Wednesday, October 10, 2012

"Όταν τελείωσε η εποχή, τελειώνει κι η ποίηση"

photo: scalidi
Έφυγα από το θέατρο Θησείον με δύο τυπωμένες φράσεις στα χέρια μου. "ΔΥΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΠΑΝΤΑ: ΟΙ ΔΡΩΝΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΘΕΑΤΕΣ", "ΟΛΑ ΠΡΟΣ ΤΙ;". Στο πλαίσιο της ευρηματικής σκηνοθεσίας της Αλεξίας Καλτσίκη, ζωντάνεψε η ποίηση του Μανόλη Αναγνωστάκη, μέσα από την τόσο "κατάλληλη" ερμηνεία και ενέργεια του ηθοποιού Θανάση Δόβρη. Ο μόνολογος "Είμαι αριστερόχειρ ουσιαστικά" αποτελεί την δραματουργική επεξεργασία της συνέντευξης που έδωσε το Νοέμβριο του 2012 ο ποιητής στο Μισέλ Φάις και κυκλοφορεί σε έκδοση από τον Πατάκη με τον ομώνυμο τίτλο, σε πρόλογο του Παντελή Μπουκάλα, με την επιμέλεια και σχετικό επίμετρο από το Μισέλ Φάις. Πρόκειται για μια θεατρική παράσταση που δεν εκμαιεύει τη συγκίνηση του θεατή, αλλά την προϋποθέτει. Κινείται απολύτως πάνω στο πνεύμα της ποίησης του Αναγνωστάκη, δεν είναι σπουδαιοφανής και βαρύγδουπη, αλλά με απλότητα "λέει" τα απολύτως απαραίτητα. Για την ποίηση και για τη ζωή.
Πιο επίκαιρος από ποτέ ο Μανόλης Αναγνωστάκης υπερασπίστηκε την αρχή του "Ο λογοτέχνης δεν έχει, ή δεν πρέπει να έχει, καμιά δέσμευση ή οφειλή να ασχολείται με τούτο ή με κείνο μέσω του έργου του". Και το μέλλον τον κράτησε εντός του δια της ποιητικής οδού. Συγκινητικός μέσα από τους ουσιώδεις στίχους του, επιβεβαιώνει αυτό που είχε υποστηρίξει για τον εαυτόν του ότι είναι πολιτικός και ερωτικός ποιητής μαζί. Γιατί αυτά τα δύο συνδυάζονται.

Tuesday, October 02, 2012

Βαθύ μπλε

Βλέπω τις διαδηλώσεις σε Ισπανία και Πορτογαλία. Διαβάζω τα νούμερα της ανεργίας στον ευρωπαϊκό νότο. Μου έρχεται στο νου όλο και πιο πολύ τελευταία ο πρόσφατα αποχωρήσας Αντόνιο Ταμπούκι. Σε ένα από τα βιβλία του το "Ταξίδια και άλλα ταξίδια" (εκδόσεις Άγρα, μετάφραση Ανταίος Χρυσοστομίδης) λέει κάπου ότι μέσα της η λέξη Λισαβόνα (Lisboa) κρύβει τον Οδυσσέα (Ulysse). Σκέφτομαι την οδυσσεϊκή μοίρα της Μεσογείου. Τους ανθρώπους της που αντικρίζουν κάθε μέρα την ομορφιά και βρίσκονται γι' αυτό αντιμέτωποι την ίδια στιγμή με το θάνατο, με τη ματαιότητα. Όλο το συναίσθημα της Ευρώπης σωματοποιημένο στη Μεσόγειο, το μαλακό υπογάστριο μιας ηπείρου.
Στις δαιδαλώδεις πόλεις σαν και την Αθήνα, εκεί που την ομορφιά πρέπει να την ψάχνεις πολύ για να την βρεις, χάνεις μαζί και το ίδιο το μέτρο της ζωής. Πρέπει απλώς να προλάβεις, όχι να σταθείς, όπως σου επιβάλλει η επαρχία με το τοπίο της από τη μία και την αίσθηση ότι λιμνάζεις από την άλλη. Άραγε πού βρίσκεται η ζωή;
Για πες μου πού βρίσκεται η ζωή; Στην Πατησίων; Την διέτρεξα κατά μήκος κι εκεί που στάθηκα, που σταμάτησε το βλέμμα μου ήταν στην απεγνωσμένη ματιά του μετανάστη που τον γυρνούσαν οι αστυνομικοί με την πλάτη στον τοίχο. Πιο κάτω, στην ΑΣΟΕΕ το παζάρι συνεχίζεται. Απελπισμένοι μετακινούνται από την Ανατολή στη Δύση, από το Νότο στο Βορρά. Κι εδώ στο σταυροδρόμι, ξετυλίγεται ένα βαθύ μπλε, όχι μόνο της Μεσογείου -αυτό ρουφάει στο βυθό του τους λαθραίους της ζωής τους-, αλλά αυτό το βαθύ μπλε της μελαγχολίας γι' αυτά που έχεις χάσει, νοσταλγείς, έχεις αφήσει πίσω σου κι αυτή η απέραντη απόγνωση γι' αυτά που θα 'ρθουν. Ξέρεις, αυτό το βαθύ μπλε του ανθρώπου, του ξένου.