Thursday, August 21, 2008

"Pictures of you"

"Το μεσημέρι καίει το μέτωπό σου" της ψιθύρισε ανεπαίσθητα, σχεδόν τραγουδιστά. Έτσι δεν κατάλαβε ακριβώς αν το μεσημέρι ευθύνεται που καίει το μέτωπό της ή αν το μέτωπό της καίει, απλώς χρονικά, το μεσημέρι. Μπέρδεμα μεγάλο. Το γεγονός ήταν ένα: έσκυψε και ψιθύρισε. Αυτή την εικόνα του αποφάσισε να κρατήσει, ίσως μια μέρα να την κάψει ή να την κόψει κομματάκια, αλλά προς το παρόν την έχει αρχειοθετήσει στο μυαλό της με την τραγουδιστική ταμπελίτσα "Pictures of you", γιατί μέτωπο είναι αυτό και καίει το μεσημέρι.


*****Το μπλογκ ξεκουράζεται για ακόμη λίγες ημέρες. Επιστροφή από 1η Σεπτεμβρίου. Καλή μας σχολική χρονιά!
Η ζωή είναι πολύ ωραία, πολύ μικρή και πολύ δύσκολη, αλλά αξίζει όσο δεν αξίζει όλο το χρυσάφι του σύμπαντος μαζί. Αυτό η σοφή φωνή του Μπιθικώτση (και της Μοσχολιού) το ήξερε, γιατί αυτό νομίζω ότι ήταν η φωνή τους: σοφή. Θα το θυμάμαι όταν θ' ανάβω κεράκι στη χάρη του Αγίου μου στις 26 του μήνα. Την επομένη μην ξεχάσετε τις φανουρόπιτες, δεν έχω τάξει τίποτα, αλλά μπορεί να έχει τάξει κάποιος άλλος για μένα... Καλή αντάμωση!

Wednesday, August 20, 2008

"Walking by myself"

Τα τζάμια είχαν χρόνια να καθαριστούν απέξω. Την πρώτη φορά που τόλμησε να πει στην καθαρίστρια να τα καθαρίσει, μετάνιωσε την ώρα και τη στιγμή. Άκουσε όλα τα προβλήματα υγείας της και εισέπραξε το βλέμμα εκείνο "ολόκληρη γαϊδούρα, γιατί δεν τα καθαρίζεις εσύ, αφού τα θες καθαρά, ε;". Δεν ήξερε, βέβαια, η καθαρίστρια για την υψοφοβία της ούτε και το έμαθε ποτέ. Χαμήλωσε τα μάτια και δεν ξαναείπε κουβέντα για τα τζάμια, τα απέξω.
Χρόνια πια το είχε πάρει απόφαση ότι θα έβλεπε τον κόσμο σκονισμένο και ολίγον βδελυρό γι' αυτό κρατούσε και τα ρολά μισοκατεβασμένα. Δεν έμπαινε φως, ήλιος, αλλά ούτε και βρώμα. Μια μέρα της ήρθε η έμπνευση να σηκώσει τα ρολά, έτσι για να σπάσει τη ρουτίνα. Τα τζάμια ήταν πεντακάθαρα και γυαλιστερά. Ο κόσμος έλαμπε έξω και ο κλιματισμός την έκανε να τον νιώθει κρυστάλλινο και διαυγή στην όψη. Το ραδιόφωνο φόρεσε το μανδύα της φωνής μέσα της, μεταμορφώθηκε στον προσωπικό της παραγωγό εκπομπών και της υπενθύμισε αποφασιστικά "Walking by myself".
Φυσικά, είχε αλλάξει η καθαρίστρια του ψηλού γυάλινου κτιρίου.

Tuesday, August 19, 2008

"Β Βoy Baby"


Ο ορίζοντας έλιωνε από τη ζέστη. Το ωραιότερο κινηματογραφικό εφέ της φύσης. Μέσα από τα σκούρα γυαλιά η τεχνητή συννεφιά βοηθούσε το βλέμμα να φτάσει μακριά* κατά το τρένο. Στα μεγάφωνα του σταθμού οι κιθάρες χόρευαν έναν απαλό ρυθμό, θαρρείς και συνωμοτούσαν με το θέρος και τα φυλλώματα των ισχνών δέντρων που επέμεναν να λικνίζονται σαν γυναίκες με μακριά κόκκινα φορέματα μια νύχτα άφεγγη από εκείνες τις μυθικές και τις κρυμμένες σε βιβλία που κάηκαν πριν από χρόνια. Καστανιέτες στην άκρη του ήχου. Να δίνουν το τέμπο. Του μεσημεριού. Αν δεν είναι εδώ ο Παράδεισος, μην τον ψάξεις αλλού. Τι χάνεις άμα δεν είσαι τον Αύγουστο στην Αθήνα... Αλλά ευτυχώς είσαι. "B Boy Baby"

Tuesday, August 12, 2008

"Χωροπλαστικές δομές"

Έργο της Ευδοκίας Παπαγεωργίου από την έκθεση γλυπτικής «Διαδρομές» στην Αίθουσα Τέχνης Ναυπλίου, έως 31 Αυγούστου.


Χαίρομαι να ανακαλύπτω τους παλιούς μου δασκάλους σε ρόλους που εγώ δεν είχα υποψιαστεί καν, όταν ήμουν μαθήτριά τους. Η κ. Παπαγεωργίου ήταν η "Καλλιτεχνικού" μου στα τρία χρόνια που φοίτησα στο 2ο Γυμνάσιο Ναυπλίου. Φαντάζεστε την έκπληξή μου, όταν ήρθε ένα δελτίο τύπου στην οθόνη μου που μιλούσε για την παλιά μου δασκάλα. Αισθάνομαι περήφανη, όταν τους συναντώ παρακάτω να είναι δημιουργικοί και δραστήριοι. Η κ. Παπαγεωργίου είναι ο άνθρωπος που μας δίδαξε την "προοπτική", το "βάθος", τον "ορίζοντα" σε ένα έργο ζωγραφικής και δεν έτυχε να μάθει ποτέ πόσο σημαντικός ήταν ανέκαθεν για τη σκέψη μου αυτός ο "ορίζοντας".

Σαν τζίτζικας

Monday, August 11, 2008

Η Μαρία από …Μελάνη

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη Φιλολογική Βραδυνή το Σάββατο 9/8/2008)

«…Η «Βυζαντινή Κοινοπολιτεία», το μέγιστο πνευματικό (και πολιτικό) επίτευγμα της Αυτοκρατορίας, οφείλει πάρα πολλά στις Μικρές Μαρίες. Δεκάδες εφηβικές ή παιδικές ψυχές καταδικασμένες ερήμην να ζήσουν στα τάρταρα της χώρας των ανθρωποφάγων Ταύρων. Η θυσία της κόρης του Αγαμέμνονα, για να φυσήξει ούριος άνεμος στο Αιγαίο, δεν ήταν παρά η αρχή…Εκατόμβες υπέρ βωμών και εστιών, ανθρώπινες εκατόμβες, που αποσιωπήθηκαν από τους καταγραφείς της ιστορίας, άφησαν αδιάφορους τους ποιητές και ασυγκίνητους τους μελετητές…»
.


Προσκύνημα στην ουσία του παρελθόντος κάνει ο αναγνώστης, ακολουθώντας τα χνάρια της Μαριάννας Κορομηλά στην «Κουζίνα του ιστορικού». Πρόκειται για το βιβλίο της που κυκλοφορεί στην ομώνυμη σειρά από τις εκδόσεις Πατάκη, με τον τίτλο «Η Μαρία των Μογγόλων».
Στα ίχνη των διαδρομών του Μάρκο Πόλο, παίρνοντας στο κατόπι τις περιπέτειες της Μαρίας Κομνηνής Παλαιολογίνας, της μοναχής Μελάνης, η Μαριάννα Κορομηλά διατρέχει όλο το βίο το δικό της, το συνυφασμένο άρρηκτα με την ιστορία και τη μελέτη της. «…Τους ανθρώπους αναζητώ πίσω από τα ονόματα, τα αξιώματα, τα φλάμπουρα, τα τείχη, τα μνημεία, τα καλλιτεχνικά επιτεύγματα, τα κείμενα, τα γεγονότα…» Τα ανθρώπινα τοπία είναι που κυριαρχούν και αυτά μαγεύουν την ίδια αλλά και τον αναγνώστη που την ακολουθεί στο ταξίδι της στο χρόνο. Την ίδια στιγμή ξεδιπλώνει μπροστά στα μάτια μας και την περιπλάνησή της στον κόσμο της γραφής. «…ο έντυπος κόσμος έχει τη δική του μαγεία, τις δικές του νομοτέλειες, οι οποίες, αν μη τι άλλο, σου εξασφαλίζουν την εξ αποστάσεως μέθεξη…Το κακό είναι ότι οτιδήποτε τυπωμένο μού προξενούσε το ενδιαφέρον…Τι να σου κάνουνε τα ρημάδια τα βιβλία…»
Η «μικρή» γεωγραφία της καθημερινής ζωής είναι εκείνη που αλλάζει τους «μεγάλους» συσχετισμούς, τους δίνει άλλο νόημα, άλλη ουσία, άλλη ερμηνεία. Η Παλαιολογίνα κόρη του βυζαντινού αυτοκράτορα θα βρεθεί σε μια νεότερη «Αυλίδα» και θα θυσιαστεί στο όνομα της εξωτερικής πολιτικής μιας αυτοκρατορίας που κατέρρεε, δεχόμενη να παντρευτεί ηγέτη των Μογγόλων. «…Τίποτα δεν γίνεται τυχαία στη σκακιέρα των γεωπολιτικών παιγνίων…» Η συγγραφέας θα κάνει τις προσωπικές της θυσίες για να κατορθώσει να ιχνηλατήσει την πορεία αυτής της αθέατης, στα μάτια των πολλών ιστορικών, φιγούρας της Μαρίας. Μέσα από τις ημιφωτισμένες ή εντελώς σκοτεινές διαδρομές της Μαρίας, η Μαριάννα Κορομηλά με έναν άκρως ενδιαφέροντα τρόπο εξιστορεί τη δική της ζωή, με τις εμμονές, τις χαρές και τις λύπες της. «…Και πέρα από τις Συμπληγάδες, η πιο εύξεινη δεκαπενταετία της ζωής μου…» Άλλωστε το μισό του Μαριάννα είναι Μαρία… Σε κάποια, μάλιστα, σημεία της αφήγησης, ξεχνάς ότι μιλά η Μαριάννα και νομίζεις ότι σου εξομολογείται το προσωπικό της δράμα η Μαρία και η κάθε αγνοημένη Μαρία, χωρίς μελοδραματισμούς και φτηνή συγκίνηση, παρά με «κρυμμένα μυστικά και ντοκουμέντα», αρχαιολογικά ευρήματα και ιστορικές ανακαλύψεις.
Σκαλίζοντας τις προσωπικές της αναμνήσεις διασώζει τη μνήμη αυτής της, παραγνωρισμένης και παραγκωνισμένης από τα επίσημα κατάστιχα της Ιστορίας, ηρωικής Μαρίας* με συγκινητικό τρόπο: αφυπνίζοντας τις αισθήσεις του αναγνώστη και οξύνοντας την ικανότητά του να αφουγκράζεται. «…Με τη μουσική αυξάνεται η ορατότητα, ανοίγουν οι εικόνες, καθαρίζει ο ορίζοντας, όπως όταν φυσάει βοριάς…Με τους ήχους οι εικόνες αποκτούν βάθος. Διεγείρονται οι αισθήσεις και φορτίζεται η μνήμη των ακουσμάτων…» Και το μνημείο αποκτά –ή καλύτερα κατακτά- τη μνήμη του, αλλιώς δεν έχει νόημα το άδειο μάρμαρο, η ξερή εικόνα, η σκονισμένη επιγραφή, το κομματιασμένο αγγείο. Ξεκομμένα από τη ζωή –τη δική τους και τη δική μας- τα μνημεία πεθαίνουν. Το βάθος των ιστορικών εικόνων είναι εκείνο που τους εξασφαλίζει και το πέρασμα στο μέλλον, όσο θλιβερό κι αν διαγράφεται αυτό. «…Οι ευγενέστερες κοινωνίες της Ασίας ξεκληρίστηκαν τις τρεις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα… Πότε θα καταλάβουμε ότι το σπαθί δεν κόβει ιστορία;…».
Αν και μας θυμίζει η ίδια η συγγραφέας ότι «…Δεν είναι όλα προς βρώσιν και πόσιν…», κατορθώνει σε ό,τι αφορά το σύμπαν της αφήγησής της να παρουσιάσει κόσμους -τόσο διαφορετικούς μεταξύ τους, τόσο αλλιώτικους, τόσο δύσκολο να τέμνονται ή να συναντώνται- που συνδέονται με έναν κρίκο ξεχωριστό και μοναδικό: την ίδια και τη ζωή της, τις σπουδές της, τις προτιμήσεις της, τις μελέτες και τα ταξίδια της.


*****Δυστυχώς πολύ επίκαιρη η ανθρωποθυσία, αυτή τη φορά στη Γεωργία και την Οσετία. Αθώοι που σφαγιάζονται και δεν καταγράφεται πουθενά η δική τους μικρή ή μεγάλη προσωπική ιστορία... Σβήνεται η γραμμή της ζωής τους για μια χούφτα πετρέλαιο...

Friday, August 08, 2008

rolling stones

Είναι κάτι άνθρωποι σαν πέτρες που κυλάνε για να μην χορταριάσουν* σαν βότσαλα που τα πάει και τα φέρνει το κύμα. Κι εκεί που νομίζεις ότι χάθηκαν για πάντα από τη ζωή σου όσο παρακολουθείς διακριτικά τον ίσκιο τους να ξεμακραίνει, τσουπ! εμφανίζονται μπροστά σου με σάρκα και οστά.
Με λειασμένες τις γωνιώδεις τους επιφάνειες για να κυλήσουν και πάλι πιο κάτω χωρίς να χρειαστεί εσύ να τις κλωτσήσεις, με τα χέρια στις τσέπες και το εφηβικό φάλτσο σφύριγμα να κάνεις πως η ζωή δεν ήταν ωραία χωρίς το γάργαρο γέλιο τους. Γιατί δεν ήταν.

Tuesday, August 05, 2008

Ευφορία

Υπό σκιάν

Βουβή «κραυγή» της απουσίας

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη Φιλολογική Βραδυνή)


Θα ξεκινήσω από το τέλος της ποιητικής συλλογής στην οποία θα αναφερθώ. Συγκεκριμένα, από τα Περιεχόμενα, καθώς περιδιαβάζοντάς τα, μένει ο αναγνώστης με την εντύπωση ότι οι τίτλοι των ποιημάτων συγκροτούν ένα άλλο «εν κρυπτώ» κείμενο, το οποίο αν διαβαστεί με τον ποιητικό ρυθμό που διαθέτει, αναδύει μια ένταση ιδιότυπη, αντανακλά μια δύναμη υπολογίσιμη.
Πρόκειται για την ποιητική συλλογή της Michelle Μπαστιά που φέρει τον τίτλο «Αν υπήρχε μια Ιθάκη» και κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Γαβριηλίδης. Το αναγνωστικό «παιχνίδι» που ανακαλύπτει κανείς στα περιεχόμενα και το οποίο υποπτεύομαι ότι είναι τυχαίο, χωρίς να είμαι βέβαιη –και μάλλον δεν προέκυψε από εκδοτική πρόθεση-, κατά παράδοξο τρόπο αποτελεί τη ραχοκοκαλιά των ποιημάτων και συνιστά έναν πυρήνα συγκέντρωσης της συγκίνησης. Σαν να αποκαλύπτεται μια άλλη άγνωρη δυναμική του λόγου της Μπαστιά ακριβώς εκεί όπου σημειώνονται οι τίτλοι των ποιημάτων που παρουσιάζονται ως άτιτλα σε όλη την έκδοση, με τη χρήση ενός tick εγκριτικού στην κορυφή της κάθε σελίδας.

Στο σύνολο της η συλλογή αποτελείται ως επί το πλείστον από πολύ σύντομα μέρη-ποιήματα που διαθέτουν έναν κοινό παρονομαστή: την έμμεση νύξη της απουσίας. Μοιάζει με την αίσθηση που αφήνει μια βουβή κραυγή. Ο επαναληπτικός λόγος που προτιμά η δημιουργός, επιτείνει την ένταση της μοναξιάς, του αποχωρισμού, του κενού, της απομόνωσης. Οι σεφερικές καταβολές της Μπαστιά είναι εμφανείς στους αρμούς των ποιημάτων, ωστόσο κατορθώνει να μην τη δεσμεύσουν και ελευθερώνει τις λέξεις της, ακολουθώντας μια απλή και μοντέρνα φόρμα γραφής. Στο θεματικό μέρος που τιτλοφορείται «Στην Αίγυπτο… γύρισα» σκιαγραφούνται ζωντανές εικόνες με χρώματα της Ανατολής, με αισθήσεις παρελθούσας σφύζουσας ευτυχίας και ήχους μιας μελωδίας σχεδόν ερωτικής. Η Αίγυπτος αποκτά τη σημασία της επιστροφής σε μια ενδότερη πατρίδα, με την έννοια του ψυχικού εκείνου τοπίου που μπορεί να υποθάλψει την ευτυχία, την πληρότητα και την ομορφιά.

Monday, August 04, 2008

Ο ακάλυπτος χώρος





μέσα μας, λες και γίνεται στόχος κάθε Αύγουστο από τον άγνωστο στο δρόμο. Λες και οσμίζεται το φόβο μη και δεν πάει καλά αυτός ο μήνας κι έρχεται κοντά και ψιθυρίζει μπροστά μας κάτι ξόρκια ακατάληπτα για τη ζωή που ζούμε κι εκείνος ίσως δεν ζει. Τον Αύγουστο που φεύγουν όλοι, μένει ο ακάλυπτος του καθενός σε κοινή θέα. Και από απλώς ακάλυπτος γίνεται και ευάλωτος χώρος.
Το λένε οι άγριες ματιές στο δρόμο. Οι βρισιές που ξεχύνονται από τα άγνωρα μακρινά διαμερίσματα. Τα πεινασμένα αδέσποτα που τριγυρίζουν σαν την άδικη κατάρα. Και το σαξόφωνο να μουρμουρά τον αμήχανο σκοπό του θέρους, ακόμη μαθαίνει ο αόρατος γείτονας και δεν ξέρει ότι χαμογελώ σε κάθε φάλτσο του με συγκατάβαση.
Βάζω στ' ακουστικά ωραία μουσική (I'm your man με τη φωνή του Leonard Cohen), στα μάτια και την οθόνη του μυαλού παίζω ταινίες ανάλαφρες και συγκινητικές. The winner takes it all. Στα χέρια κρατώ το "Αποχαιρετισμός στα όπλα" και διαβάζω, για τη βία του καθημερινού πολέμου που ζούμε. Τρυφερός είναι ακόμη και ο Έρνεστ, μπροστά στο φόβο για το κακό που μας ζώνει.
Στον "ακάλυπτο", λοιπόν, φυτεύω ψηλούς φοίνικες, χρωματιστά λουλούδια και παίζω μουσικές, μπας και ξεγελάσω την κοινή θέα. Μπας και δει ο καθένας το δικό του ακάλυπτο και πάψει να ασχολείται με τον ακάλυπτο των άλλων.

***Το φόβο του χάους ήρθε να ενισχύσει και ο συγχωρεμένος Χιθ Λέτζερ στο ρόλο του Τζόκερ στο Dark Knight που είδα. Έπεσε κι εκείνος απ' τον ακάλυπτό του.

Friday, August 01, 2008

Ο ...τρομερός μήνας Αύγουστος

είθε να είναι νηνεμής και να μην μας μπατάρουνε τα δυο φεγγάρια κι οι εκλείψεις του.