Monday, September 27, 2010

Το καταφύγιο


Στο σινεμά, το κοινό υπήρχαν στιγμές που κρατούσε την αναπνοή του, σχεδόν ακίνητο παρακολουθούσε αυτή την ιδιότυπη ένταση που ζει μέσα στο καταφύγιο του καθενός. Βία, τρυφερότητα, θάνατος, ζωή και εντέλει η ομορφιά της κάθε αγάπης.

photo: scalidi






Friday, September 24, 2010

20-30=10

photo: scalidi
Δεν ξέρω αν είναι στοιχείο ωριμότητας ή απανθρωπιάς. Αν περνάει κανείς τελειωτικά στους "μεγάλους" και χάνει την αφελή του ψυχή ή απλώς αφήνει πίσω του το περιττό φιδίσιο σαρκίο του και κινείται πιο ελαφρύς γύρω του. Γιατί το προς τα μπρος σταματάει. Μένεις στο ρελαντί για κανά δυό τρεις το πολύ δεκαετίες, μέχρι να εμφανιστούν οι καινούριοι "μεγάλοι", και μετά προφανώς σταθμεύεις, κάνεις στάση ή και βάζεις όπισθεν. Το πήγα πολύ μακριά το πράγμα κι εγώ θέλω να πω για το 20-30.
Ξυπνάς μια μέρα στα 30 κάτι σου και ανακαλύπτεις ότι όλα εκείνα τα συναισθήματα, οι σκέψεις, οι ιδέες, τα σταθερά λιμνάζοντα νερά σου που υποτίθεται σε χαρακτήριζαν στα μάτια των άλλων, οι τάχα μου ευαισθησίες σου, ρε παιδί μου, που είχες εκθρέψει με τόση προσοχή, τόσο ζήλο, τόση χάρη, την προηγούμενη δεκαετία, απλώς δεν υπάρχουν. Δεν ευσταθούν. Δεν έχουν πώς να στέκονται κι εσύ έχεις πάψει να βοηθάς πια -αλλά δεν το έχεις καταλάβει, γιατί έχεις και δουλειές- και πέφτουν. Κατακρημνίζονται για τα καλά. Και περπατάς μόνος σου πια, χωρίς το βάρος τους και τη βαρύτητά τους.
Νιώθεις απλώς ένα κενό στο ηλιακό σου πλέγμα και μια ελαφρά αμηχανία-ζάλη-ναυτία του τύπου πού πήγαν αυτά που γιγάντωνα καμιά δεκαριά χρόνια τώρα, σπαταλώντας ατελείωτο χρόνο από τη ζωή μου και μετά σηκώνεσαι στα πόδια σου λίγο πιο φρέσκια και άνετη και χαμογελάς στραβά στον εαυτόν σου και αναρωτιέσαι ακόμα μήπως τελικά στα δέκα σου πάλι είχες αισθανθεί τέτοια ελευθερία.
Δεν ξέρω πώς τελειώνουν οι παλιοί εαυτοί μας. Αλλά τελειώνουν. Κοιτάζεσαι στον καθρέφτη και βλέπεις για πολλοστή φορά έναν άγνωστο άνθρωπο. Φαίνεται πώς για λόγους επιβίωσης αποσύρουμε τους παλιούς εαυτούς μας, φτιάχνουμε καινούριους και θέλουμε να βγαίνουμε έξω μόνο με τα γυαλιστερά μας νέα αμαξώματα, χωρίς τις στραπατσαρισμένες γωνίες μας από τον καιρό και τους άλλους, αυτούς που βλέπουμε στον καθρέφτη μας.

*Το ποστάκι είχε μείνει πολύ καιρό στο διάκενο του μπλόγκερ. Σήμερα, πέρασε στην απέναντι όχθη.

Saturday, September 18, 2010

Η σκοτεινή πλευρά του καθρέφτη

photo: scalidi
Σκέφτομαι ότι συχνά φτιάχνουμε για τον εαυτό μας είδωλα τα οποία καθρεφτίζουμε συνήθως στους άλλους, προκειμένου να κατορθώσουμε να αναγνωρίσουμε κάποια ψήγματα του τι είμαστε. Αλλά πού αποφασίζουμε να ρίξουμε τη σκιά μας; Αυτή μας ακολουθεί πάντα ή καμία φορά μας τρέμει και μας αφήνει παντελώς ολομόναχους μ' αυτό που δεν γίναμε; Τα είδωλα αυτά δεν είναι παρά οι παραμορφωμένες μας επιθυμίες από το χρόνο, την απόσταση, τη ματιά που ίσως δεν τους χαρίσαμε. "...Αργά ή γρήγορα, είπα μέσα μου ενώ κήρυττα στον πολικο άνεμο τα λόγια του Κίρκεγκωρ, όλο και κάποιος θα αναρωτηθεί ποιες βλάβες προκαλούν στην ψυχή ενός νέου ανθρώπου οι ώρες, οι ημέρες, οι εβδομάδες, οι μήνες, τα χρόνια, οι δεκαετίες στα σχολικά θρανία, όπου μοναδικός του στόχος είναι να σκοτώσει το χρόνο του, το χρόνο όμως που κανείς δεν μπορεί να τον σκοτώσει, γιατί δεν έχει ζωτικά σημεία...".
*
Στο μυθιστόρημα του Antonio Scurati, "Δάσκαλος και μαθητής" που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις σε μετάφραση της Δήμητρας Δότση, o αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με την πίσω όψη του καθρέφτη, τη σκοτεινή, μ' αυτή που θα τρομάζαμε και μόνο να αναγνωρίσουμε ακόμα ότι υπάρχει. Ο συγγραφέας ξεκινά από την απωθημένη αυτή ύπαρξή της χρησιμοποιώντας ένα αδιάψευστο τραγικό γεγονός: ένας νεαρός μαθητής μπαίνει στο σχολείο και εκτελεί όλους τους καθηγητές του εκτός από έναν. "...Από τότε που στους καθηγητές επιτράπηκε -ή μήπως το απαίτησαν οι ίδιοι- να εγκαταλείψουν την αυταρχική συμπεριφορά τους, να μην αυτοανακηρύσσονται είδωλα προς μίμηση, η ασυνέπεια ανάμεσα στα λόγια και τις πράξεις τους, ανάμεσα στο κήρυγμα και το παράδειγμα, ανάμεσα σε διδάσκοντα και διδασκόμενο, είχε γίνει ο νόμος της βαρύτητας του σχολικού κόσμου...".
*
Ο Αντρέα Μαρεσκάλκι. Εκείνος που θα ζήσει, δεν θα κουβαλήσει απλώς την τραυματική του εμπειρία, αλλά θα αναγκαστεί να επιστρέψει στον εαυτό που ονειρευόταν, αλλά δεν έγινε. Η ματωμένη του ψυχή ταλανίζεται από τη ματαιωμένη ύπαρξη ενός ανθρώπου που θα επιφορτιστεί να ιχνηλατήσει τις διαδρομές της βίας και να αναμετρηθεί με τον εαυτό του όσο κανείς. O Scurati αναρωτιέται για το γιατί κι αυτό παρασύρει τον αναγνώστη του να κάνει. Δεν υπάρχει έτοιμη απάντηση. Η ψυχολογία του καθηγητή είναι εκείνη η "dark" όψη του διαψευσμένου εαυτού που μπορεί να φέρουμε μέσα μας, ακόμη και του κουρασμένου κόσμου που ζούμε. "...Ο δυτικός πολιτισμός ήταν αποκαμωμένος. Το καταλάβαινες από τη μετριοπάθεια των απαιτήσεών του...". Ο διαψευσμένος Μαρεσκάλκι είναι το σφουγγάρι που ρουφά τον αναγνώστη και τον βυθίζει στην ιστορία, ακόμη κι αν το τέλος δεν τον ικανοποιήσει.





Wednesday, September 15, 2010

Sunday, September 12, 2010

Τελευταία συγκομιδή

photo: scalidi

Τα έντεκα διηγήματα του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη με τον τίτλο "ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ" που κυκλοφόρησαν το 2006 από "Το Ροδακιό", μου επιβεβαίωσαν ότι τα επιτυχημένα διηγήματα μπορούν να μείνουν στο μυαλό του αναγνώστη τους πολύ πιο ζωντανά, ακόμη κι από ένα πολυσέλιδο μυθιστόρημα. Μου αρέσει η οπτική του, η λοξή ματιά του συγγραφέα, η λογοτεχνική θεώρηση του κόσμου, η προκλητική αθωότητα που εκπέμπει η γραφή του απέναντι στην ίδια τη λογοτεχνία. Με εξαιρετικά ευρήματα και μια βραδύκαυστη εκρηκτικότητα που τρυπάει το μεδούλι, αθόρυβα και αποτελεσματικά. Κάτι τέτοια βιβλία σε κάνουν να απολαμβάνεις τη μικρή φόρμα.
Η ξεχωριστή γραφή του Γιάσμινα Χάντρα σου κλέβει την καρδιά και στο μυθιστόρημά του που κυκλοφόρησε φέτος από τις εκδόσεις Καστανιώτη. "Αυτό που η μέρα οφείλει στη νύχτα"είναι ο τίτλος και έχει μεταφραστεί στα ελληνικά από το Γιάννη Στρίγκο, με εξαιρετικό ρυθμό και ρέουσα γλώσσα. Βαθιά συγκινητικό βιβλίο. Κυριαρχεί κι εδώ η μοναξιά του αφηγητή. "...Φτιάχνουμε τα πάντα μέσα στο μυαλό μας. Ό,τι ανακαλύπτουν τα μάτια το πνεύμα το υιοθετεί και πιστεύουμε ότι αυτή είναι η αμετάκλητη πραγματικότητα των ανθρώπων και των πραγμάτων. Και όμως, αρκεί να αποστρέψουμε για μια στιγμή την προσοχή μας από την κακιά στιγμή για να ανακαλύψουμε ένα άλλο μονοπάτι, ολοκαίνουργιο και τόσο μυστηριώδες που πιάνουμε τον εαυτό μας να ονειρεύεται...". Ευαίσθητο και μαζί τόσο σκληρό το βιβλίο του Χάντρα μεταφέρει τον αναγνώστη σε μια άγνωστη Αλγερία, τότε που ήταν γαλλική αποικία. Η ζωή ενός μικρού παιδιού που μεγαλώνει ανάμεσα σε δυο κόσμους. Ο Ιωνάς μπαίνει στο δικό του ιδιότυπο "κήτος" της αγάπης και πότε σώζεται και πότε ξεβράζεται στη δυστυχία.


Saturday, September 11, 2010

Wednesday, September 08, 2010

Ο Κύριος Χριστοδούλου μου

Τον γνώρισα τον πρώτο καιρό που μπήκα στη δουλειά. Συγκατοικήσαμε στο ίδιο γραφείο με το φωτεινό παράθυρο. Για χρόνια. Είμαι περήφανη που είμαι φίλη του. Γιατί αυτό δεν θα τελειώσει. Παρόλο που εκείνος έφυγε τη νύχτα. Πάνω από τα σκίτσα του, δουλεύοντας.
Η τελευταία εικόνα από κείνον που έχω, είναι ένα χειροφίλημα ένα βραδάκι του Ιουνίου, συγκινημένος εκείνος με τα υγρά του μάτια να με αποχαιρετά κι εγώ να τον ευχαριστώ. Πάντα θα τον ευχαριστώ για όλα εκείνα που μου έχει πει και δεν τα ξεχνάω. Είχε επιμείνει για μια δεκαετία να μου φτιάξει το σκίτσο, αρνιόμουν πεισματικά, δεν ήθελα να τον κουράζω. Αν και εκείνος ακούραστος. Το είχα κάπως στο μυαλό μου μην το φτιάξει και με αποχαιρετήσει μ' αυτόν τον τρόπο. Δεν τη γλίτωσα. Το είχε σχεδιάσει. Μου παρέδωσε το σκίτσο κι έφυγε δυο μήνες μετά. Ο Βασίλης Χριστοδούλου.
Ο τόσο πολύ αγαπημένος μου κύριος Χριστοδούλου. Ο άνθρωπος που είχε νικήσει ακόμα και τον καρκίνο πριν από μερικά χρόνια. Τον είχα δει  με τα μάτια μου να βάζει κάτω τον καρκίνο. Με ατέλειωτη όρεξη και δίψα για ζωή αυτός ο Καλλιτέχνης. Με τα ολοζώντανα σκίτσα του, το χιούμορ του που δεν τον εγκατέλειπε ούτε για μια στιγμή. Την απέραντη ευγένειά του. Αυτή την αστείρευτα οξυδερκή ματιά του. Σε περνούσε ακτινογραφία. Τα καίρια σχόλιά του. Την αιχμηρή του κριτική.
Στην τελευταία μας συνάντηση είχε μια αγωνία βιασύνης να μου τα πει όλα όσα έπρεπε να ξέρω για το παρακάτω της ζωής, για τους ανθρώπους, για την αξία. Αξία αυτή είναι η λέξη που του αξίζει.  Την κέρδισε. Δίπλα στο Γέλιο. Αυτό προσπάθησε να εκμαιεύσει από τους ανθρώπους όλη του τη ζωή. Νομίζω ότι με βλέπει από κει πάνω και γελάει, σκέφτεται τι αστείο θα μου πει για να γελάσω κάπου παρακάτω. Θα γελούσε και τώρα αν έβλεπε ότι είναι θέμα στην εφημερίδα ο ίδιος και σκέφτονται τι τίτλο να του βάλουν.
Τον τίτλο του τον είχε κερδίσει μόνος του όλη του τη ζωή με το σπαθί-πενάκι του. Ο Κύριος Χριστοδούλου. Ο Κύριος Βασίλης Χριστοδούλου. Και τον κρατάει τον τίτλο και μετά την αποχώρησή του. Τον δικαιούται.



Πηγή σκίτσου: www.soloup.gr


Καμαρίνια



photo: scalidi