Saturday, July 28, 2012

Δεν είναι ποίημα αυτό

photo: scalidi


Δεν υποφέρουμε από πολλά.
Μην φοβάσαι.
Μόνον από μια διαρκή υποκρισία.
Αδίστακτη.
Και δεν είμαστε καν ηθοποιοί.
Δράματα.
Κωμωδίες.
Τα μάρμαρα καίνε στα πέλματά μας.
Κι οι κολώνες αντανακλούν το φως.
Το στρέφουν πάνω μας και διαλύουν τα γυαλιά.
Τα πολύχρωμα κάτοπτρα των συν φερόντων.
Των Δαναών, ντε.
Θα έχουμε πάντα το φως.
Παρά τις επιδόσεις της τυφλότητας.
Μέχρι τότε μείνε στο σκοτάδι.
Αλλά να το λες σκοτάδι.
Όχι λάμψη.
Τουλάχιστον αυτό.
Και όχι ποίημα.
Σκέτη αντιποίηση εαυτού.



Friday, July 13, 2012

Οι επιζήσαντες της Ευρώπης

Βλέπεις το χάρτη της Ευρώπης και κοιτάζοντας τη μεσογειακή λεκάνη, διαπιστώνεις ότι αυτό το φυσικό σύνορο έχει καταπιεί -απ' όσο ξέρουμε- στους κόλπους του μόνο για φέτος 170 ανθρώπους που έχουν προσπαθήσει να περάσουν στην Ευρώπη, σύμφωνα με το παράρτημα της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ στην Ιταλία. Τελευταία γνωστή περιπέτεια η επιβίωση του ενός από τα 55 άτομα που επέβαιναν σε σκάφος και από τη Λιβύη ήθελαν να φτάσουν στην Ευρώπη. Οι 54 πέθαναν από αφυδάτωση.
Ξεκινάνε από τις χώρες τους απελπισμένοι, αναζητώντας την ελπίδα στη Γηραιά Ήπειρο. Το ευρωπαϊκό τους όνειρο. Πολλοί το πληρώνουν με τη ζωή τους. Η προκλητική ευμάρεια του δυτικού κόσμου -μην το ξεχνάμε εμείς ζούμε σε κρίση (!)- τους κοστίζει την ίδια τους την ύπαρξη. Φεύγουν από χώρες μπαρουτοκαπνισμένες από τη βία και τον πόλεμο, με σκοπό να βρεθούν στην ουτοπία γι' αυτούς της δημοκρατικής κι ελεύθερης Ευρώπης. Και ποτίζουν με το αίμα τους τη θάλασσα, τι ειρωνεία, διψασμένοι για νερό. Πλουτίζουν με τα κόκκαλα και τις σάρκες τους τα ιζήματα της μεσογειακής λεκάνης. Μια Ιστορία που θα παραμείνει ανεξιχνίαστη. Ανώνυμες θυσίες στο όνομα της επιβίωσης. Σκέφτομαι εκείνον τον έναν, το μόνο του. Τον επιζήσαντα. Αν θα βρεθεί εντέλει στους ευρωπαϊκούς δρόμους. Μόνος. Πώς να αντέξει το ότι εκείνος έζησε, με ποιον να μοιραστεί τον κόσμο που φέρει μέσα του, την παλιά του ζωή, την ίδια του την τύχη...
Στη Γηραιά Ήπειρο, τρωγόμαστε για το ευρώ, τη δημοσιονομική κρίση, τα δάνεια, τον υπερχρεωμένο μεσογειακό νότο, την ίδια ώρα έχουμε να πιούμε νερό, να ντυθούμε, να φάμε, να μορφωθούμε, έστω στοιχειωδώς. Βουλιαγμένοι κάτω από το βάρος της Ιστορίας μας και της διαρκούς προσπάθειάς μας να τη χειριστούμε -τόσο παρελθόν πώς να το αντέξεις;- ενδιαφερόμαστε μόνο εγκυκλοπαιδικά, σχεδόν ντοκιμαντερίστικα γι' αυτόν τον κόσμο που ζει δίπλα μας στο χάρτη, σε Αφρική, Ασία, Μέση Ανατολή. Μέρη που μας έχουν τροφοδοτήσει ως πολιτισμό και ήπειρο με τον πλούτο τους το φυσικό κι εμείς κάνουμε το παν να τους κλείσουμε τα σύνορα. Να μην τους δεχτούμε εντός μας, παραβλέποντας ότι ο κάθε άνθρωπος από αυτούς έχει μια προσωπική μοναδική ιστορία, μια αξία ίση με τη δική μας.
Οι μετακινήσεις πληθυσμών προς την ήπειρο με τα “ανοιχτά, μεγάλα μάτια” (ευρύς και ωψ, Ευρώπη) φαίνεται πως θα καθορίσουν τη μετέπειτα πορεία της. Οι αλλοτινές επιδρομές των “βαρβάρων” αντικαταστάθηκαν από εκατομμύρια ρημαγμένων προσφύγων και μεταναστών που έρχονται αναζητώντας την καλύτερη ζωή. Για αρχή, την ίδια τη ζωή. Ο ταύρος της μυθολογίας που ενδύθηκε ο Δίας για να ξελογιάσει την Ευρώπη, αυτή τη φορά είναι κουρελής και ματωμένος. Ζητάει οίκτο και φροντίδα. Δεν έρχεται με πολεμικές διαθέσεις. Εντός των ευρωπαϊκών άστεων όμως συγκροτούνται σιγά σιγά τα γκέτο των απομονωμένων φτωχών, παραβατών, απελπισμένων, ξένων, μόνων, αλλόθρησκων και κυρίως “αόρατων” στα επίσημα κράτη και τις εξουσίες τους. Μια άλλη Ευρώπη, μέσα στην ίδια την Ευρώπη. Υποστρώματα Ιστορίας που κουβαλάνε μέσα τους τον πόνο, την απόρριψη, τη δίψα για επιβίωση, την ανάγκη για ανθρωπιά. Είναι αυτοί που επιζούν από τα ναυάγια και τα ναρκοπέδια, από τα σύγχρονα δουλεμπόρια. Έχουν το ίδιο αίμα με σένα, εκείνο που θα ποτίσει το χώμα της Ευρώπης στο τέλος. Είναι αίμα από το αίμα της Ευρώπης και σάρκα από τη σάρκα της. Μόνο και μόνο επειδή το επιθύμησαν τόσο και το αποφάσισαν. Και κυρίως, επειδή επέζησαν προσπαθώντας να το κάνουν πράξη. Την κερδίζουν την Ευρώπη τους.

(Δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 13/7/2012)

Wednesday, July 11, 2012

Ξεδίψασα

photo: scalidi
Είναι κάτι φορές που τα σιχαίνομαι τα λουλούδια. Ναι. Ας πούμε, όταν τα πουλάνε παιδάκια. Δεν μ' αρέσουν τότε τα λουλούδια, γιατί μαραίνουν. Την παιδικότητα. Ο μικρούλης χθες κρατούσε στο ένα χέρι τα τριαντάφυλλα αυτά που δεν θέλω να τα βλέπω. Ήταν ίδιος με τον πιτσιρίκο από το "Σινεμά ο Παράδεισος". Ίδιος. Τον είδα να ξεδιψάει με ένα ποτήρι νερό. Στο ωραιότερο σούρουπο του κόσμου. Μέσα στην πόλη. Με έναν ήλιο αιμάτινο δίσκο που έδυε αργά, βάφοντας μαβί τον ουρανό. Η πόρτα της κουζίνας στο μαγαζί ήταν ανοιχτή. Ο μικρός στα σκαλιά. Κάποιος από την κουζίνα του έτεινε το ποτήρι με το νερό. Και ξεδίψασε. Ξεδίψασα κι εγώ. Άκουσα τη φωνή της γιαγιάς μου από το παρελθόν "τη δροσιά του να 'χεις". Κι είχε όλος ο κόσμος τη δροσιά εκείνου που έδωσε στο πιτσιρίκι νεράκι. Δίψαγα και μου 'δωσες να πιω νερό.

Sunday, July 08, 2012

Μικράκι

Έφτασε με ένα μπαγλαμαδάκι υπό μάλης. Πιτσιρίκος που τον έχω δει να μεγαλώνει στο κέντρο και στα τρένα. Μόνος. Ένα βήμα πριν την εφηβεία. Τα μαλλιά του "δεινοσαυράκι", καλοντυμένος, μελαχρινούλης, με μπλε ηλεκτρίκ και λευκό. Πήγε μέσα στo ταμείο, παρήγγειλε μια πορτοκαλάδα, την πλήρωσε με τον κόπο του, με λεφτά που έχει τραγουδήσει και βγήκε. Κάθισε δίπλα στη ρεμπέτικη κομπανία, σαν αναπόσπαστο μέλος τους. Κι έπινε αργά αργά με το καλαμάκι την πορτοκαλαδίτσα του. Μάγκας.
Από τους θαμώνες, ένας τον αναγνώρισε που είχαν πάρε δώσε. Παραγγελιά. Κι η κομπανία σώπασε, να βγάλει κι ο μικρός το χαρτζιλίκι του. Η μπέσα της πιάτσας. Του ζήτησε την "Πριγκιπέσσα" του Μάλαμα. Και την είπε, με καημό. Ο πιτσιρίκος. Μεγαλώνει και ντρέπεται πια, κοκκινίζει, όταν του δίνεις λεφτά. Αντράκι. Κάπου στην Αθήνα. Του σήμερα. Μάγκας φαινότανε θα γίνει από μικράκι.
photo: scalidi

Friday, July 06, 2012

Η χαμένη γενιά στον καθρέφτη


Αν κάτι πρέπει να μας προβληματίσει και να αναρωτιόμαστε συνεχώς, είναι γιατί τόσος φόβος για τον ξένο, για τον άλλο, για εκείνον που δεν γνωρίζουμε, για τον διαφορετικό. Γιατί τόσο μεγάλη πρεμούρα από ένα ζωτικό κομμάτι της κοινωνίας να υπερασπιστεί φασιστικές πρακτικές και αντιλήψεις; Γιατί τόσο μεγάλη ανάγκη να γίνει η διάκριση από τον άλλον; Τι μας έλειψε τα προηγούμενα χρόνια κι αρχίσαμε να φοβόμαστε; Εντάξει, υλικά δεν μας έλειψαν, τι μας έλειψε, λοιπόν; Ίσως εμπιστοσύνη; Πρώτα προς τον ίδιον μας εαυτόν, προφανώς. Δεν εξηγείται αλλιώς. Αλλά ας αναρωτηθούμε λίγο παραπάνω. Είναι εύκολες οι απαντήσεις για τους ξένους που μας απειλούν και που μας πήραν τις δουλειές. Που η φτώχεια τώρα τα κάνει όλα χειρότερα και άλλα τέτοια. Πολύ εύκολες, πολύ αβασάνιστες και φυσικά σπεύδουν  να μας καλύψουν ένα κενό. Πού αλλού; Μέσα μας.
Πολύ φοβάμαι ότι όλα αυτά τα χρόνια μας έλειψε μέσα μας ένα πλέγμα θεώρησης του κόσμου, ένα σταθερό σύστημα αναζήτησης μιας ερμηνείας των πραγμάτων και κυρίως θέασής τους που να μας παρέχει μια ασφάλεια αναγνώρισης του σεβασμού προς τον ίδιον μας τον εαυτό. Ναι, να νιώθει ο καθένας επαρκώς μέσα του ισχυρός και δυνατός να βρίσκεται μέσα στη ζωή του, χωρίς το μεγάλο φόβο της απόρριψης, της αδυναμίας απέναντι στο ίδιο του το εγώ.
Τι σου το δίνει αυτό; Μα, η γνώση, η οργανωμένη σκέψη, η πολύπαθη προσωπική καλλιέργεια, ο πολιτισμός, το καλό μεγάλωμα των ανθρώπων στο σπίτι τους. Ξεχάσαμε πόσο σημαντικό πράγμα είναι να είναι κάποιος γονιός που δίνει στο παιδί του μια καλή βάση ψυχική να αναπτυχθεί και να υπάρξει στον κόσμο. Ξεχάσανε ακόμα και οι μεγαλύτεροι πώς να συμπεριφέρονται στους νεότερους, στην ηλικία παιδιά κι εγγόνια τους. Βλέπω πόσο πιεσμένοι είναι οι ίδιοι. Παντού. Στις υπηρεσίες, στις συγκοινωνίες, ακόμα και στα καταστήματα. Βγάζουν μια φοβερή επιθετικότητα, κυρίως προς τους νέους, κουβαλώντας ήδη μια αποτυχία στις πλάτες τους. Έτοιμοι να τους αφορίσουν με μια κουβέντα για το απέξω τους. Για το ντύσιμό τους, τα τατουάζ τους, τις επιλογές τους. Καταρχάς, επιφανειακά. Χωρίς να βλέπουν λίγο πιο μέσα απ’ αυτό. Χωρίς να έχουν τη διάθεση να τους προσεγγίσουν. Κι εκεί ίσως να κρύβεται αυτό το μυστικό για την αγωνία της απόρριψης και της πίστης του καθενός στον εαυτόν του: στους προπάτορες. Χωρίς να επιρρίπτω ευθύνες. Προσπαθώ να καταλάβω, να σκεφτώ. Γιατί νέοι άνθρωποι αναπτύσσουν τόσο οπισθοδρομικές ιδέες. Ίσως επειδή νιώθουν τόσο αποξενωμένοι από την προηγούμενη γενιά, τόσο μόνοι, αφημένοι στην τύχη τους.
Αυτό παρατηρώ γύρω μου. Την αδυναμία μιας γενιάς που προηγείται και που ηλικιακά είναι οι πατέρες και οι μητέρες μας που βρίσκονται λίγο πριν την παράδοση του κόσμου σε μας, την αδυναμία τους να «πούνε» τον κόσμο και να σου δώσουν τις λέξεις τους και τα εργαλεία τους να τον διαβάσεις κι εσύ. Και διαπιστώνεις ότι ίσως αυτή να είναι η χαμένη γενιά. Η προηγούμενη που παραδίδει σε λίγο τα σκήπτρα. Εκείνη που δεν έχει εξηγήσεις τώρα ούτε και ερωτήματα. Αυτή που παροπλισμένη πριν την ώρα της παραδίδεται αμαχητί. Οι αμέσως προηγούμενοι ήταν σκληρά καρύδια. Οι παππούδες. Τους πήρε μόνο ο θάνατος, όχι η ήττα μαζί της. Δεν άκουσα ποτέ τη λέξη «βαριέμαι» από το στόμα τους ούτε «δεν μπορώ». Οι πατεράδες μας μένουν σιωπηλοί να δούνε τι θα γίνει. Πού θα τους κατατάξει ο καιρός και η Ιστορία. Άμα περιμένεις να σε κατατάξουν οι άλλοι, είναι αργά. Οι πράξεις και οι αποφάσεις σου σε κατατάσσουν.

(Δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 6 Ιουλίου 2012)