της καρδιάς τους: ΒΟΟΚ, ΒΟΟΚ… ΒΟΟΚ, ΒΟΟΚ… ΒΟΟΚ, ΒΟΟΚ. Μαζί με τον δικό σου. Απ’ αριστερά ξεκινώντας την αράδα.

* Οι 14 φωνές με σειρά εμφάνισης: Νίκος Καρούζος, Γεώργιος Βιζυηνός, Κ. Καρυωτάκης, Μαρία Πολυδούρη, Γιώργος Σεφέρης, Λόρενς Ντάρελ, Όσκαρ Ουάιλντ, Τενεσί Ουίλλιαμς, Έρνεστ Χέμινγουέι, Φράνσις Φορντ Φιτζέραλντ, Κ.Π. Καβάφης, Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Άντoν Τσέχωφ, Γιώργος Χειμωνάς

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ στις 24 Αυγούστου 2010)

Βιβλιοφιλία-We love books

2011-11-05T02:46:00.000+02:00

Αυτό το ιστολόγιο μετά τους ανθρώπους αγαπά τα βιβλία.

Καμιά φορά ξεφεύγει και αγαπά πρώτα τα βιβλία...

Με τύψεις για τον εαυτό του.

Αλλά ζει μια χαρά μαζί τους και με τα άνθη του.

Στον κήπο της βιβλιοφιλίας μόλις προστέθηκε ένα λουλουδάκι.

Εξερευνήστε το.

Ρίχνει ρίζες ακόμα.

Και είναι αποφασισμένο να μεγαλώσει και ν' ανθίσει.

Τι “περιθώριο” υπάρχει;

2011-11-04T14:21:00.000+02:00

photo: scalidi

Ότι θα μιλήσει ο λαός, θα μιλήσει. Και το θέμα πια είναι τιθα πει. Όχι για το ευρώ και τις απομειώσεις ομολόγων και τη μείωση του χρέουςκαι τα δημοσιονομικά ελλείμματα και όλη αυτή την ορολογία που την αφομείωσε σεχρόνο ρεκόρ η καθημερινή μας γλώσσα. Η καθημερινότητα του κάθε ανθρώπου είναιμακριά ξημερωμένη απ' αυτά. Η καθημερινότητά του το τελευταίο εξάμηνο λέει:χαράτσια, φόρους, χρέη, δεν έχω να πληρώσω, δεν έχω δουλειά. Συχνά γράφει καιμε κόκκινα γράμματα την αυτοκτονία. Η δε εγκληματικότητα άμα αποδελτιωθεί καιαναλυθεί ίσως να έχει να πει πιο πολλά για την κατάσταση της οικονομίας από τηνκαθ' εαυτού οικονομία.

Την ώρα που εξελισσόταν η G20 στις Κάννες και η ελληνική πλευρά έκανε την εμφάνισή της ως «guest star» μείζονος σημασίας, στην καρδιά τουαθηναϊκού κέντρου μαύριζε λίγο ακόμα η ψυχή των πολιτών, την ώρα που έκλειναντα μαγαζιά. Ακόμα και η Κοραή, αυτό το σημείο συνάντησης και διέλευσης χιλιάδων,αυτό το τόσο ζωντανό κομμάτι της πόλης, σκιάζεται από τη δυστυχία. Καταρχάς τωναστέγων. Αλλά εκείνοι είναι βουβοί θιασώτες της κρίσης. Παρόντες απόντες στοολοένα και διευρυνόμενο περιθώριο της κοινωνικής ζωής. Το ίδιο θλιβερή εικόναοι χρήστες ναρκωτικών που έχουν αλλάξει στέκι και μπαίνουν όλο και πιο βαθιάστον ιστό της πόλης. Μέσα κι έξω από τη σφύζουσα με νεαρόκοσμο και ανθρώπουςπου απολάμβαναν τη στάση τους στη στοά στην Κοραή, οι χρήστες ναρκωτικώνεξαθλιωμένοι εκλιπαρούσαν για 50 λεπτά και οι άστεγοι για λίγο φαγητό. Άμα τουςζητούσες συγγνώμη που δεν είχες πάνω σου λεφτά, σου αντιγύριζαν ακόμα πιοδραματικά τη δική τους συγγνώμη που σε έφεραν σε δύσκολη θέση και δεν ήθελαν,σου ζητούσαν συγγνώμη που δεν είχες λεφτά κι αυτοί σου το υπενθύμισαν. Ηευθιξία και η ευαισθησία έχουν απομείνει να φωλιάζουν σε κάτι τέτοιεςημιφωτισμένες γωνιές στις καρδιές των τάχα μου περιθωριακών που ολοένα καιροκανίζουν το περιθώριο και διεισδύουν στα ενδότερα των τάχα «τακτοποιημένων».Στη γωνία της Σταδίου με την Κοραή -τι ειρωνεία!- τα ΜΑΤ διαφύλασσαν την τάξη,την περιφρουρούσαν. Με το περιθώριο να καραδοκεί και να κερδίζει έδαφος.

Σε λίγο τα όρια αυτά ανάμεσα στους «κανονικούς» και τους«περιθωριακούς» θα είναι ακόμα πιο δυσδιάκριτα από τη φτώχεια. Η μόνη κοινήτους συνισταμένη είναι τα όρια και η αντοχή της αξιοπρέπειάς τους τηςπροσωπικής και της νοημοσύνης τους που προσβάλλεται καθημερινά. Τι «περιθώριο»υπάρχει, λοιπόν; Τι περιθώριο υπάρχει να μην μιλήσει ο λαός; Και κυρίως να μηνακουστεί;

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" την Παρασκευή 4 Νοεμβρίου 2011)

Φοίνικας

2011-11-03T10:28:00.000+02:00

photo: scalidi

Και το πεύκο ρίζωσε μέσα στον κορμό του γέρικου φοίνικα.
Κι άπλωσε τα κλαδιά του εν είδει σταυρού στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.
Αναζητώντας την τύχη του.

Και ο φοίνικας αναγεννήθηκε

από τον πρωτόγνωρο απόγονό του.

Φυσικά.

Φθινοπωρινός ροδώνας

2011-11-01T10:45:00.000+02:00

photo: scalidi

Τα τριαντάφυλλα εξακολουθούν

photo: scalidi

να ανθίζουν

photo: scalidi

μακριά από διλήμματα.

photo: scalidi

Η μόνη απόφαση που καλούνται να πάρουν

photo: scalidi

είναι αυτή της επιβίωσης.

Του άνθους.

Φτώχεια υπάρχει. Λίγο φιλότιμο;

2011-10-27T20:05:00.000+03:00

photo: scalidi

Αυτή τηδιετία που μια ολόκληρη χώρα προσπαθείνα αποκτήσει γνώσεις οικονομολόγου γιανα καταλάβει τι της συμβαίνει, συντελούνταιοι ειδήσεις και οι αλλαγές εντός της,χωρίς ακόμα καλά καλά το τηλεοπτικόκουτί που καθρεφτίζεται, να πάρειχαμπάρι. Ο ατυχής χρησμός “λεφτάυπάρχουν” επαληθεύτηκε από την ανάποδη.Η Πυθία θα έφτυνε τα φύλλα της ενπροκειμένω και θα έσβηνε τις αναθυμιάσειςτης, από φιλότιμο.

Έξωαπό τα τείχη της περιχαράκωσης τωνπολιτικών, στην καρδιά των πόλεων καιιδίως της αθηναϊκής, η ζωή συνεχίζει νασυμβαίνει και να απειλείται. Ιδίως απότη φτώχεια. Αλλά πού να την αντικρίσουνοι άρχοντες;Στις γειτονιές των Πατησίων μέχρι καιχθες το βράδυ τα σκουπίδια έστεκαναειθαλή και περιέθαλπαν τους πλανόδιους.Με τα συρμάτινα καροτσάκια τους συλλέγουντο κάθε τι χρήσιμο. Η μη θεσμοθετημένηανακύκλωση που γίνεται από ανάγκη. Όλεςοι σακούλες ξεσκισμένες. Μήπως καιβρεθούν και φαγώσιμα πλην των μεταλλικώνπου θα λιώσουν για ένα υποτυπώδεςεισόδημα.

Αλλάαυτό μοιάζει λογοτεχνικό αποκύημα σταμάτια των αρχόντων.Μέσα από τα θωρακισμένα βουλευτικάτζάμια δεν φτάνει η ανάγκη των ανθρώπων.Δεν υπάρχει πιο σοκαριστική αλήθειααυτές τις μέρες από τις δηλώσεις τωνΓιατρών του Κόσμου για την Ελλάδα. Ηέκκλησή τους στην αρχή της εβδομάδαςνα συγκεντρωθούν φάρμακα, τρόφιμα, ρούχακαι σκεπάσματα δεν αφορούσε μια γενοκτονίαστην Αφρική, δεν αφορούσε τα αποτρόπαιααποτελέσματα μιας φυσικής καταστροφήςκάπου στον πλανήτη που σπεύδουν πάντοντεοι Έλληνες να βοηθήσουν με έγνοια γιατους άγνωστους συνανθρώπους τους. Αυτήτη φορά η ανθρωπιστική κρίση αφορά τουςΈλληνες. Αφορά εμάς.

Πέρα απότο αν θα δείξουμε την ευσπλαχνία μαςπρος τον διπλανό, δηλαδή προς τον ίδιομας τον καθρέφτη και εν δυνάμει προςτον εαυτό μας, που δεν έχουμε και πολλάπεριθώρια πια να μην το κάνουμε, ας τοκαταλάβουμε, το πιο φλέγον είναι ναδείξουμε φιλότιμο όλοι μαζί με τον εξήςτρόπο: να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχειαυτή η φτώχεια και μας αφορά. Την βλέπωχρόνια να κυοφορείται στα σπλάχνα τηςπόλης και δεν αντέχω τη λιμνάζουσα σιωπήκαι αδιαφορία για ένα γεγονόςαδιαπραγμάτευτο. Δεν είναι λογοτεχνικόφόντο οι φτωχοί της Αθήνας. Δεν είναιαντικείμενο προς όποια εκμετάλλευση.Δεν είναι γραφικότητα. Δεν είναι μελόπροσέγγιση. Είναι στυγνή πραγματικότητα.Και πρέπει να φτάσει μέχρι την πόρτατης σκέψης όλων, ακόμη κι εκείνης τηςκυρίας που προχθές αγόρασε μπροστά σταστα μάτια μου μια κρέμα για τις ρυτίδεςαξίας 300 ευρώ. Οι ρυτίδες στην καρδιάτης πόλης σβήνουν μόνο με αλήθεια. Νατην πούμε και να την ακούσουμε κάποτε,γιατί η μόνη αξία είναι ο άνθρωπος.

Έλλειμμα εαυτού, πλεόνασμα εγώ

2011-10-21T14:38:00.000+03:00

photo: scalidi

Το να φαγωθούμε μεταξύ μας είναι το εύκολο. Και στρεφόμαστεσ' αυτό. Η μια κοινωνική ομάδα έναντι τη άλλης. Κλασικό το διαίρει και βασίλευε.Άλλωστε το έλλειμμα ευφυΐας -πολιτικής ευφυΐας- και στοιχειώδους γνώσης τηςκοινωνικής πραγματικότητας, αλλά και το έλλειμμα μιας λαμπρής προσωπικήςφιλοδοξίας από πλευράς πολιτικών ηγετών -ένας υγιής κινητήριος εγωισμός ότιμπορούν να είναι οι καλύτεροι στο είδος τους, για τον τόπο τους- ήταν τοκερασάκι στην τούρτα γι' αυτό το αποσαθρωμένο σύστημα που το ροκάνισε ηδιαφθορά. Και άρχισε το διαίρει για να κερδίσουν χρόνο, μπορεί και χρήμα. Καιχάνουμε πολύτιμο χρόνο ανάπτυξης, πολιτισμού και ανθρωπιάς και γυρνάμε πίσω καιαν θέλουμε να είμαστε και κυνικοί, χάνουμε και πολύ χρήμα. Έχει εξανεμιστεί ηπροσωπικότητα και το ειδικό της βάρος, μπροστά σε ένα ανόητο εγώ. Πρόσκαιρο καιεπίβουλο. Και εντέλει επικίνδυνο και αναποτελεσματικό. Σκουπίδια παντού, κλειστάσχολεία, γκετοποιημένες περιοχές στα μεγάλα αστικά κέντρα είτε με ναρκομανείςείτε με μετανάστες είτε με κάθε λογής διαφορετικούς, φτώχεια ορατή στουςδρόμους, με καλπάζουσα πια παρουσία οι άστεγοι, εγκληματικότητα. Το αποτέλεσμα.Προφανώς τους ικανοποιεί. Δεν διαταράσσει τίποτα από την εγωτική τους ασφάλεια.Όλων, όχι μόνο τον ηγετών. Και των υπολοίπων που παρακολουθούμε ουσιαστικάαμέτοχοι και απλώς σφαζόμαστε βουβά με το διπλανό. Ελέω φόβου. Για την ατομικήμας τάχα ασφάλεια.

Την Τρίτη το βράδυ στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών ο ΚώσταςΧατζής τραγούδησε για την ανθρωπιά. Αυτός ο τόσο σπουδαίος καλλιτέχνης, 55χρόνια τώρα, τραγουδάει για τον τσιγγάνο, τον φτωχό, τον ασήμαντο, τωνερωτευμένο, τον μόνο, τον πληγωμένο, για το παιδί. Τον άνθρωπο όπως κι αν έχειμέσα στην κοινωνία. Η σημειολογία του Μεγάρου εγείρει μεν ικανοποίηση για τααόρατα τείχη που ίσως πέφτουν κι από την άλλη ένα ερωτηματικό αν θα απευθυνθείσε ώτα ακουόντων με ψυχές ανοιχτές ή θα συντελεστεί μια συμβατική αναγνώριση.

Όσο περίμενα στην είσοδο, ένας από τους εκατοντάδες θεατέςβάλθηκε να τονίζει την τσιγγάνικη καταγωγή του Κώστα Χατζή, λες και δεν τοξέραμε, λες και ο ίδιος ο καλλιτέχνης δεν είναι περήφανος γι' αυτό, λες και οίδιος ο θεατής δεν πλήρωσε εισιτήριο για να παρακολουθήσει ακριβώς αυτό. Ημικρότητα στο απόγειό της. Ύστερα, στο διάλειμμα, κυρία της πρώτης σειράς καιπαρακαθήμενοί της παραπονούνταν για την ποιότητα του ήχου, με αγένειαπαροιμιώδη. Εδώ η σημειολογία του Μεγάρου λειτούργησε αντιστρόφως. Αν από μιαπαράσταση που μπόρεσα να παρακολουθήσω μόνο με θολά μάτια από τα δάκρυασυγκίνησης, εκείνοι είχαν μόνο να διαμαρτυρηθούν, τότε είμαστε πολύ φτωχοίπνευματικά και ψυχικά. Χωρίς εαυτό. Ασυγκίνητοι και απαθείς, εντέλει αδιάφοροι.Χάνουμε το περιεχόμενο και την ουσία. Για ένα αναλώσιμο περιτύλιγμα: το εγώμας.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 21 Οκτωβρίου 2011)

Νέα ξεκινήματα

2011-10-16T16:21:00.002+03:00

photo: scalidi

Ο παλιός κόσμος στο χυτήριο

2011-10-14T14:03:00.000+03:00

photo: scalidi

Σπρώχνουν το καροτσάκι του σούπερ μάρκετ. Δύο νεαρά παιδιάαφρικανικής καταγωγής. Είναι γεμάτο σύρματα από ξεκοιλιασμένα στρώματα, από μεταλλικάαντικείμενα πάσης φύσεως, σίδερα και τενεκεδάκια, από τα σωριασμένα σε λόφουςσκουπίδια αλά Νάπολη στους δρόμους της πόλης. Η εικόνα γνώριμη στην Κυψέλη:μοναχικές φιγούρες ή σε μεταξύ τους πια συνεργασία ανασκαλεύουν τους κάδους-τώρα τα βουνά απορριμμάτων- κάθε μέρα και ψάχνουν σκελετούς. Είναι οιμεταλλικοί αρμοί του παλιού κόσμου. Τους συλλέγουν με καρτερία και τους πουλάνεγια λιώσιμο, στα χυτήρια. Του νέου κόσμου.

Βλέπεις τους ανθρώπους αυτούς, τους διωγμένους από τοένστικτο της επιβίωσης από τους τόπους που γεννήθηκαν σε Ασία, Αφρική, να ζουνμαζεύοντας επίμονα τους σκελετούς της παλιάς μας -καθώς φαίνεται- δομής στιςκοινωνίες που έχουν καταφθάσει,κι εμείς, οι ιθαγενείς της δύσης, μένουμε να σέρνουμε το ασήκωτο λίπος ενόςκενού -και τελικά ουχί καινού- καταναλωτισμού και μιας ευμάρειας που εκλείπειμε ρυθμούς ιλιγγιώδεις. Χωρίς, ορατό ακόμα, σκελετό να κρατηθούμε και ναχτίσουμε εκεί πάνω τη νέα μας πραγματικότητα. Αποβάλλουμε τα παλιά μας κόκαλαμε μανία κι εκείνοι τα συγκεντρώνουν με υπομονή. Λιώνουν οι παλιές δομές καιένας καινούριος κόσμος φτιάχνεται από την αρχή. Ένα κόσμος που δεν έχουμευποψιαστεί. Και μένουμε να τον κοιτάμε να ξεπροβάλλει καθώς στεκόμαστε κι εμείςσ' ένα μετέωρο μεταίχμιο. Η ζάλη αναπόφευκτη και η ναυτία. Μόνο που στο χυτήριομπαίνει και η μοναδική ζωή σου.

Σου λέει η οικονομία, η πολιτική, η ιστορία, η ανάγκη...Αναπόφευκτη η αλλαγή και το πέρασμα στο άγνωστο αλλού. Οι ιστοί που στήνονται,ιδιότυπο μυϊκό σύστημα να συγκρατήσει τους ανθρώπους μεταξύ τους, είναι τα κοινωνικάδίκτυα τούτη την ώρα. Στο διαδίκτυο με τους αραχνοειδής ιστούς του παλεύουν ναμείνουν οι άνθρωποι άνθρωποι, ρίχνουν τα δίχτυα τους για λίγη κατανόηση αυτήςτης μετάβασης που συμβαίνει. Ανεργία, αναδουλειά, αφραγκία, το αδηφάγοστερητικό άλφα μπαίνει μπροστά από τις λέξεις, όσο ο κόσμος φτωχαίνει καιφθίνει. Τα πιτσιρίκια στα δημοτικά των Αθηνών λιποθυμούν από την αφαγία, τηνασιτία και οι έρευνες της τιβί σου λένε πώς να αντιμετωπίσεις την παιδικήπαχυσαρκία. Ειρωνεία.

Και τα παλιοσίδερα στο κέντρο της πόλης, στον πυρήνα της,μαζεύονται για να λιώσουν. Αποδομείται αυτή η παλιά κατάσταση ξεκινώντας από τοπιο πυκνό της κύτταρο, καταμεσής. Την τελευταία επταετία τουλάχιστον, το βλέπωνα γίνεται και το καταγράφω, αλλά εγώ είμαι μελό, τι ξέρω κι έχω και φαντασία.Τα προάστια θα το νιώσουν με τη γνωστή καθυστέρηση ήχου και εικόνας και ηεπαρχία ακόμα πιο αργά, εκεί άλλωστε σε σώζει η φύση για όσο υπάρχει. Άραγε ηαλλαγή είναι μελό;

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 14/10/2011)

Το όραμα ως στοιχείο επιβίωσης

2011-10-07T14:06:00.000+03:00

photo: scalidi

Η απώλεια του Στιβ Τζομπς της Apple, πέρα από τη βαθιά ανθρώπινη διάστασή της, φέρει το ειδικό βάροςπου είχε προσδώσει εκείνος στο όραμά του για την τεχνολογία και την εφαρμογήτης στην καθημερινή ζωή. Εκείνο που θαυμάζουμε τόσο σε προσωπικότητες τέτοιαςεμβέλειας και ακτινοβολίας, είναι στην ουσία η ικανότητά τους να ονειρευτούνέναν κόσμο δικής τους εμπνεύσεως και να τείνουν ολοένα προς εκείνον.

Αυτό που λείπει τούτη την ώρα από την Ελλάδα. Η επιθυμία καιη διάθεση να οραματιστεί τον εαυτό της για παρακάτω, πώς θέλει να είναι, τι ναπετύχει, πώς να πορευτεί στη συνέχεια. Προς το παρόν η μεμψιμοιρία την κρατάεικολλημένη στον πάτο, τουλάχιστον από άποψη ηθικού. Πώς να ανέβει το ηθικό,βέβαια, με τόσα τυχαία οικονομικά μέτρα που δεν αποδίδουν, με μια καθημερινήεικόνα του αδηφάγου κράτους που κατασπαράζει τον καθένα; Τελευταίο κρούσμα ηεπίθεση σε φωτορεπόρτερ, οι οποίοι μην ξεχνάμε, ήταν εκεί για να καταγράψουνόχι μόνο την αστυνομική βία, αλλά και οποιαδήποτε άλλη πράξη θα συνέβαινεεκείνη την ώρα. Ας πούμε τα μέλη των ΜΑΤ -αν διέθεταν εκπαίδευση πραγματικώνπολεμικών τεχνών, αυτοελέγχου και ψυχραιμίας- θα στέκονταν αγέρωχοι και ακίνητοιμπροστά στη βία και δεν θα την ασκούσαν, μπορεί να το οραματιστεί αυτό κάποιος;Πολύ ουτοπικό, ε; Ας πούμε να έδιναν εκείνοι τριαντάφυλλα στους διαδηλωτές; Τιέχουν να μοιράσουν μαζί τους; Ναι, είπαμε, έλλειψη οράματος από όλους. Κι απόκείνους που δίνουν εντολές κι από κείνους που τις εκτελούν.

Η βία δεν είναι μόνο αυτή στους δρόμους. Είναι και η άλλη, ηβουβή, που κατατρώει την ψυχή και τις σάρκες των ανθρώπων, ας πούμε στους κατάτόπους ΟΑΕΔ της χώρας. Περιμένουν ώρες στις ουρές οι υποψήφιοι για επίδομαανεργίας. Εκδιωγμένοι από τις δουλειές τους, ταπεινωμένοι. Σε μια τέτοια ουράβρέθηκα μάρτυρας εκ διηγήσεως. Της ανεκδιήγητης «κυρίας» που θεωρεί ότι ονεαρός αλλοδαπός που βρίσκεται κι εξυπηρετείται στην ίδια υπηρεσία με κείνη,την απειλεί και μόνον με την παρουσία του: «Το Μπαγκλαντές, ορίστε, που πέρασεκαι το Μπαγκλαντές. Ήρθαν στη χώρα μας και μας παίρνουν και τη σειρά. ΤοΜπαγκλαντές». Το είπε πολλές φορές, ώσπου μια νεαρή καθηγήτρια την καθήλωσελεκτικά και ξεγύμνωσε το ρατσισμό, τη μισαλλοδοξία της, το κοινωνικό μίσος πουσιγοβράζει στα καζάνια της καθημερινότητας. Αν είμαστε σε θέση να οραματιστούμεέναν καλύτερο και χρησιμότερο εαυτό, χωρίς τα βαρίδια των συμπλεγμάτων και τηςκατωτερότητας, τότε μας αξίζει και η επιβίωση. Φτάνει να θέλουμε και ναμπορούμε να ονειρευτούμε: έναν κόσμο ανθρωπινότερο.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 7/10/2011)

Άμλετ

2011-10-01T10:28:00.000+03:00

Πηγή: Αθηνόραμα

'Εξοχος στη χθεσινοβραδυνή παράσταση στο Μπάντμιντον ο Αιμίλιος Χειλάκης ως Άμλετ στην ομώνυμη παράσταση του σαιξπηρικού έργου, σε μετάφραση Γιώργου Χειμωνά και σκηνοθεσία Θέμη Μουμουλίδη. Εξαιρετική μουσική και φωτισμοί. Ενδιαφέρουσα και αξιοπρεπής σκηνοθεσία και μελετημένη άρτια κίνηση. Μια παράσταση που φεύγεις ανακουφισμένος ότι έχεις δει όλες τις όψεις της ζωής, τις κουβαλάς μαζί σου και νιώθεις λίγο ακόμα άνθρωπος, ευάλωτος και δυνατός μαζί.

Πραγματικά ο Αιμίλιος Χειλάκης ήταν ο Άμλετ, αξιοποιώντας στο έπακρο το ταλέντο του κι αυτό το τόσο σημαντικό εργαλείο της φωνής και της έκφρασής του. Πολύ καλή Γερτρούδη η Μαρίνα Ψάλτη, μετρημένη και σοβαρή. Στο ύψος του έργου και του ρόλου στάθηκε και ο Λεωνίδας Κακούρης ως Κλαύδιος, ισορροπημένος. Εξαιρετικός Πολώνιος που έκλεβε και την παράσταση ο Μάνος Βακούσης. Πολλά υποσχόμενη για το μέλλον, Οφηλία η Ευγενία Δημητροπούλου, έχει ταλέντο η κοπέλα και λάμπει, μακάρι να έχει μια αντάξια του γκελ της πορεία στην υποκριτική.

"Mind the gap", το κάτι είναι πολύ, μπροστά στο τίποτα

2011-09-28T15:43:00.000+03:00

photo: scalidi

Εκείνο που με πληγώνει τον τελευταίο καιρό, είναι το πώς σερνόμαστε ανάμεσα στα άκρα, χωρίς να αναζητούμε ένα μέτρο, μια αρμονία, ένα δικό μας κέντρο. Κυρίως με την πολιτική έννοια, αλλά όχι με τον κομματικό χρωματισμό. Με ενοχλεί ο αραχνιασμένος τρόπος σκέψης. Έχω βαρεθεί τον κόσμο να λέει πόσο απογοητευμένος είναι και να το στηρίζει αυτό με επιχειρήματα. Επιχειρήματα που απορρέουν από ακραία παραδείγματα. Και συνεχίζει να πορεύεται μ' αυτά. Χωρίς να αναρωτιέται για την ορθότητά τους, χωρίς να αμφισβητεί το χιλιομασημένο που καταπίνει, χωρίς, χωρίς, χωρίς. Απλώς ασκώντας το δικαίωμά του στην επικριτική κριτική και έτερον ουδέν.

Έχω διαπιστώσει ότι ένα από τα συμπτώματα της εποχής είναι ο καθένας να καμουφλάρει τα προσωπικά του προβλήματα, τα συμπλέγματά του, τις ανασφάλειές του, τα ψυχολογικά του ακόμα, πίσω από τάχα μου απόψεις, ιδεολογίες, κατά την ταπεινή μου γνώμη απέραντες προκαταλήψεις. Με ενοχλεί που η υγιής αμφιβολία δίνει τη θέση της σε μια φοβερή ανάγκη να βρεθείς κάτω από μια ομπρέλα μιας ιδεοληψίας για να επιβιώσεις. Τι κρίμα, η ανασφάλεια να οδηγεί σε σώνει και καλά τοποθέτηση από τη μια πλευρά ή από την άλλη, αλλά να μην μας φέρνει στην αναζήτηση μιας άλλης εκδοχής, μιας άλλης αντίληψης, μιας άλλης δράσης.

Δεν αντέχω άλλο τους ανθρώπους να στέκονται από το ένα πεζοδρόμιο και να λοιδωρούν τους άλλους του απέναντι πεζοδρομίου. Και να μην κάνουν τον κόπο να βρεθούν στη μέση του δρόμου και οι δύο και να κοιτάξουν για μια άλλη διέξοδο, έναν άλλον δρόμο που θα το δουν μαζί. Αλλά όχι, να μας καταπιεί ο σκοταδισμός.

Την ώρα που κάθεσαι κι αναλώνεσαι εσύ για το ασήμαντο, με την ανοησία του να θες να πάρεις θέση -ήδη γνωστή θέση, όχι μια δική σου, που θα κάνεις τον κόπο να την σκεφτείς και να την εφεύρεις εσύ- οπωσδήποτε, ο κόσμος γύρω αλλάζει. Αλλάζει. Και υποφέρει. Εσύ υποφέρεις από την άγνοια. Και βυθίζεσαι όλο και πιο βαθιά στο τίποτα. Κρίμα, θα μπορούσες να προσφέρεις πραγματικά κάτι. Και το κάτι είναι πολύ, μπροστά στο τίποτα.

Σήμερα, όπως ερχόμουνα στο γραφείο, ένας κύριος με σταμάτησε να με ρωτήσει πού γράφει το τάδε όνομα σε ένα κουδούνι. Ήταν ξένος, πιτσαδόρος. Μεσήλικας. Και δεν ήξερε να διαβάσει. Πρόσφατα μια νεαρή κοπέλα μπροστά στο ATM μου ζήτησε να τη βοηθήσω να ολοκληρώσει μια συναλλαγή, γιατί δεν ήξερε να διαβάζει.

Μεγάλο το χάσμα, κύριοι, από τα μεταπτυχιακά και τα διδακτορικά. Να το χαιρόμαστε. Εγώ που αγαπώ τόσο τη γνώση και τη μάθηση,λυπάμαι. Λυπάμαι να βλέπω αυτό το τεράστιο χάσμα."Mind the G.A.P" που λέει και το αστειάκι των ημερών. Λυπάμαι να στεκόμαστε μόνο στη μια πλευρά, την περισπούδαστη, και να μην κοιτάμε πιο δίπλα, την άλλη. Ας αντικρίζουμε τουλάχιστον την αλήθεια. Ας ανοίξουμε τα μάτια μας. Κι ας κάνουμε τον κόπο να βρεθούμε στη μέση του δρόμου, περιμένοντας τον απέναντι να έρθει δίπλα μας, ίσως και να προχωρήσουμε μαζί προς μια νέα κατεύθυνση, τουλάχιστον δική μας, όχι δοσμένη από συμφέροντα άλλων, από τα GPS των προθέσεων που δεν καταβάλλουμε προσπάθεια να αμφισβητήσουμε, να ανιχνεύσουμε, εντέλει να καταλάβουμε.

Η αιώνια αγορά είναι η ανάγκη

2011-09-25T17:11:00.003+03:00

Πώς το είπε η Μαρία, χθες; Μπορεί όλο αυτό να έχει πεθάνει, αλλά εγώ είμαι ζωντανή. Ναι, έτσι το είπε η Μαρία.

photo: scalidi

Όταν πάψουμε να μεμψιμοιρούμε αυτό θα δούμε. Ότι είμαστε ζωντανοί. Παρά το τι συμβαίνει. Παρακάτω το ότι είμαστε ζωντανοί θα καθυποτάξει και το τι συμβαίνει. Μαθηματικά αποδεδειγμένο στην ανθρώπινη ιστορία. Αρκεί να το καταλάβουμε. Εμείς το πάμε το πράγμα, εκτός από τα ηφαίστεια, τους σεισμούς, τους καταποντισμούς. Και θα το συνειδητοποιήσουμε, όταν σταθούμε λίγο στο τι έχουμε και όχι τόσο στο τι δεν έχουμε πια. Με χαρτί και μολύβι. Λίστες. Λες θα πάμε σε μια μεγάλη αγορά και θα αγοράσουμε εαυτό. Καινούριο. Έχω. Δεν έχω. Στη μέση χωρίς κάθετη γραμμή, το έχω και το δεν έχω, να μπαίνει το ένα μέσα στο άλλο. Και η αγορά αυτή είναι η ανάγκη. Αλλά η πραγματική ανάγκη. Όχι του έμπορα που μας πουλάει. Η δική μας. Η ανθρώπινη.

photo: scalidi

Ανοίγω τα μάτια το πρωί και λέω αναπνέω, κινούμαι -άμα μπορώ-, ζω. Βλέπω -άμα μπορώ-, ακούω -άμα μπορώ-, αισθάνομαι -άμα μπορώ. Πιάνω. Σε πλησιάζω. Δεν είσαι πια μακριά. Από μένα εαυτέ μου, μέχρι τον πιο πέρα άνθρωπο. Ποια άλλη ανάγκη υπάρχει; Πεινάω, διψάω, θέλω ένα χάδι, μια αγκαλιά, θέλω να γελάσω, να κλάψω, να ακουμπήσω σε έναν ώμο, να χορέψω, να σταθώ, να γευτώ, να μιλήσω, να ακούσω, να καταλάβω. Κυρίως αυτό. (Να κρατηθώ ανεπαίσθητα από την άκρη του μανικιού σου.)

Ότι δηλαδή το μεγάλο χρηματιστήριο της ύπαρξης είναι η ανάγκη, του ανθρώπου. Όχι, οι κουστουμάτοι ανηλεείς του πλανήτη που παίζουν με νουμεράκια στις οθόνες τις τύχες εκατομμυρίων, ποντάρωντας στο πετρέλαιο, στα νομίσματα, στα εμπορεύματα, στις μετοχές, σε αέρα κοπανιστό ενίοτε. Τι να κάνουμε, θα δυσαρεστήσουμε τους οικονομολόγους, τους πολιτικούς, τους απανταχού ειδικούς αναλυτές. Μια αγορά δεν πεθαίνει, αγαπητοί. Κι αυτή δεν είναι ούτε ελεύθερη ούτε τίποτα. Είναι η ανάγκη. Τέρμα. Που σε κάνει από το πιο λαίμαργο ζώο μέχρι τον πιο τρυφερό εξευγενισμένο άνθρωπο. Εσύ αποφασίζεις τι θα γίνεις. Μέχρι ενός σημείου. Μετά είναι και η φύση με τα παιχνίδια της.

photo: scalidi

Σ' αυτά έχω αφεθεί τον τελευταίο καιρό. Απηύδησα με κείνους που "ξέρουν". Είπα να αποδεχτώ ότι δεν ξέρω τι θα γίνει και να συνεχίσω να αναρωτιέμαι, ρωτώντας τον καταλληλότερο να μου απαντήσει: την ανάγκη μου. Και τότε δε θα χρειαστώ άλλες πληροφορίες άχρηστες που μου κρασάρουν τη μνήμη και αφοδεύονται με ουδεμία χάρη στον κάδο ανακύκλωσης της σκέψης μου.

Και πήγα στην αγορά κι αγόρασα εαυτό.

Η ανάγκη να είμαι άνθρωπος. Να ανοίγω τα μάτια το πρωί και να βλέπω τον ήλιο. Χωρίς αιδώ. Να πέφτει γάργαρο νερό μέσα στο λαιμό μου και να ξέρω ότι είμαι ζωντανή. Να βγαίνω στο μπαλκόνι και να βλέπω τη ματζουράνα και το φασκόμηλο μόλις να σκάνε μύτη από το χώμα. Και ο ιβίσκος να μην παίρνει χαμπάρι από ειδήσεις και μαύρα μαντάτα, ειρωνικά να συνεχίζει να ανθοφορεί με μανία. Είμαι μαζί του. Να μυρίζει ο βασιλικός πεισματικά, ακόμα κι όταν είναι στα τελευταία του. Κι όλα αυτά να μου επιβεβαιώνουν ότι είμαι ζωντανή.

Μπορώ να υπάρχω και χωρίς. Χωρίς όλα. Αλλά όχι χωρίς την ανάγκη μου να είμαι και να υπάρχω. Ο δύοσμος σαλεύει από τον αέρα και φέρνει το άρωμά του μέσα από τη μισάνοιχτη πόρτα η αιωρουμένη κουρτίνα. Τώρα που φαλιρίσανε όλες οι ιδέες, καιρός να θυμηθούμε τις αισθήσεις, όχι τις ψευδαισθήσεις, τις αισθήσεις μας. Σκέτες. Χωρίς φτιασίδια. Χωρίς πωλητές.

Στο απέναντι μπαλκόνι γλεντούν, γελάνε, χαίρονται. Τραγουδούν με το στόμα, απογευματάκι Κυριακής, πάνω από ένα τραπέζι. Πόσον καιρό είχα να το δω και να τ' ακούσω αυτό, το αφτιασίδωτο, της ανάγκης. Να υπάρχουμε και μαζί.

Χθες βράδυ, 3.30 το πρωί υπήρχε ο καθένας μόνος του, μ' ένα ποτήρι στο ένα χέρι, στο άλλο ένα τσιγάρο, όρθιοι, λες και περίμεναν ένα πολλά υποσχόμενο συσσίτιο από κάπου μακριά, περίμεναν στο δρόμο, μόνοι. Κι απλώς ήθελαν τον ολόκληρο εαυτό τους και ίσως και τον άλλον. Δηλαδή να μην είναι και να μην αισθάνονται μόνοι. Η ανάγκη δούλευε ως αργά.

photo: scalidi

Ανασφάλεια είναι, άμα είχαμε ασφάλεια...

2011-09-20T17:10:00.002+03:00

photo: scalidi

Πώς το λέει ο εμπειρικός φιλόσοφος; Ο φόβος είναι όταν περνάς από την ασφάλεια στην ανασφάλεια. Να το σκεφτώ λιγάκι. Πότε είχα ασφάλεια; Πολύ αστείο. Ποτέ.

Πότε άραγε να είχα ασφάλεια;, ξαναρωτάω. Ίσως στην κοιλιά της μάνας μου, αλλά κι εκεί δεν ξέρω τι γινότανε, άσε που δεν το θυμάμαι. Δεν μπορείς να εμπιστευθείς κανέναν σ' αυτή τη ζωή για τη ζωή σου... Μετά παιδικά χρόνια, καλά πριν πάω σχολείο, προφανώς πέρναγα ζάχαρη, μετά είχα χίλια δυο θέματα. Μπαμπά, με χτύπησε ο τάδε, την πρώτη φορά που το 'πα στην πρώτη δημοτικού, ο Μπαμπάς επέπληξε λάθος παιδάκι, οπότε εκεί αποφάσισα να κάθαρίζω μόνη μου τις υποθέσεις μου. Δεν μπορείς να βασίζεσαι σε κανέναν. Ούτε καν στην οικογένειά σου, τσ, τσ, τσ. Γονείς, παιδί μου... Μετά εφηβεία, τρελή ανασφάλεια. Από μόνη της η ηλικία σε βαράει στον τοίχο με όλους σου τους φόβους.

Αλλά η ακόμα μεγαλύτερη ανασφάλεια ήρθε με τον ερχομό μου στην Αθήνα. Όσο και να ήθελα, δεν θα καθάριζε κανείς για μένα, από το σπίτι μου, μέχρι τη ζωή μου, το μυαλό μου, τις υποθέσεις μου. Μεγάλη δύναμη αυτή να ξέρεις ότι δεν θα σε υπερασπιστεί κανείς. Μόνο εσύ έχεις αυτή την υποχρέωση, το προνόμιο, την επιθυμία, βρε αδερφέ. Ε, επειδή σε ωθεί και το ζώδιο, μπορεί να τρέχεις να υπερασπιστείς εσύ κανέναν άλλον, αλλά τρως με μαθηματική ακρίβεια τα μούτρα σου. Έτσι για να θυμάσαι τι είναι η ανασφάλεια. Μυαλό δεν θα βάλεις.

Βέβαια, βολεύεσαι κάποτε τόσο πολύ στην ανασφάλειά σου, που νιώθεις πια ασφαλής. Κάπως έτσι είμαι τώρα. Από το 2000 στην εφημερίδα βιώνω την απειλή της εργασιακής ανασφάλειας μέχρι το μεδούλι, τόσο που νιώθω πια ασφαλής, ό,τι και να προκύψει σ' αυτούς τους χαλεπούς καιρούς. Τώρα, λοιπόν, που η χώρα κλυδωνίζεται καθώς λένε οι αναλύσεις, εγώ δεν φοβάμαι. Ναι, δεν φοβάμαι. Φοβόμουν τα χρόνια που οι άλλοι κάνανε πάρτι -οικονομικό, ίσως και στην πλάτη μου, αλλά δεν είχα χρόνο να το σκεφτώ, εγώ δούλευα μέχρι τελικής πτώσεως. Φοβόμουν μήπως δεν τα καταφέρω και δούλευα 9 το πρωί με 12.30 τη νύχτα τον πρώτο χρόνο της δουλειάς μου. Φοβόμουν και διάβαζα σαν τρελή, θυσιάζοντας τον ύπνο μου. Φοβόμουν και προσπαθούσα για ό,τι φαινόταν ακατόρθωτο, ε, λοιπόν, όλα τα κατάφερα. Αλλά έφτυσα αίμα, δεν μου δόθηκε τίποτα. Δεν ήθελα άλλωστε να μου δοθεί τίποτα, ό,τι πετυχαίνω εγώ είναι δικό μου. Τίποτα άλλο. Δεν τα θέλω, πάρτε τα, χαρείτε τα εσείς που δεν μπορείτε να κουραζόσαστε και πολύ. Εγώ μπορώ. Και κυρίως θέλω.

Και τώρα, που λες, που όλοι λένε τι κακό μας βρήκε, εγώ το καταγράφω δημοσιογραφικά, από απόσταση. Όπως όταν γράφω τα Διεθνή μου. Σαν να μιλάω για τη Γερμανία, ένα πράγμα. Έχω φτιάξει και ένα ημερήσιο πρόγραμμα κατά της κρίσης ή μάλλον της απειλής της, του φόβου της, της ανασφάλειάς της: να έχω πιο γεμάτη ζωή από ποτέ. Με όλα εκείνα που ήθελα να κάνω, με όλα εκείνα που μου ανοίγουν έναν άλλον ορίζοντα να βλέπω τη ζωή μου αλλιώς, από άλλη σκοπιά. Με διεξόδους.

Ανασφαλής, ανασφαλής η ζωή, αλλά δεν σκαμπάζει από αδιέξοδα. Σου λέει κάθε φορά: διάλεξε, εκεί είναι οι δρόμοι, πάρτους. Και τους παίρνεις τους δρόμους, άμα είναι και χωρίς λεφτά στις τσέπες. Δεν τρέχει τίποτα, ξέρεις από τέτοια. Δεν θα 'ρθει κανείς να σε σώσει, μην φοβάσαι. Ευστάθεια -του Αγίου Ευσταθίου σήμερα- δεν θα σου δώσει κανείς. Μέσα σου είναι. Στάσου όρθιος, μπορείς. Και πάρε το δικό σου δρόμο, όποιος είναι.

Ταξίδια (χωρίς αποσκευές)

2011-09-13T09:33:00.001+03:00

photo: scalidi

Τα κείμενα του Αντόνιο Ταμπούκι συγκεντρωμένα στον τόμο με τίτλο "Ταξίδια και άλλα ταξίδια", σε μετάφραση Ανταίου Χρυσοστομίδη από τις εκδόσεις Άγρα, είναι μια περιπλάνηση από την Πορτογαλία και τη Λισσαβόνα (με τον Οδυσσέα-Ulisse εντός της), μέχρι την Ιαπωνία και την Αυστραλία. Η αναζήτηση της ομορφιάς, τα βαθιά ίχνη των ανθρώπων στους τόπους και στο χρόνο, είναι εκείνα τα στοιχεία που σπρώχνουν τον αναγνώστη να ταξιδέψει κι εκείνος. Είτε χωρίς αποσκευές, με όχημά του τις λέξεις είτε με το ξύπνημα του οδυσσεϊκού ταξιδιού στην ψυχή και το μυαλό του. Εκεί χωράει πια όλος ο πλανήτης από τον Καναδά, μέχρι την Ελλάδα και την Ινδία. Μια γοητευτική περιήγηση στον κόσμο που δεν μπορεί παρά να αφυπνίσει την επιθυμία της περιπλάνησης.

***

Ένα βαθύ ταξίδι στους ανθρώπους κάνει και η Ιζαμπέλ Αλιέντε στο βιβλίο που έχει γράψει για την κόρη της Πάουλα, με τον ομώνυμο τίτλο, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ωκεανίδα σε μετάφραση Κλαίτης Σωτηριάδου. Με το νυστέρι της μνήμης της η Αλιέντε, γυρίζει στο παρελθόν και αφηγείται με το μοναδικό της τρόπο τη ζωή της δική της και της οικογένειάς της, αποτίωντας φόρο τιμής στη νεότητα και τη ζωή της Πάουλα που χάθηκε. Από το κρεβάτι του πόνου της κόρης της, η συγγραφέας αφηγείται, γράφει, για να μην χαθεί η ίδια και η κόρη της. Πιάνεται από το γράψιμο και την ιστορία της οικογένειάς της για να επιβιώσει. Η γραφή ως στοιχείο επιβίωσης. Γιατί τι άλλο θα μπορούσε να είναι η γραφή; Η Αλιέντε σε μαγεύει με την αλήθεια της και τη δύναμή της να θελήσει να "πει" τα πιο δύσκολα: από τις πολιτικές δολοφονίες στη χώρα της, μέχρι το θάνατο του παιδιού της. Η αφοπλιστική αλήθεια αυτής της γυναίκας που δεν σταματά να παλεύει, είναι το πιο συγκλονιστικό στοιχείο που αν έχει να προσφέρει κάτι στον αναγνώστη, αυτό είναι η επιθυμία να παραμείνει δυνατός και μέσα στη ζωή.

***

Όλα εκείνα που υιοθετεί ενστικτωδώς η Αλιέντε για να μην παραδοθεί η ίδια και η μνήμη της κόρης της άνευ όρων στο θάνατο, ο Ίρβιν Γιάλομ τα σκιαγραφεί στο βιβλίο του "Στον κήπο του Επίκουρου-Αφήνοντας πίσω τον τρόμο του θανάτου" που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα, σε μετάφραση από την Ευαγγελία Ανδριτσανου και το Γιάννη Ζέρβα. Πρόκειται για ένα βιβλίο που ζητά από τον αναγνώστη του να δει τη ζωή του με περισσότερη αγάπη και πίστη σε κείνη, δηλαδή με ωριμότητα. Ο μόνος μας δρόμος για να παλέψουμε με την ιδέα της θνητότητάς μας, είναι το να αναζητήσουμε τους άλλους ανθρώπους, να συνδεθούμε μαζί τους, μεταδίδοντας τα "ηλεκτρικά" φορτία των σκέψεων και των πράξεών μας στη ζωή. Το καλύτερό μας ταξίδι. Με αποσκευή τον εαυτό μας.

Η γυναίκα

2011-09-12T23:40:00.001+03:00

photo: scalidi

με το σώμα ενηλικιωμένο

και την ψυχή στο παιδί

χαμογελάει ένα τραγούδι

λες αμέριμνη

αλλά κουβαλάει στους ώμους

στο σακίδιο με τα βάρη της

τους κόσμους όλους

τα μαλλιά της γκρίζα

ο νους αλλού

και στα χέρια ένα τσιγάρο

κάνει πλάκα με τη φωτιά στο ασταθές της βλέμμα

και στην απλανή της κίνηση

περιπλανώμενη

γυναίκα

αφημένη

στα χέρια της αγκιστρωμένη

η λούτρινη ύπαρξή της

κι από κάτω ο δρόμος

τα τροχοφόρα

οι περαστικοί από πάνω

σε θέση ισχύος

με σιγήν ιχθύος.

Η γυναίκα

στο λούτρινο

κόσμο.

Δεν αξίζει ούτε έναν κόμπο

στο λαιμό.
Που σφίγγει
τα δάκρυα
και εντέλει στραγγαλισμένα
τα πετάει πίσω από τα μάτια.

Στη γυναίκα των Πατησίων
με τη λούτρινη ψυχή
στην αγκαλιά της

"Αναζητώντας το τρεμάμενο σώμα"

2011-09-12T13:49:00.000+03:00

Αναζητώντας το τρεμάμενο σώμα

Το Θανάση Τριαρίδη τον πιστεύω, από την αρχή που ήρθα σε επαφή με το έργο του, ως συγγραφέα, διανοητή και άνθρωπο. Τον θεωρώ ένα ίδιαιτερα φωτεινό και ουσιώδες κεφάλαιο στα ελληνικά γράμματα. Ένα ιζηματογενές έδαφος που τρέφει εκείνον που θέλει να σκεφτεί και να αναζητήσει, με υποστρώματα ενδιαφέροντα που αντλούν από τα βάθη της ανθρώπινης ύπαρξης. Η δίψα του για ελευθερία και η βαθιά του προσήλωση στον άνθρωπο με συγκινούν βαθύτατα. Η δε αγάπη του για την Τέχνη προσφέρει στον αποδέκτη της απόλαυση, όπως μπορεί να ανακαλύψει κανείς περιπλανώμενος στις έντυπες δοκιμιακές-εμπειρικές του καταθέσεις για τη ζωγραφική.

Δεινός ομιλητής ο ίδιος, καταλαβαίνει κανείς ότι οι διαλέξεις του για τον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό θα είναι κάτι παραπάνω απ' αυτό που δηλώνουν και υπόσχονται. Θα είμαι εκεί να το διαπιστώσω ως πνεύμα αντιλογίας και αμφιβολίας.

Ένα με ...μηχανισμό και απ' όλα

2011-09-11T15:55:00.003+03:00

Η ενηλικίωση εμπεριέχει μεταξύ άλλων και την κατάκτηση ενός μηχανισμού χειρισμού της ζωής και των πάσης φύσεως κρίσεων ενός ανθρώπου, με τρόπο που του εξασφαλίζει όχι μόνο την επιβίωση, αλλά και ένα προσωπικό ευ ζην, με βάση το τι είναι ο ίδιος: κυρίως τα όρια της αξιοπρέπειάς του. Αυτός ο μηχανισμός προϋποθέτει την οικοδόμηση ενός αντίστοιχου τρόπου σκέψης. Προφανώς κάτι τέτοιο σημαίνει ωριμότητα.

Κάνουμε τη σύγκριση με τη ζωή μας ως συνόλου σ' αυτή τη χώρα και καταλαβαίνουμε ότι ούτε κατά διάνοια υπάρχει ενηλικίωση, ωριμότητα, στοιχειώδης αξιοπρέπεια, στη ζωή μας ως κράτους. Ηλίου φαεινότερο.

Ξαναπερνάω στο μικρόκοσμο. Δεν πάω μακριά. Κοιτάξτε γύρω σας. Που υποτίθεται ότι είναι ο σκληρός στίβος της καθημερινής επιβίωσης. Αναζητήστε τα ίδια πράγματα: ωριμότητα, σοβαρότητα, αξιοπρέπεια και ολίγη αξιοκρατία. "Mind the gap". Το κενό χάσκει. Και δεν το λέω με μεμψιμοιρία. Ούτε με πικρία. Μια απλή διαπίστωση. Όπως οφείλουν οι ενήλικες να βλέπουν τον εαυτό τους. Με τα μειονεκτήματά του, μήπως και ξεφύγουν από τη στενοκεφαλιά και διορθώσουν κάτι. Θεωρώ ότι ακριβώς ο μηχανισμός που αναπτύσσει ο καθένας μέσα του, όλες του οι ιδέες, οι επιθυμίες, αυτά τέλος πάντων που τον συγκροτούν, τον οδηγούν και σε μια γραμμή ζωής που δεν μοιάζει με κανενός άλλου. Αυτό που κάποιοι λένε μοίρα ή ριζικό.

Τι γίνεται όμως, όταν μαζεύονται πολλά "εγώ" χωρίς κανένα μηχανισμό εντός τους της προκοπής; Ας πούμε ότι βασίζουν τη ζωή τους, την πορεία τους στη "λούφα και παραλλαγή", πώς θα παραμείνουν στην επιφάνεια, εποπτεύοντας παρασκηνιακά δαδρομάκια, πριονίζοντας ανύπαρκτες καρέκλες άλλων και παραμένοντας τα ίδια αυτά μικρά "εγώ" σε μια αθεράπευτη μικρότητα, αμάθεια και φυσικά αναποτελεσματικότητα. Δεν αποτελούν πια ένα "εμείς" ενηλίκων, βεβαίως βεβαίως στα λόγια και στους αριθμούς, αν μη τι άλλο, έτοιμο για πτώχευση;

Μα, πώς αφού την έχουν βγάλει καθαρή έτσι μια ζωή, αυτό είναι "εγχειρίδιο επιβίωσης", διδάσκεται με κάποιον αόρατο και τόσο αποτελεσματικό τρόπο από γενιά σε γενιά... Και παραμένουμε ένα δωμάτιο με ξεκούρδιστα, άνευ μηχανισμού ρολόγια. Βρίσκεται πού και πού κανένα ελβετικής ακρίβειας ρολογάκι και παλεύει ολομόναχο, αλλά οι υπόλοιποι το χλευάζουν. Ρολόι από τον τόπο σου, ψιθυρίζουν, και χτυπάει το καθένα μεσάνυχτα κατά το δικό του το χαβά. Συνήθως στο παραπέντε...

photo: scalidi

Γιατί τα γράφω όλα αυτά; Τον τελευταίο καιρό συναντώ ανθρώπους που έχουν ήδη ένα πλάνο διαφυγής από την τριβή με την καθημερινή "κρίση". Και το εφαρμόζουν. Για τον καθένα είναι μεν διαφορετικό, αλλά έχει ένα αισιόδοξο κοινό στοιχείο: ξαναβρίσκουν τον εαυτό τους, αν τον είχαν χάσει, ξεκαθαρίζουν τη ζωή τους άμα το χρειάζεται και προσηλώνονται σ' αυτά που τους κάνουν μοναδικούς, ωραίους ανθρώπους, με τρομερή εργατικότητα και καρτερία. Α, και ορθολογισμό. Ταυτόχρονα, μοιράζονται απλόχερα με τους γύρω τους την ψυχή τους κι αυτόν το συγκροτημένο τρόπο σκέψης που τους οδηγεί μακριά από τον πανικό. Τέλος πάντων, πιστεύουν λίγο παραπάνω στον εαυτό τους και κατ' επέκταση στο καλύτερο που υπάρχει μεν μέσα τους, αλλά και απέξω τους, στους άλλους ανθρώπους, δηλαδή.

Το χαίρομαι αυτό. Κι ας βασιλεύουν γύρω μας, άλλες συνθήκες, άλλοι άνθρωποι, άλλες φωνές κι άλλοι τόποι... Πιστεύω στα δυνατά, ξεχωριστά "εγώ" που ανθίστανται στη σημερινή σαλαμοποίηση της κρίσης, μπορεί να αποτελέσουν παρακάτω ένα υγιές ισχυρό "εμείς". Ακόμη κι αν είναι πολύ ρομαντικό για να είναι αληθινό.

ΑΝΘΟΦΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ

photo: scalidi

Αρωματικά χώρου

2011-09-10T14:51:00.002+03:00

photo: scalidi

Θέα στη θάλασσα

2011-09-03T11:42:00.001+03:00

photo: scalidi

μέσα στο κύμα...

Εκτεθειμένοι στην αλήθεια* (αναθεωρημένο)

2011-08-29T11:30:00.001+03:00

photo: scalidi

Φέτος, η Αθήνα μου φάνηκε πιο άδεια από ποτέ. Ακόμα και από μετανάστες στο κέντρο της. (Είδα πιο πολλούς να βγάζουν μεροκάματο στην παραλία, πατώντας την καυτή άμμο). Τον Αύγουστο. Αυτόν τον τρομερό μήνα με τις εντάσεις και τα φεγγάρια και τα μελτέμια. Η φύση που αποφασίζει να ξεσηκώσει την ψυχή, να κάνει το αίμα να βράζει. Πιο μόνη η Αθήνα. Πιο μοναχική. Την εγκαταλείπουν με πάθος κυρίως αυτοί που έχουν αποφασίσει την ασχήμια της.

Εκείνοι που την κατοικούν, σχεδόν ακατοίκητη, τον Αύγουστο, βλέπουν τις κρυφές κι απογυμνωμένες, κι εύθραυστες κι αδύναμες και γοητευτικές πλευρές της. Τέλος πάντων, κάποια ψήγματα νοήματος κι ανθρωπινότητας. Και τις μεριές που μπορούν να σε ταράξουν περισσότερο. Κάτι σαν να βιώνεις το σύνδρομο του Σταντάλ, όχι μπροστά σε ένα έργο τέχνης, αλλά σε ένα εγκαταλελειμμένο έργο ανθρώπων, άδειο, που μπορείς να του δώσεις ό,τι νόημα θες εσύ. Ένα κοχύλι κενό, ένα κέλυφος που σε περιμένει να αφουγκραστείς από τον κοχλία του τη δική σου ανάσα.

Η τηλεοπτική οθόνη βομβαρδίζει με όση δική της ασχήμια της απομένει, με όση της εμπνέει η θλιβερή ειδησεογραφία. Φόροι, μέτρα, νομοσχέδια, τροπολογίες, φωτιές, εγκλήματα, ληστείες, ένοπλες επιθέσεις, κρίση, κρίση, κρίση παντού. Άμα πατήσεις τον κουμπί και την κλείσεις, μπορεί και να γλιτώσεις την κρίση πανικού. Κρατώντας την απόσταση από τα γεγονότα, μπορεί να εξασφαλίζεις και λίγη ευτυχία, κερδίζοντας λίγο χρόνο αποτοξίνωσης από τον εθισμό στην απάθεια, την αδιαφορία, την ασχήμια. Παίρνοντας αποστάσεις από την Αθήνα, μπορεί και να κατορθώνουμε να κρατήσουμε το θόρυβό της, το δικό μας θόρυβο, λίγο πιο μακριά από μας και να αποφασίζουμε να βρεθούμε λιγάκι πιο κοντά στο δικό μας κέντρο -με ειλικρίνεια ίσως-, στον εαυτό μας. Είναι το ταξίδι, όπως και τα βιβλία με τα ταξίδια στο βυθό τους, που σε φέρνουν λίγο πιο κοντά στο κέντρο της ύπαρξής σου.

Η κρίση, λοιπόν -και δεν μιλάω μόνο για την οικονομική, αυτή έρχεται ως επακόλουθο της υπόλοιπης κατάστασης που έχει φτάσει στο απροχώρητο σε τόσους πολλούς τομείς, κυρίως λόγω μιας νοοτροπίας να μην αντικρίζουμε την αλήθεια, αλλά να τα βλέπουμε όλα μέσα από το καθρεφτάκι του συμφέροντός μας- έχω την αίσθηση ότι ξύπνησε στον κόσμο την ανάγκη να ταξιδέψει, έστω στον πιο κοντινό στην Αθήνα προορισμό. Είναι κι αυτός ένα τρόπος να εκτραφεί η ελπίδα ότι κάτι αλλάζει, αφού δεν το βλέπεις πια μπροστά σου.

Αλλά το ταξίδι εντός μας, πέρα από κείνο των τόπων, είναι αυτό που θα μας σώσει. Διάβασα κάπου ότι μετά από τόση Μύκονο, πώς να φτάσεις στην Ιθάκη... Και αμέσως πάει το μυαλό μου σε κείνους τους ανθρώπους που κατόρθωσαν όλα αυτά τα χρόνια να διατηρήσουν τη δική τους αυθεντικότητα, δεν τους κατασπάραξε η νεοελληνική νοοτροπία, δεν έχασαν ποτέ το κέντρο τους, τον πυρήνα της ζωής και της σκέψης τους και δεν έχουν συμβάλλει σ' αυτή την κρίση. Μειονότητα ίσως. Ισχνή μειοψηφία, καλύτερα. Που μπορεί να νιώθει και μια μικρή δικαίωση για τη στάση που κράτησε όλα αυτά τα χρόνια ή και αγανάκτηση για το πού την οδηγεί η γενικότερη κατάσταση.

Φέτος, το καλοκαίρι, άκουσα τα περισσότερα τζιτζίκια. Εκκωφαντικό το τραγούδι τους. Είδα τους περισσότερους νεκρούς τραγουδιστές του καλοκαιριού, πεσμένους τ' ανάσκελα στις γωνιές του θέρους, ξέπνοους από το τρελό κι ακαταπόνητο τραγούδι τους. Απόλυτα εκτεθειμένοι στην ομορφιά και το μουσικό τους ταξίδι. Τα μυρμήγκια βοηθούσαν στην αποσύνθεση των πτωμάτων τους, τραβώντας τα κουφάρια των τζιτζικιών στις αποθήκες τους, τροφή για το χειμώνα. Μια μεταφορά της φύσης που ίσως και να περιμένω να τη δω στην ελληνική πραγματικότητα.

*Διαβάζω το αδημοσίευτο κειμενάκι που στην αρχή είχε τον αισιόδοξο τίτλο "Εκτεθειμένοι στο ταξίδι και την ομορφιά", και σκέφτομαι ότι γύρω του τρέχει η ανικανότητα να υπάρξουμε ως ομάδα, να αναγνωρίσουμε τη δυναμική των άλλων και να μας εμπνεύσει, τέλος πάντων να εκμεταλλευτούμε το καλό και το ακόμα καλύτερο των άλλων για να πάμε μια στάλα μπροστά. Είναι ίδιον των συμπλεγματικών αυτό, προφανώς. Αλλά δεν νομίζω ότι έχουμε χρόνο για άλλα κόμπλεξ...
Τρέχει η αλήθεια. Ποια αλήθεια; Να μια πλευρά της αλήθειας: πολυεθνικοί όμιλοι απασχολούν εργαζόμενους με μαύρη εργασία, ναι, στη χώρα μας, μην ψάχνετε. Παιδιά εικοσιπεντάρικα με πτυχία -άμα είναι τυχερά- δουλεύουν για ψίχουλα με μορφές εργασίας μεσαίωνα.
Ο ταξιτζής χθες βράδυ μού έκλεψε ένα ευρώ -θα του έδινα δύο ευρώ φιλοδώρημα- και δεν μου έδωσε ποτέ απόδειξη και στην εστίαση, με το ζόρι κόβονται οι αποδείξεις, αφού ζητήσεις επίμονα με υπανισσόμενη χροιά απειλής. Κάπως έτσι είναι που θα αποδώσουν τα μέτρα, τα συνεχή μέτρα... Ειρωνεία. Α, και οι "οίκοι χρυσού" που βλέπω να ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια στις πιο απίθανες περιοχές...
Το βέβαιο είναι ότι είμαστε απλώς εκτεθειμένοι. Και κυρίως στον εαυτό μας. Και άμα δεν αποφασίσουμε να γίνουμε άνθρωποι και να αντικρίσουμε την αλήθεια, θα μείνουμε δεμένοι χειροπόδαρα στον κακό μας τον εαυτό και τον καιρό.

Διακεκομμένη ζωή

2011-08-19T14:32:00.002+03:00

photo: scalidi

Στο περιθώριο των διακοπών -για όσους είχαν δουλειά για να τη διακόψουν, βέβαια- στα παγκάκια, στις πλατείες των χωριών, σε πιο απόμερες άκρες των δρόμων των νησιών, κινούνταν και φιγούρες ανθρώπων που τους έβλεπες άμα δεν ήθελες να σε ρουφήξει η τάχα μου γραφικότητα του τοπίου. Τους έβλεπες άμα δεν αισθανόσουν ότι απειλείσαι. Τους έβλεπες άμα τοποθετούσες τον εαυτό σου στη θέση τους. Κυρίως αυτό το τελευταίο.

Άνθρωποι από το εξωτερικό -Αν και έχετε παρατηρήσει; εξωτερικό λέμε μόνο τις Ευρώπες, τις Αμερικές και γενικά την αναπτυγμένη Δύση, δεν λέμε το Μπαγκλαντές για παράδειγμα-, τα βάθη της Ανατολής, τις ακτές της Αφρικής. Άνθρωποι διωγμένοι από τον πόλεμο και την πείνα. Άνθρωποι που ζουν ήδη μια διακεκομμένη ζωή, εδώ που τους έχει ξεβράσει το κύμα της κακουχίας. Ζητάνε δουλειά. Περιμένουν για ένα μεροκάματο. Θέλουν ένα πιάτο φαΐ. Δεν είναι πια οι μετανάστες από τις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ, εκείνοι έχουν ενταχθεί στην κοινωνία, ζουν στα σπίτια τους, τις ζωές τους, με τις οικογένειες και τα παιδιά τους. Είναι άλλοι αποδιωγμένοι, σπρωγμένοι από την ανάγκη να επιβιώσουν, που γυρίζουν μόνοι κι έρημοι στο περιθώριο της δικής μας ζωής που δεν είναι κακό να καταλάβουμε ότι δεν απέχουμε πολύ από κείνους.

Διαβάζεις “Τα σταφύλια της οργής” και βλέπεις ότι αυτά που ζούσαν οι ήρωες του Τζον Στάινμπεκ στην Αμερική των αρχών του προηγούμενου αιώνα, είναι πιο επίκαιρα από ποτέ. Οι ίδιες διώξεις από αυτούς που αισθάνονται ότι απειλείται η δουλειά τους, η περιουσία τους, ακόμα και το κοινόν-κενόν τους αίσθημα ότι εκείνοι είναι καλύτεροι- γηγενείς-ιθαγενείς και όχι ξένοι, οπότε τους αξίζει η εργασία, η καλύτερη αμοιβή, το σπίτι, η μόρφωση για τα παιδιά τους. Οι άλλοι, ας κυλιούνται στην άκρη τους δρόμου, είναι ξένοι, μαυριδεροί, αλλόγλωσσοι και πάει λέγοντας το τροπάρι του μίσους που υφαίνεται υπόγεια και σταθερά.

Μόλις πάτησα το πόδι μου στην αττική γη, ο ταξιτζής με καλωσόρισε «στο χάος της πόλης», λέξεις δικές του αυτές. Σε λίγο, είχε αναλυθεί σε ένα λογύδριο -χωρίς διακοπή- για τους ξένους που τους παίρνουν τη δουλειά. “Κύριε, κι αυτοί πώς θα ζήσουν; Άνθρωποι είναι, τι πάει να πει ξένοι; Άνθρωποι”. Η αφέλειά μου να τον διακόψω. Το “άνθρωποι” είναι μη αναγνωρίσιμη λέξη. “Εμείς όταν πήγαμε στο εξωτερικό να δουλέψουμε, δεν πήγαμε έτσι, ήμασταν καλύτεροι, ήμασταν εκείνο, ήμασταν το άλλο”. Ακριβώς, κύριε. Ήμασταν το άλλο, οι άλλοι. Πώς πήγαμε εμείς δηλαδή; Αλλά η κουβέντα είναι αδιέξοδη. Τα λόγια μου χτυπάνε στον τοίχο των ιδεοληψιών του.

Θα θυμηθώ την κουβέντα της καλής συναδέλφου που ασχολείται χρόνια με τα θέματα του απόδημου ελληνισμού, “έχουμε μια εικόνα για τους Έλληνες του εξωτερικού που ίσως δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, πολλές φορές”. Γενικώς, έχουμε εικόνες φτιάξει μόνοι μας για όλα, περιχαρακωνόμαστε πίσω από αντιλήψεις που γίνονται συρματοπλέγματα και μας κρύβουν τον ήλιο. Κυρίως τον ήλιο των ανθρώπων. Και κουβαλάνε και φως οι μαυριδεροί άνθρωποι στην άκρη του δρόμου, και ήλιο πιο καυτερό από τον δικό μας στην πλάτη τους, και αισθήματα, και πολύ πόνο, και οικογένειες αφημένες πίσω που θέλουν να τις θρέψουν, και, και, και. Και εντέλει είναι φτιαγμένοι από την ίδια σάρκα και τα ίδια οστά και το ίδιο αίμα με μας. Δεν βλέπω γιατί εμείς είμαστε καλύτεροι και μας αξίζει να έχουμε στον ήλιο μοίρα και σ’ εκείνους όχι. Τα γράφω αυτά καιρό τώρα πάνω στον τοίχο που ορθώνουμε απέναντι στους άλλους ανθρώπους, με τη μάταιη ελπίδα να διαβαστούν και σιγά σιγά να χαμηλώσει ο τοίχος, κάποιος να τα σβήσει τα λόγια, γιατί θα γκρεμίζει αυτά τα άτυπα, αφανή και τόσο ανθρωποφάγα σύνορα, αυτά τα αόρατα τείχη.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 19 Αυγούστου 2011)

Πόλεμος και αγάπη

2011-08-15T09:26:00.002+03:00

photo: scalidi

Απογυμνωμένη καρδιά. Και η ανθρωπιά. Σ' αυτό το ασύλληπτης έντασης βιβλίο. Σ' αυτό το λογοτεχνικό έργο που σκάβει μέσα μας χωρίς φόβο για το ποιοι είμαστε. "Στο τέλος της γης", Νταβίντ Γκρόσμαν, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη σε μετάφραση από τα εβραϊκά από τη Λουίζα Μινάν.

Στη Θεσσαλονίκη στη διεθνή έκθεση βιβλίου, επί μια μιάμιση ώρα άκουγα όρθια σ' αυτόν τον κατάμεστο χώρο το συγγραφέα να μιλάει ειλικρινά και με χάρη και με γνώση και με ομορφιά για τα βιβλία και τους ανθρώπους. Έφυγα σίγουρα ηλεκτρισμένη για την ειρήνη και τον πόλεμο, κι αυτή τη μάχη μέσα μας για το ποιοι είμαστε, ιδίως μέσα σ' αυτό το κουκούλι που επωαζόμαστε, την οικογένεια.

Το βιβλίο μου επιβεβαίωσε στη συνέχεια ότι ο συγγραφέας ήταν ο ίδιος άνθρωπος με τον ομιλητή. Και ακόμα μεγαλύτερος συγγραφέας. Το αριστουργηματικό αυτό έπος για την καρδιά μας με σημάδεψε. Με την Τέχνη και την αλήθεια του.

Και το χυμένο αίμα κάτω απ' αυτό αχνίζει. Και λες καλύτερα να μην υπήρχε η πραγματικότητα, να ήταν όλα λογοτεχνία. Αλλά δεν.
Ο Άβραμ, η Όρα, ο Ίλαν. Ένα ιδιότυπο τρίγωνο που δομείται στην εφηβεία τους. Κάτι παραπάνω από ερωτικό τρίγωνο. Και μετά ο Πολέμος. Οι βαθιές του πληγές, ο πόνος του, ο δριμύς του φόβος. Και άνθρωποι ερείπια που ψάχνουν από κάπου να πιαστούν για να ζήσουν. Ύστερα ο Άνταμ και ο Όφερ, ιδίως αυτός ο τελευταίος που προσφέρει τον εαυτό του εθελοντικά στον Πόλεμο. Κι η Όρα, η μητέρα του που δεν αντέχει να μάθει τα νέα τυχόν θανάτου του. Θα διασχίσει τη χώρα για να μην της παραδοθούν αυτά τα νέα, αν υπάρχουν. Με συντροφιά από το παρελθόν και το ίδιο το παρελθόν, προσπαθεί να προστατεύσει από μακριά το παιδί της με την αγάπη της, εξιστορώντας τη ζωή του και την παραμικρή λεπτομέρεια της ύπαρξης του γιου της στον πατέρα που τον κατασπάραξε ο Πόλεμος.
Βαθιά συγκινητικό βιβλίο, σπαρακτικό στα ψυχικά και συναισθηματικά του φορτία. Νομίζω ότι οφείλει να διαβαστεί από όλους. Ένα αριστούργημα και λίγο πιο πέρα απ' αυτό.

Θερίζοντας το θέρος

2011-08-12T16:32:00.000+03:00

photo: scalidi

Ο Γιάννης Χαρούλης και η μπάντα του ή αλλιώς ινδιάνοι ακροβάτες της μουσικής

2011-08-09T11:29:00.003+03:00

Σε ένα παλιό εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο. Βράδυ. Δίπλα στη θάλασσα. Με την αρμύρα να θολώνει τον ουρανό και να ρίχνει πάχνη στη φέτα του φεγγαριού που έκανε κούνια στον αέρα. Στη Νέα Κίο. Ήρθε μια μπάντα από δεξιοτέχνες μουσικούς και σκόρπισε συγκίνηση δίπλα στο κύμα τ' απέναντι τ' Αναπλιού. Η σκηνή στημένη μπροστά από μια πεισματικά ζωντανή συκιά. Και κάτω οι πλαστικές καρέκλες που έρχονταν για ώρα. Κανείς δεν περίμενε τόσον κόσμο. Πήγα χωρίς καμιά προσδοκία. Από πού ήρθε αυτός ο κόσμος;

Από κει που ήρθε κι η φωνή αυτού του παιδιού που τραγουδούσε. Από κει που ήρθε το ταλέντο αυτής της μπάντας που με το διονυσιασμό της ξεσήκωνε την ψυχή. Είμαι ένας άνθρωπος που δεν την καταλαβαίνω τη μουσική. Μόνο τη νιώθω. Είμαι από κείνους που ακούνε σχεδόν μόνο τα λόγια. Γι' αυτό ακούω τραγούδια. Αλλά τούτη τη φορά άκουγα αυτούς τους ευγενείς ιθαγενείς της μουσικής να με παρασέρνουν στους στροβιλισμούς τους. Στο κέντρο η φωνή του Γιάννη Χαρούλη με το λαούτο του. Γύρω του μια ηλεκτρική κιθάρα που έβγαζε σπίθες και σε τρύπαγε στο στήθος, ένα κλαρίνο που γίνονταν από σαξόφωνο και πάνω, κρουστά που σε απογείωναν στο νυχτερινό ουρανό κι ένα τσέλο που άγγιζε άγνωστες χορδές. Α, και σπασμένες χορδές. Κυρίαρχη η μουσική. Και το ταλέντο. Και η φρεσκάδα τους. Και η διάθεσή τους να τα δώσουν όλα. Έντιμα προς το κοινό. Με χάρη. Με ευγένεια. Με ανθρωπιά. Με ομορφιά. Όπου συναντήσετε αυτή την μπάντα μην την χάσετε. Ακροβατεί. Μαζί σας. Μέσα σας. Στην άκρη των ματιών σας. Κυλάει και πέφτει ένα δάκρυ. Η ελπίδα που ενσταλάζεται και μας μολύνει...

photo: scalidi

Ανάγνωση σε τίτλους

2011-08-04T00:08:00.000+03:00

photo: scalidi

Φίνα ελαφράδα: "Κυνηγός φαντασμάτων" της Αθηνάς Κακούρη. Το έδινε το Βήμα μια Κυριακή. Το διάβασα ευχάριστα. Ωραία γραφή. Προσεγμένη, με φινέτσα. Θαύμασα τη φρεσκάδα του. Και την ευρεία ματιά της συγγραφέως. Για καλοκαιράκι να σου ανοίξει η αναγνωστική ορεξη ήταν ό,τι έπρεπε.

Μαχαίρι στην ανθρωπιά μας: Ο Τζον Στάινμπεκ φρόντισε με το αριστούργημά του που γράφτηκε καμιά ογδονταριά χρόνια πίσω, να μιλά μες στην καρδιά του σημερινού ανθρώπου. Ιδίως στην Ελλάδα πρέπει να το διαβάσουμε όλοι. Τούτη την ώρα. Για να θυμηθούμε ποιοι είμαστε, αν είμαστε. "Τα σταφύλια της οργής" από τις εκδόσεις γράμματα σε μετάφραση Κοσμά Πολίτη. Ρούφηξα τους δύο τόμους σε ελάχιστο χρόνο, έκλαψα με μαύρο δάκρυ στο τέλος. Γεμάτη λογοτεχνία. Γεμάτη. Σε αφήνει χορτασμένο και μαζί αδειανό να αναζητάς μέσα σου την αλήθεια σου -όπως οφείλει η λογοτεχνία που σέβεται τον εαυτό της. Ακόμα και ο λυρισμός του δεν μου φάνηκε παρωχημένος, τον είχα ανάγκη από τόση στεγνότητα γύρω και ρηχότητα και αναδουλειά γενικότερη της ανθρωπιάς μας...

Νυχτερίδες κι αράχνες, γλυκειά μου: Συνηθίζω να διαβάζω τα βιβλία που για κάποιον λόγο κάνουν ντόρο μετά από καιρό. Να έχει κατακαθίσει ο κουρνιαχτός. Να καταλάβω την όποια ουσία έξω από τα φρου φρου κι αρώματα της προσωρινότητας. "Νυχτερίδες", το έδινε η Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, λοιπόν, η συλλογή διηγημάτων της Λένας Κιτσοπούλου που έλαβε και βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα. Το άξιζε. Κοφτερή γραφή και ματιά. Υπαινικτική και άγρια. Δεν ξέρω αν είναι απαισιόδοξη ή απλώς ρεαλίστρια η συγγραφέας. Εκτιμώ την επιλογή της θεματικής της, βία και μάλιστα καθημερινή, μέσα στις οικογένειες στην παιδική ηλικία, στην εφηβεία έξω απ' αυτές. Άγρια πράματα που άμα δεν τα έχεις ζήσει, τα λες λογοτεχνία... Το διαβάζεις μια κι έξω. Σαν όταν γυρίζεις το κεφάλι από την άλλη, όταν πάνε να σε τρυπήσουν με τη σύριγγα για να σου πάρουν αίμα, αυτή η αίσθηση μένει στο τέλος.

Μη μου άπτου: Το καινούριο θεατρικό του Θανάση Τριαρίδη, του οποίου έτσι κι αλλιώς παρακολουθώ ανελλιπώς τη λογοτεχνική πορεία. "Historia de un amor ή τα μυρμήγκια" ο τίτλος. "Μην αγγίζετε" όπως πάντα το θέμα του. Χειμαρρώδες, γρήγορο, καταιγιστικό. Ευφυές. Ένα ζευγάρι. Αντιμέτωπο. Με τον εαυτό του. Εναλλαγές ρόλων σε χρόνο κλεισίματος ματιού. Θύτες και θύματα. Υπαρξιακό μέχρι το μεδούλι κείμενο. Γραμμένο με λόγο που για μένα έρχεται από το μέλλον μας. Το πιο "θεατρικό" από όλα του τα κείμενα. Το βλέπεις μπροστά σου να διαδραματίζεται. Επιλέγεις το ρόλο σου εσύ που το διαβάζεις. Στο τέλος ψάχνεις να βρεις ποιος είσαι. Δυνατό. Εξωστρεφές που σε σπρώχνει σε ενδοσκόπηση προσωπική. Έντονο. Επικοινωνεί στα ίσα με το μέσα μας και την ιστορία απέξω μας που τρέχει.

To bee or not to bee

2011-08-01T12:23:00.000+03:00

photo: scalidi

Μαγεία

2011-07-30T21:18:00.000+03:00

photo: scalidi

Magic Passion

Μονοπάτι στο καλοκαίρι

2011-07-28T14:54:00.000+03:00

photo: scalidi

Το μόνο που λείπει είναι το σούσουρο από τα τζιτζίκια...

Αλλά νομίζω τ' ακούτε κι αυτό.

Και του ύψους και του βάθους

2011-07-24T13:23:00.001+03:00

photo: scalidi

Πλάκωσε πολύ θανατικό. Μόνο αντίδοτο το καλοκαίρι...

photo: scalidi

Υπό σκιάν

2011-07-21T13:34:00.000+03:00

photo: scalidi

Κλωτσιά στις παρυφές του πολιτισμού

2011-07-15T12:09:00.005+03:00

photo: scalidi

Είναι άλλος ο αέρας που αναπνέει κανείς μέσα στο Μουσείο της Ακρόπολης. Και κυριολεκτικά. Ιδίως όταν έξω έχει καύσωνα. Μπαίνεις μέσα σ’ αυτό το χώρο κάτω από ιδανικές συνθήκες και συνομιλείς με το παρελθόν. Και με τον εαυτόν σου. Ηθελημένα ή αθέλητα. Αναγκάζεσαι να τοποθετήσεις το τι είσαι κάπου εκεί, ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον, σ’ αυτό το δυσοίωνο παρόν που εκμηδενίζεται μόλις πατήσεις το πόδι σου μέσα σ’ αυτό το κόσμημα κάτω από τον ίσκιο του ιερού βράχου.

Οι καρυάτιδες κι οι κόρες με τη χάρη τους σε φέρνουν αν όχι να δακρύσεις από συγκίνηση, τουλάχιστον να σταθείς στο ύψος σου απέναντί τους, με δέος και ησυχία, με γαλήνη μπροστά στο μέτρο τους, με ηρεμία μπροστά στην αρμονία τους. Μια θορυβώδης οικογένεια από το εξωτερικό σουλάτσαρε στην αρχή μέσα στους διαδρόμους με μια αναίδεια, μια φοβερή φασαρία και σχεδόν κοροϊδευτική διάθεση που, παρακολουθώντας τους, έβλεπα προοδευτικά να αποβάλλουν αυτόν τον περιττό εκνευρισμό, αυτό το θόρυβό τους και στο τέλος να απολαμβάνουν την περιήγησή τους αλλιώς. Μπορείς να ατενίσεις ακόμα και τη θάλασσα –τι έκπληξη!- από το τελευταίο επίπεδο του Μουσείου.

Ωραία όλα αυτά. Πολύ ωραία. Μόνο που στην έξοδο καραδοκεί το ζοφερό παρόν. Για να θυμηθείς ότι το αρχαϊκό αττικό χαμόγελο, αυτό το μειδίαμα, θα μείνει για πάντα βυθισμένο στο παρελθόν. Έξω από το Μουσείο, στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, ένα βήμα από αυτόν τον πυρήνα της ομορφιάς, είναι το τώρα που σε χτυπάει γροθιά στο μαλακό υπογάστριο της όποιας ευαισθησίας και πολιτισμού και ανθρωπιάς. Ο νεαρός «κύριος» της Δημοτικής Αστυνομίας θεωρεί σωστό και πρέπον, καθήκον του, βρε αδερφέ, να στραφεί κατά του καημένου -μπορεί και συνομήλικού του- Πακιστανούλη που κάθεται οκλαδόν και ρίχνει και ξαναρίχνει και μαζεύει μπροστά του τις χλαπάτσες-ντοματούλες του, θεωρεί καθήκον του, λοιπόν, να του κλωτσήσει το εμπόρευμα… Μάλιστα. Αυτό το κύμα καύσωνα με χτύπησε στο πρόσωπο μόλις βγήκα από το Μουσείο. Κυριακή μεσημέρι. Γερό ράπισμα. Η κλωτσιά. Κατά του ανθρωπάκου που ανυπεράσπιστος έφυγε, αφήνοντας τις ντοματούλες του στο έλεος της εξουσίας του υπαλλήλου της Δημοτικής Αστυνομίας. Υπέροχα. Μαθήματα πολιτισμού. Και ανθρωπιάς. Και ευγένειας. Και στοιχειώδους κοινωνικής συμπεριφοράς. Από έναν δημοτικό υπάλληλο, δηλαδή έναν άνθρωπο που είναι εκεί για να υπηρετήσει από τη θέση του το κοινό καλό, τα συμφέροντα και των άλλων. Είναι η ώρα που αγωνιούμε για τις ακυρώσεις κρατήσεων στον τουρισμό. Είναι η ώρα που η κρίση, λέμε, μας κλονίζει. Μάλιστα. Γι’ αυτό δίνουμε μια κλωτσιά. Και καταστρέφουμε ό,τι καλό έχουμε να επιδείξουμε. Ας πούμε το Μουσείο. Την όαση αυτή, την ουτοπική διάσταση που σε βυθίζει. Αλλά εμείς ξέρουμε καλύτερα, θα σε επαναφέρουμε αγαπητέ τουρίστα, περιηγητή, που τολμάς να αρμενίσεις ανέμελος στην πόλη, θα σε επαναφέρουμε στο θλιβερό μας παρόν, αυτό το απαίδευτο και αμόρφωτο, αυτό το απάνθρωπο παρόν μας.

Στο Σύνταγμα, αντίκρυ από τη Βουλή, κρέμονται κάτι μάσκες λευκές, τάχα μου να δείξουμε πόσο μασκαράδες-υποκριτές είναι οι πολιτικοί μας; Ποιος ξέρει. Εκεί αγανακτούμε. Αλλά δεν αγανακτούμε, όταν φοράμε εμείς αυτά τα προσωπεία της ψευτιάς μας, της τάχα μου επιβολής μας σε έναν Άλλο. Κλωτσώντας τις εμπορεύσιμες χλαπάτσες ενός Πακιστανού, βιώνουμε την εθνική μας μοναξιά, την ήττα μας να σταθούμε στο ύψος του αρχαϊκού χαμόγελου που –τι ειρωνεία!- είδα να φέρει στο πρόσωπό του αυτός ο νεαρός που τον φοβέρισαν και του σκόρπισαν την πραμάτεια.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή", την Παρασκευή 15 Ιουλίου 2011)

«Καταζητείται» λίγη ανθρωπιά και μια στάλα λογική

2011-07-11T10:19:00.001+03:00

Από τη μία οι αφίσες κολλημένες με «Καταζητείται» για πολιτικούς στις κολώνες κι από την άλλη κάτω από τους στύλους, στο απέναντι πεζοδρόμιο, στη διπλανή εσοχή του δρόμου, εκεί έξω από τις τράπεζες, μπροστά από τα ΑΤΜ, έξω από τα σιδερένια ρολά των μαγαζιών, ανθρώπινα μέλη να «ξεκουράζονται» στο τσιμέντο. Στο Πανεπιστήμιο στους πεζόδρομους, στην Κοραή, κρυμμένοι μέσα στα χαρτιά, τις εφημερίδες και τα κουρέλια τους, άνθρωποι.

Τι να τα κάνω τα μνημόνια, τις διαμαρτυρίες, τις φωνές, τα δακρυγόνα, τους αγανακτισμένους; Πες μου; Γιατί δεν αγανάκτησες ποτέ για τον παππού που κείται στο έδαφος της τράπεζας που δουλεύεις, που πληρώνεις, που σε κυνηγάει και μόνο τη βρίζεις, αλλά εξακολουθείς να δανείζεσαι υπέρογκα και παράλογα από κείνη; Γιατί δεν αγανάκτησες με σένα και αγανακτείς μόνος με τους άλλους; Γιατί φτιάχνεις «καταζητούνται» για κείνους που εξέλεξες και δεν φτιάχνεις «αναζητούνται στέγες να περιθάλψουν αστέγους και μόνους από το δρόμο»; Γιατί πρέπει να γυρίζεις πάντα στα εύκολα; Μια τέντα στο Σύνταγμα, μια φωνή μπροστά σε μια τηλεοπτική οθόνη, μια αγανάκτηση που αυτοαναλώνεται. Γιατί; Γιατί δεν πας κατά τα δύσκολα; Γιατί δεν ζητάς και δεν αναζητάς τρόπους να μην κοιμούνται και πεθαίνουν στους δρόμους οι γέροι σου, οι ασθενείς σου, οι ψυχικά άρρωστοί σου, τα πρεζονάκια σου; Γιατί;

Γιατί η ίδια γυναίκα, χρόνια τώρα, περιπλανιέται έξω από τους σταθμούς του μετρό και τα σούπερ μάρκετ, κρατώντας αγκαλιά μια κούκλα, μια γυναίκα μεσήλικη, η μάνα σου, ενώ ψάχνει τη δική σου φροντίδα κι αγάπη; Γιατί; Γιατί ο νεαρός που σου ζητάει τσιγάρο στο δρόμο, και τον συναντάς με τα ίδια ρούχα και παπούτσια να γυρνάει «με όλους όσους δεν θυμούνται φορτωμένος» στην πλάτη του σ' εκείνη τη σχολική του τσάντα, γιατί δεν έχει σπίτι;

Θα μου πεις μηδενίζω, τους βάζω όλους στο ίδιο τσουβάλι, λαϊκίζω, γράφω συναισθηματικά, και άλλα τέτοια εύκολα και γραφικά και θα συνεχίζουν τα πεζοδρόμια να είναι πιο φιλόξενα για τους ανθρώπους από τους ίδιους τους ανθρώπους. Φτιάξε καλύτερα «καταζητείται» για την ανθρωπιά σου, όποιος κι αν είσαι, όπου κι αν βρίσκεσαι. Βγήκα από μια παρουσίαση βιβλίου στο κέντρο, κι ήθελα να ουρλιάξω, βλέποντας τους ανθρώπους χυμένους στα πεζοδρόμια. Τι να τα κάνω τα βιβλία σας; Τους συγγραφείς σας; Καλύτεροι άνθρωποι γινόμαστε; Τους πολιτικούς σας; Τις διαμαρτυρίες σας; Καίτε την πόλη κι απλώς δεν έχουν πού να κοιμηθούν από τα χημικά κι από τα σπασμένα οι άστεγοί μας μετά στις άκρες στις πλατείες. Θυμάμαι μια εκδήλωση που έκανε ένας εκδοτικός κι απέξω στις παρυφές του δρόμου, κοιμούνταν διπλωμένοι ντάλα βαρύ χειμώνα οι μόνοι τους, πεινασμένοι, κουρασμένοι, αβοήθητοι κι εξοστρακισμένοι σ' ένα περιθώριο που είναι ένα βήμα από το δικό σου «καλό του τετραδίου». Από σένα που είσαι κανονικός κι εντάξει και καλλιεργημένος τάχα μου... Λίγη λογική κι ευαισθησία. Πόσο κοστίζει; Μια στάση στην άκρη του δρόμου. Μην τον προσπερνάς. Είναι μόνος του. Από το ελάχιστο ενδιαφέρον σου, το δικό σου που σιγά σιγά μπορεί να γίνει λίγο μεγαλύτερο, ευρύτερο, κάτι μπορεί να αλλάξει. Κάτι να κινηθεί αλλιώς, να φύγει από τη βολεμένη θέση του. Αλλά θα μπλέξεις τώρα, έχεις και δουλειές, είσαι αγχωμένος και για τα λεφτά που χάνεις από τα μνημόνια, είσαι, είσαι, είσαι, άστο, κάποια άλλη φορά, τρέχεις να πας στο Σύνταγμα να παραβρεθείς στην αγανάκτηση. Χαιρετίσματα λοιπόν στη επιλεκτική αδιαφορία.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή", στις 11 Ιουλίου 2011)

«Παρά»-ιατρικό προσωπικό ΕΚΑΒ

2011-07-08T12:26:00.001+03:00

Αιόλου 71-75, κάπου εκεί κοντά στη συμβολή με την Ευριπίδου. Σάββατο προς Κυριακή, 26 Ιουνίου. Δώδεκα και κάτι το ξημέρωμα. Μόλις έχει ολοκληρωθεί η σφύζουσα συναυλία του Θανάση Παπακωνσταντίνου και του Γιάννη Χαρούλη στην Πλατεία Κοτζιά κατά των ναρκωτικών –στις σκοτεινές άκρες της, οι καταφεύγοντες συχνά στην περιοχή τρυπούσαν με τις σύριγγες το κορμί τους, αδιαφορώντας για το πολύχρωμο και ζωντανό πλήθος της Πλατείας.

Ένας ηλικιωμένος άνθρωπος πεσμένος στο δρόμο. Ανήμπορος, ημιλιπόθυμος. Μια κοπέλα τον πλησιάζει, του δίνει νερό, συνομιλεί μαζί του. Η παρέα της λέει ότι καλεί ασθενοφόρο και προτρέπει την κοπέλα να φύγουν. Φεύγουν. Από θεατές της υπόθεσης, γίναμε κάτι παραπάνω, ίσως πιο ανήμποροι από τον πεσμένο άνθρωπο. Θα καταλάβετε γιατί. Πλησιάσαμε. Ξανακαλέσαμε ασθενοφόρο. Ήρθε.

Ο οδηγός του πληρώματος του ΕΚΑΒ (ο αριθμός του ασθενοφόρου είναι στην διάθεση του υπουργείου Υγείας, εφόσον μας ζητηθεί, γιατί το καταγράψαμε, όπως έχουν καταγραφεί υποθέτω και οι συνομιλίες με την Άμεση Δράση αλλά και το ΕΚΑΒ) βγήκε από το όχημα φωνάζοντας στον κύριο που θα ήταν πατέρας μας στην ηλικία ότι θα τον πάει στο ψυχιατρείο, να διαλέξει ή Δρομοκαΐτειο ή Δαφνί. Τον έχει μαζέψει, λέει, τόσες φορές από το δρόμο, τον πάει στο νοσοκομείο κι εκείνος μετά από μερικές ώρες φεύγει. Έρχονται να μαζέψουν, συνεχίζει, αυτόν και στο μεταξύ θα χαθούν τόσες ανθρώπινες ζωές εξαιτίας του είτε από ανακοπές είτε από δυστυχήματα στο δρόμο, τους καθυστερεί και απασχολεί το ασθενοφόρο.

Ο ηλικιωμένος άνθρωπος ψελλίζει το ιατρικό του ιστορικό, λέει ότι είναι πρώην μαθηματικός, ότι η γυναίκα και τα παιδιά του έχουν σκοτωθεί σε αυτοκινητικό, απαντάει στον οδηγό ότι θέλει να πάει στο νοσοκομείο γιατί τον πονάει το πόδι του –ένα πόδι εμφανώς σαραβαλιασμένο από εγχειρήσεις- καταταλαιπωρημένος ολόκληρος ένας άνθρωπος από τις κακουχίες του δρόμου. Δεν ζητιανεύει, δεν ζητάει τίποτα, αλλά δεν θέλει να πάει σε ψυχιατρείο, εσείς θα πηγαίνατε; Πονάει μόνο. Ο οδηγός προσπαθεί να τον αποτρέψει να τον ακολουθήσει και μετά λέγοντας ότι δεν μπορεί να τον μεταφέρει με το ζόρι, χωρίς τη συγκατάθεσή του, λέει ότι καλεί την Άμεση Δράση, όλη αυτή την ώρα δείχνει να μιλάει στον ασύρματό του.

Περιπολικό δεν φαίνεται, ίσως επειδή δεν κλήθηκε από το ΕΚΑΒ, ο ηλικιωμένος κύριος μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, με τα σάλια του να τρέχουν, πείθεται να φάει κάτι και να πιει νερό, το μόνο που κατορθώσαμε πρόσκαιρα να του προσφέρουμε. Λέει να μας δώσει κι εμάς το μισό του σάντουιτς…

Στο μεταξύ έχουμε καλέσει την Άμεση Δράση εμείς, τέσσερις άνθρωποι που βρισκόμαστε μαζί του πια μια ώρα, το ασθενοφόρο δεν φεύγει, αλλά δεν παίρνει και τον άνθρωπο. Σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να βοηθηθεί ο άνθρωπος που βρίσκεται σε ανάγκη, αναφέρω τη δημοσιογραφική μου ιδιότητα και ότι κρατάω τα στοιχεία του ασθενοφόρου, τα στοιχεία του οδηγού δεν μου δίνονται, μού λέει να τα βρω υπηρεσιακώς.

Κοντεύει πια μιάμιση ώρα μετά, ο ηλικιωμένος υποβασταζόμενος από νεαρό που τον ήξερε, μάλλον από την περιοχή, ίσως άστεγος κι εκείνος, κουτσαίνοντας αρχίζει να φεύγει, παρά τις παρακλήσεις μας να περιμένει να δεχτεί βοήθεια. «Γιατί για να με πάνε στο ψυχιατρείο; Να πάει αυτός στο ψυχιατρείο», λέει, μας χιλιοευχαριστεί, αλλά μας θερμοπαρακαλεί να φύγουμε για να μην μπλέξουμε, γιατί δεν θα βγάλουμε άκρη με δαύτους, λέει, δείχνει κατά το ασθενοφόρο και κουτσαίνοντας απομακρύνεται κι άλλο. Μέχρι ένα σημείο τον ακολουθούμε, μάταια. Ξεμακραίνει. Ακυρώνουμε την κλήση προς το περιπολικό και πάμε να φύγουμε.

«Δεν θα πάτε πουθενά», λέει ο οδηγός του ασθενοφόρου που κλείνει ώρα πια σταθμευμένο στην Αιόλου. «Έχω καλέσει περιπολικό θα σας κάνω μήνυση για παρακώλυση του έργου μας, που κρατάτε εδώ το ασθενοφόρο». Πέρασε περιπολικό, του είπαν κάτι, αλλά συνέχισε το δρόμο του. Τέλος πάντων, κύλησε πια αρκετή ώρα. Μετά από συμβουλή συναδέλφου καταφεύγουμε, μονάχα εμείς, -το ασθενοφόρο και το πλήρωμά του παρέμεινε αμετακίνητο- στο πλησιέστερο Αστυνομικό Τμήμα, αυτό της Ακρόπολης, με ευγενέστατους ανθρώπους που δουλεύουν εκεί, εκείνη την ώρα της βάρδιας 2 η ώρα πια τη νύχτα, να καταγράψουν το περιστατικό και ότι παραβρεθήκαμε εκεί, προσπαθήσαμε να βοηθήσουμε, κατέστη μάταιο και φυσικά απομακρυνθήκαμε από κει όταν δεν υπήρχε πια λόγος να μείνουμε, αλλά σπεύσαμε να δηλώσουμε τα στοιχεία μας.

Το μήνυμα της βραδιάς; Ο ηλικιωμένος έμεινε αβοήθητος στο δρόμο. Μια νύχτα ακόμα. Θα μπορούσε να βρεθεί στο κρεβάτι ενός νοσοκομείου τουλάχιστον. Αλλά όχι, αποφάσισαν άλλοι γι’ αυτόν, άλλοι που ξέρουν καλύτερα. Ας πούμε ένας διασώστης, που δεν αμφιβάλλω, θα έχει σώσει πολλές ζωές. Αλλά όπως με πληροφορούν εκ των υστέρων εκείνοι που γνωρίζουν από το δρόμο στην πράξη τη λειτουργία του πράγματος, είναι ένας τρόπος να κάνει κάποιος το διάλειμμά του. Από τη στιγμή που δεν βοηθήθηκε ο άνθρωπος, τι έχει σημασία; Μπράβο σε όλους μας, τα καταφέραμε πολύ καλά. Ένας γέρος, μόνος, στο δρόμο, που πονάει, νύχτα.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή", την Παρασκευή 8 Ιουλίου 2011)

Μια φωτογραφία της στιγμής

2011-07-04T20:38:00.000+03:00

photo: scalidi

χωρίς μαρκίζα...

Εναυάγησα στο πέλα...

2011-07-03T17:49:00.001+03:00

photo: scalidi

σε απέραντο ωκέα...

photo: scalidi

Σπασμένα μάρμαρα και κοινωνικές ραγισματιές

2011-07-01T15:14:00.000+03:00

Και μετά από τόση βία, πού θα γυρίσει αυτή η χώρα; Λένε οι ειδικοί ότι τα περιστατικά που βιώνει ο άνθρωπος κάτω από οριακές συνθήκες τόσο για τον οργανισμό του αλλά κυρίως για τον ψυχισμό του, δρουν σωρευτικά μέσα του, λειτουργούν προσθετικά και τον επιβαρύνουν. Σ' αυτή τη χώρα, δεν γίνεται το ίδιο;

Εκείνες οι έρημες οι πλατείες που ξηλώνονται από την αρχή και πετιούνται στα κεφάλια των ανθρώπων, επανέρχονται ύστερα στη μακαριότητά τους, χωρίς μάρμαρα; Ποιος πληρώνει το μάρμαρο; Αυτή η κοινωνία δεν είναι; Κι αυτοί οι άνθρωποι που όλο και προετοιμάζονται να σκοτώσουν ή να σκοτωθούν; Πώς θα γυρίσουμε πίσω απ' αυτή τη βία; Δεν θα τρέχει τίποτα; Θα πάμε να εφαρμόσουμε τον Εφαρμοστικό και το Μεσοπρόθεσμο, χωρίς να τρέχει τίποτα;

Εκείνος που βαράει με τα ρόπαλα και τις πέτρες, εκείνος που σπάζει και καίει, από όποια πλευρά κι αν προέρχεται, γυρίζει το βράδυ σπίτι του και δεν συμβαίνει τίποτα; Είναι χαλαρός; Ξεθυμασμένος; Σαν πορτοκαλάδα που έμεινε ανοιχτή κι έφυγε τ' ανθρακικό της; Εντάξει εκτονώθηκαν όλα τα ένστικτά του; Και μετά; Μετά θα κάνει το ίδιο στο σπίτι του; Στη γυναίκα του, το παιδί του, τη μάνα του;

Ή μαζεύονται να σπάσουν σε κοινή θέα; Σε τηλεοπτική θέα; Και να καμαρώσουν μετά το έργο τους; Και να νιώσουν όλοι δυνατοί, επιτέλους; Ήθελα να ήξερα, πώς είναι στην καθημερινότητά τους όλοι αυτοί που ασκούν τη βία, και από την πλευρά των κουκουλοφόρων κι από την άλλη την αστυνομική. Παίρνουν αποδείξεις; Πληρώνουν τους λογαριασμούς και την εφορία τους; Συγκινούνται από κάτι; Έχουμε δει την ίδια ταινία και κλάψαμε μαζί σε ένα σινεμά; Αναρωτιέμαι. Ήταν στην ίδια συναυλία με μένα, κάθονταν δίπλα μου και τραγουδάγαμε μαζί με μια φωνή; Μήπως έχουμε διαβάσει τα ίδια βιβλία; Μήπως έχουμε κολυμπήσει στην ίδια θάλασσα και μέναμε δίπλα-δίπλα ξαπλωμένοι στην ίδια παραλία; Αναρωτιέμαι.

Θυμήθηκα που στο βιβλίο του ψυχιάτρου Ματθαίου Γιωσαφάτ, «Μεγαλώνοντας μέσα στην ελληνική οικογένεια- Η ψυχοσεξουαλική ανάπτυξη του παιδιού και ο ρόλος των γονιών, Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση» (Εκδόσεις Αρμός), διάβαζα για τα παιδιά εκείνα που δεν υποτάσσονται στην εξουσία των γονιών τους, κυρίως της μητέρας τους και στην πορεία γίνονται αντιδραστικοί, άνθρωποι που στο πρόσωπο της κοινωνίας στην ουσία πολεμάνε τους γονείς τους και για τα παιδιά εκείνα τα υποτακτικά που γίνονται φοβισμένα υποχείρια των εκάστοτε εξουσιών. «Η δημοκρατία θέλει ωριμότητα», γράφει ο ψυχίατρος.

Βλέπω τις εικόνες της καταστροφής από το κέντρο της πόλης και σκέφτομαι τι γονείς έχουν αναθρέψει αυτούς τους ανθρώπους. Ποια σχολεία και ποιοι δάσκαλοι έχουν ασχοληθεί μαζί τους;

Κι εμείς που είμαστε; Θα επιτρέψουμε αυτή τη φωτιά να καίει; Θα διαιωνίσουμε τη βιαιότητα και τη βία; Αν κάτι οφείλουμε να δείξουμε, αυτό είναι ωριμότητα. Ένας ηλικιωμένος άστεγος στο κέντρο της πόλης μού ευχήθηκε να μεγαλώσω στον κόσμο αυτό καλούς κι ελεύθερους ανθρώπους.

Για χρόνια, μου φαίνεται ξεχάσαμε και ξεχαστήκαμε. Νομίσαμε ότι το καλός κι ωραίος άνθρωπος σημαίνει «πλούσιος» κι έτσι ισχυρός, εντέλει ασύδοτος και χωρίς πραγματική ελευθερία, έστω πνεύματος. Με όποιο κόστος. Αυτό το μάρμαρο πληρώνουμε τώρα. Μιας δυστυχούς ευημερίας που παίχτηκε στο στοίχημα. Ένα διευρυμένο στημένο παιχνίδι ακόμα, μόνο που ποντάραμε εναντίον του ίδιου μας του εαυτού, μεγάλη ήττα. Καιρός είναι να αρχίσουμε να παίζουμε καθαρά, θα είναι κι αυτή μια κάποια νίκη.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" την 1η Ιουλίου 2011)